Demon

Ten artykuł dotyczy stworzenia mitologicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Belial i jego poplecznicy. Drzeworyt z książki biskupa Jacobusa de Teramo z roku 1473
Diabeł zabiera karczmarkę – Słopanowo
Buer – jeden z duchów Goecji

Demon ( stgr. δαίμων daimon – dosłownie ten, który coś rozdziela lub ten, który coś przydziela, także: nadprzyrodzona potęga, dola; łac. daemon) – istota występująca w wielu wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, która zajmuje pozycję pośrednią między bogami a ludźmi, między sferą ziemsko-ludzką, materialną, a sferą boską, czysto duchową; istota o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazny człowiekowi duch, związany pierwotnie z pojęciem nieczystości sakralnej.

Wierzenia

W historii religii można zaobserwować, że często demonami stawały się zdegradowane bóstwa politeistyczne wyparte w toku rozwoju wierzeń z panteonu głównych bóstw. Często też podporządkowywano obcych bogów własnemu Bogu (w religiach monoteistycznych), degradując ich do poziomu demonów (dobrym przykładem takiego zjawiska jest „zdemonizowanie” Baala w Starym Testamencie).

W religii greckiej demon to początkowo nieosobowa moc nadprzyrodzona, którą z czasem zaczęto wyobrażać sobie w postaci różnych duchów podrzędnych bogom. Pierwotnie pojęcie to miało charakter ambiwalentny, stanowiło zarówno pozytywne jak i negatywne określenie nadludzkiej istoty – demony bywały groźne, ale i dobrotliwe (jako takie pełniły na przykład funkcję duchów opiekuńczych – w takim rozumieniu pisali o demonach m.in. Platon, Sokrates, Heraklit). Od czasów Ksenokratesa, wraz z rozwojem koncepcji dualizmu, demony zaczęto utożsamiać przede wszystkim ze złem, bowiem wszelkie uwikłanie w materię uważano za złe (więc i istoty powiązane z materią choćby częściowo).

Na kształtowanie się demonologii w judaizmie (a za judaizmem w chrześcijaństwie i islamie) wielki wpływ miały irańskie wierzenia: manicheizm, mazdaizm i zaratusztrianizm. Demony w tych religiach także zajmują pośrednią pozycję między ludźmi a Bogiem. Od czasów św. Augustyna uznano je za istoty jednoznacznie złe i zidentyfikowano z diabłami.

W wierzeniach słowiańskich najczęściej występujące typy demonów to: rusałki, południce, północnice, strzygi, topielice, latawce, płanetnicy, ubożęta i skrzaty oraz tzw. bobo.

Według założeń spirytyzmu demon to określenie ducha trzeciego rzędu.

Inne języki
አማርኛ: ጋኔን
беларуская: Дэман
български: Демон
brezhoneg: Arc'houere
català: Dimoni
čeština: Démon
dansk: Dæmon
Deutsch: Dämon
eesti: Deemon
English: Demon
español: Demonio
Esperanto: Demono
فارسی: دیو
français: Démon (esprit)
Frysk: Demon
galego: Demo
한국어: 악령
Հայերեն: Դև
hrvatski: Demon
Ido: Demono
Bahasa Indonesia: Demon
Basa Jawa: Démon
ქართული: დემონი
Кыргызча: Демон
Latina: Daemon
latviešu: Dēmons
lietuvių: Demonas
magyar: Démon
македонски: Демон
мокшень: Демон
Nāhuatl: Tzitzimītl
Nederlands: Demon
日本語: 悪霊
norsk: Demon
norsk nynorsk: Demon
occitan: Demòni
ភាសាខ្មែរ: អារក្ស
português: Demónio
română: Demon
русский: Демон
sicilianu: Dimoniu
Simple English: Demon
سنڌي: ڊيمن
slovenčina: Démon
slovenščina: Demon
ślůnski: Dymůn
српски / srpski: Демон
srpskohrvatski / српскохрватски: Demon
suomi: Demoni
svenska: Demon
Tagalog: Demonyo
Türkçe: Demon
українська: Демон
Tiếng Việt: Ác quỷ
Winaray: Dimunyu
中文: 邪靈