Dąb portugalski

Dąb portugalski
Ilustracja
Pokrój
Systematyka[1]
Domenaeukarionty
Królestworośliny
Kladrośliny naczyniowe
KladEuphyllophyta
Kladrośliny nasienne
Klasaokrytonasienne
Kladróżowe
Rządbukowce
Rodzinabukowate
Rodzajdąb
Gatunekdąb portugalski
Nazwa systematyczna
Quercus faginea Lam.
Encycl. 1: 725 1785[2]
Synonimy
  • Quercus alpestris Boiss.
  • Quercus alpestris f. glabrata Villar
  • Quercus alpestris f. glabrescens Villar
  • Quercus alpestris f. grandifolia C.Vicioso
  • Quercus alpestris var. microcarpa (Cout.) A.Camus
  • Quercus alpestris f. peduncularis C.Vicioso
  • Quercus alpestris var. salicifolia (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea subsp. alpestris (Boiss.) Maire
  • Quercus faginea f. brevicupulata (Cout.) F.M.Vázquez
  • Quercus faginea var. brevicupulata (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea var. bullata (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea subsp. faginea
  • Quercus faginea var. microphylla (Trab.) Maire & Saccardy
  • Quercus faginea var. oscensis P.Monts.
  • Quercus faginea var. spinifolius Sennen ex A.Camus
  • Quercus faginea var. submembranacea (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea var. subocculata (Cout.) A.Camus
  • Quercus faginea f. suboccultata (Cout.) F.M.Vázquez
  • Quercus faginea var. subpinnatifida (Cout.) A.Camus
  • Quercus lusitanica subsp. alpestris (Boiss.) Nyman
  • Quercus lusitanica var. alpestris (Boiss.) Cout.
  • Quercus lusitanica subsp. alpestris (Boiss.) Mouill.
  • Quercus lusitanica f. brevicupulata Cout.
  • Quercus lusitanica f. bullata Cout.
  • Quercus lusitanica subsp. faginea (Lam.) A.DC.
  • Quercus lusitanica f. humilis Cout.
  • Quercus lusitanica f. microcarpa Cout.
  • Quercus lusitanica var. rhiphaea Pau & Font Quer
  • Quercus lusitanica f. salicifolia Cout.
  • Quercus lusitanica var. salicifolia (Cout.) C.Vicioso
  • Quercus lusitanica f. sublobata Cout.
  • Quercus lusitanica f. submembranacea Cout.
  • Quercus lusitanica var. submembranacea (Cout.) C.Vicioso
  • Quercus lusitanica f. subocculata Cout.
  • Quercus lusitanica var. subocculata (Cout.) C.Vicioso
  • Quercus lusitanica f. subpinnatifida Cout.
  • Quercus lusitanica f. subsuberosa Cout.
  • Quercus lusitanica f. vulgaris Cout. (nom. inval.)
  • Quercus lusitanicus var. alpestris (Boiss.) Cout.
  • Quercus mirbeckii f. microphylla Trab.
  • Quercus × villariana A.Camus[2]

Dąb portugalski (Quercus faginea Lam.) – gatunek roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje naturalnie w Maroku, Algierii, Portugalii oraz Hiszpanii (także na Balearach)[3][4]. We Francji spotykany jest tylko w departamencie Pireneje Atlantyckie[5]. Do Wielkiej Brytanii został introdukowany w 1824 roku[6].

Morfologia

Pokrój
Częściowo zimozielone drzewo (czasami krzew) dorastające do 10–15 m wysokości. Korona drzewa jest szeroka. Kora gruba, pomarszczona, łuszcząca się, o szarej lub brązowej barwie. Gałązki mają szarą lub białawą barwę, początkowo są owłosione, lecz z czasem łysieją. Pąki mają jajowaty kształt i są owłosione[3].
Liście i żołędzie
Liście
Blaszka liściowa jest skórzasta i ma zmienny kształt od owalnego do podługowato eliptycznego. Mierzy 4 cm długości oraz 1,5 cm szerokości, jest falista i zawinięta na brzegu, ma sercowatą lub zaokrągloną nasadę i tępy wierzchołek. Górna powierzchnia barwy jasnozielonej, początkowo z krótkim, gwiaździstym owłosieniem, lecz z czasem staje się naga, natomiast od spodu jest gęsto pokryta żółtoszarym owłosieniem z małymi, gwiaździstymi włoskami (o długości 120–150 μm). Ma 8–12 par prostych i równoległych żyłek drugorzędnych, zakończonych trójkątnym, regularnym i ostro zakończonym zębem. Ogonek liściowy jest owłosiony długości 5–14 mm [3].
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, zebrane w kotki[3]. Kwiaty męskie skupione w klastry po 4–5 wiotkich kwiatostanów o żółtozielonej barwie[3][6]. Kwiaty żeńskie osadzone są na krótkich szypułkach[3].
Owoce
Orzechy zwane żołędziami o obłym kształcie, dorastają do 25 mm długości i 13 mm średnicy, mają jasnożółtą barwę. Osadzone są pojedynczo lub w parach na bardzo krótkich szypułkach. Miseczki mają półokrągły kształt, z owalnymi, trójkątnymi lub nieco lancetowatymi, wypukłymi, owłosionymi łuskami[3].
Gatunki podobne
Roślina jest podobna do gatunku Q. infectoria, lecz różni się od niego silnie owłosioną blaszką liściową na spodniej powierzchni. Ponadto Q. infectoria występuje w innym regionie geograficznym – we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego[7]. Może być również mylony z dębem algierskim (Q. canariensis), który ma blaszkę liściową z głębiej wciętymi i bardziej regularnymi klapami na brzegu[8].
Inne języki
العربية: سنديان زاني
aragonés: Quercus faginea
azərbaycanca: Portuqaliya palıdı
čeština: Dub portugalský
español: Quercus faginea
Esperanto: Portugala kverko
euskara: Erkametz
français: Quercus faginea
kernowek: Quercus faginea
Nederlands: Portugese eik
Tiếng Việt: Quercus faginea