Czarna księga komunizmu

Czarna księga komunizmu ( fr. Le Livre noir du communisme. Crimes, terreur, répression) – książka wydana w 1997 roku, napisana przez francuskich autorów związanych z Centre national de la recherche scientifique.

Książka, wydana w 80. rocznicę rewolucji październikowej postawiła sobie za cel przedstawienie bilansu ofiar w krajach rządzonych przez partie komunistyczne, oficjalnie przedstawiających się jako realizujące w praktyce założenia marksizmu. Odniosła olbrzymi sukces komercyjny i została przetłumaczona na wiele języków, a zarazem stała się obiektem ostrych polemik, w tym między samymi jej autorami.

Oprócz autorów wymienionych na stronie tytułowej książki, jego współautorami są: Rémi Kauffer, Pierre Rigoulot, Pascal Fontaine, Yves Santamaria i Sylvain Boulouque.

Zawartość

Książka składa się z pięciu części ze wstępem i podsumowaniem autorstwa Stéphane Courtois:

Wstęp – Zbrodnie komunizmu – Stéphane Courtois

Część I – Państwo przeciw społeczeństwu. Przemoc, represje i terror w Związku Sowieckim – Nicolas Werth

Część II – Rewolucja światowa, wojna domowa i terror

  • Cień NKWD nad Hiszpanią – Stéphane Courtois, Jean-Louis Panné
  • Komunizm a terroryzm – Rémi Kauffer

Część III – Europa pod rządami komunizmu

  • Europa Środkowa i Południowo-Wschodnia – Karel Bartosek

Część IV – Komunizm w Azji: Między "reedukacją" a masakrą

  • Chiny: Długi marsz w ciemności – Jean-Louis Margolin
  • Korea Północna. Wietnam, Laos: nasienie Smoka
    • Zbrodnie, terror i tajemnica w Korei Północnej – Pierre Rigoulot
    • Wietnam: bezdroża komunizmu wojennego – Jean-Louis Margolin
    • Laos: uciekająca ludność – Jean-Louis Margolin
  • Kambodża: w kraju niepojętej zbrodni – Jean-Louis Margolin

Część V – Trzeci Świat

  • Ameryka Łacińska doświadcza komunizmu – Pascal Fontaine
  • Afrokomunizmy: Etiopia, Angola, Mozambik – Yves Santamaria
  • Komunizm w Afganistanie – Sylvain Boulouque

Dlaczego ?Stéphane Courtois

Książka koncentruje się przede wszystkim na prezentacji systemów panujących w Związku Radzieckim i Chinach. Część poświęcona ZSRR opisuje funkcjonowanie systemu represji od listopada 1917 r., epoki stalinowskiej, czystki w ZSRR, deportacje ludności oraz walkę z przeciwnikami politycznymi prowadzoną od 1917. Rozdziały opisujące historię Chin koncentrują się na rewolucji kulturalnej, sytuacji w Tybecie, wielkim skoku oraz represjach przeprowadzanych przez partię.

W mniejszym stopniu w książce opisane zostały wydarzenia mające miejsce w Bloku Wschodnim; autorzy koncentrują się głównie na wielkich wystąpieniach społecznych przeciw władzy i na procesie ugruntowywania się rządów partii komunistycznych. Osobne rozdziały poświęcono również Korei Północnej, Kambodży, Kubie oraz interwencji radzieckiej w Afganistanie. Wreszcie Stéphane Courtois podejmuje próbę oszacowania ilości ofiar represji, którą określa jako w sumie blisko 100 milionów ofiar śmiertelnych [1]. Ten sam autor napisał rozdział wprowadzający, w którym porównuje praktykę komunizmu do narodowego socjalizmu i wnioskuje, iż krwawe represje są wpisane w same założenia ideologii komunistycznej.

Szacowana liczba ofiar komunizmu według autorów

We wstępie Stéphane Courtois zauważa, że "(...) reżimy komunistyczne wykroczyły poza jednostkowe zabójstwa i lokalne lub okolicznościowe masakry i uczyniły ze zbrodni masowej prawdziwy system rządów" [2]. Twierdzi, że śmiertelne żniwo komunizmu to 94 miliony ofiar [3]. Liczba ofiar w poszczególnych krajach wynosi:

Według S. Courtois reżimy komunistyczne są odpowiedzialne za większą liczbę ofiar śmiertelnych niż jakiekolwiek inne idee czy ruchy polityczne, włączając w to nazizm. W przytoczone statystyki wliczone zostały ofiary egzekucji, głodu, śmierci będących rezultatem deportacji, uwięzienia czy wynikłe z przymusowej pracy.

Sowieckie represje

Represje i głód występujące w Związku Radzieckim pod reżimami Włodzimierza Lenina oraz Józefa Stalina opisane w książce:

  • egzekucje dziesiątek tysięcy zakładników i więźniów;
  • masakra setek tysięcy zbuntowanych robotników i chłopów w latach 1918-1922;
  • głód w 1922 roku, który spowodował śmierć 5 milionów osób;
  • likwidacja i zesłanie Kozaków dońskich w 1920 roku;
  • dziesiątki tysięcy zmarłych w obozach koncentracyjnych w latach 1918-1930;
  • zesłanie 2 milionów kułaków (lub rzekomych kułaków) w okresie 1930-1932;
  • 6 milionów Ukraińców zmarłych wskutek sprowokowanego głodu ( Hołodomoru), któremu nie próbowano zaradzić, w latach 1932-1933;
  • deportacja setek tysięcy Polaków, Ukraińców, Bałtów, Mołdawian i mieszkańców Besarabii w latach 1939-1941 i 1944-1945;

Porównanie komunizmu do nazizmu

S. Courtois uważa, że komunizm i nazizm jako systemy totalitarne różnią się od siebie w stopniu jedynie nieznacznym. Dowodzi, że reżimy komunistyczne spowodowały śmierć szacunkowo 100 milionów ludzi w porównaniu do szacunkowej liczby 25 milionów ofiar nazistów. S. Courtois twierdzi, że metody eksterminacji stosowane przez Nazistowskie Niemcy zostały zapoczątkowane przez komunistów i mogły stanowić inspirację dla nazistów [5].

Jako przykład przytoczona została wypowiedź Rudolfa Hoessa, organizatora obozu w Oświęcimiu i jego pierwszego komendanta:

Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy przekazał komendantom obszerny materiał dotyczący rosyjskich obozów koncentracyjnych. Zawarto w nim szczegółowe informacje uciekinierów odnośnie do urządzenia obozów i panujących w nich warunków. Szczególnie podkreślano, że na skutek zarządzenia wielkich robót przymusowych Rosjanie niszczyli całe narodowości" [6].

Courtois zauważa także, że sowieckie ludobójstwa ludności zamieszkującej Kaukaz i eksterminacje dużych grup spolecznych w Rosji nie różniły się znacznie od analogicznych praktyk stosowanych przez nazistów. Oba systemy – komunistyczny i nazistowski działały w przekonaniu, że "pewna część ludzkości nie ma prawa do istnienia; różnica bowiem polega jedynie na tym, że nazistowski podział rasowy i terytorialny zastępuje podział na warstwy (klasy)" [7].

a także:

Nie sposób tu nie dostrzec silnego kontrastu. Zwycięzcy z 1945 roku z mocy prawa uczynili zbrodnię, a zwłaszcza ludobójstwo Żydów, centralnym punktem oskarżenia, które postawili nazizmowi. (...) Tymczasem zbrodni komunistycznych nie traktuje się w ten sam sposób. Podczas gdy Himmler czy Eichmann to znane na całym świecie symbole współczesnego barbarzyństwa, nazwiska Dzierżyńskiego, Jagody czy Jeżowa ogromnej liczbie ludzi nic nie mówią. Lenin, Mao, Ho Chi Minh, a nawet Stalin cieszą się nadal zadziwiającym szacunkiem" [8].

Inne języki