Ceres (mitologia)

Ceres
bogini urodzajów i rolnictwa
Ilustracja
Giorgione – Ceres
Inne imionaCerera
Występowaniemitologia rzymska
Atrybutykosz z owocami
SiedzibaOlimp
Teren kultustarożytny Rzym
Nazwa świętaCerialia (12 kwietnia)
OdpowiednikDemeter (grecki)
Rodzina
OjciecSaturn
MatkaOps
RodzeństwoJupiter, Junona, Westa, Neptun, Pluton
DzieciProzerpina, Dmia

Ceres, Cerera – w mitologii rzymskiej bogini wegetacji i urodzajów. Zaczęła być utożsamiana z grecką Demeter prawdopodobnie w V wieku p.n.e.

Córka Saturna i Ops. Była siostrą i kochanką Jowisza, matką Prozerpiny (ojcem Prozerpiny był Jowisz). Jej pozostałe rodzeństwo to: Junona, Westa, Neptun i Pluton. Była jedną z najstarszych autentycznie rzymskich bogiń; według tradycji miała swojego kapłana już w okresie królewskim.

Na początku V wieku p.n.e. zbudowano w Rzymie ku czci Ceres świątynię u podnóża Awentynu. Świątynia była poświęcona także boskim małżonkom Liberowi i Liberze. Zbudowana została pierwotnie w stylu etruskim, a po pożarze w 31 roku p.n.e. odnowiona w stylu korynckim. W czasie republiki przechowywano w niej uchwały senatu.

Z pozostałych świątyń poświęconych Ceres najbardziej znana była świątynia w Ostii. Wzniesiono ją na planie koła i zachowały się jej spore pozostałości.

To, czy poświęcono jej dorycką świątynię w Paestum, powstałą pod koniec VI wieku p.n.e., nazywaną obecnie jej imieniem, jest rzeczą co najmniej dyskusyjną.

Kult Ceres był popularny wśród plebejuszy. Jej święto, Cerealia (Ceriales), obchodzono 12 kwietnia. W trakcie uroczystości ofiarowano bogini pierwsze snopki zbóż[1]. Ludzie przebierali się w białe szaty, a biedni dostawali poczęstunek na koszt państwa. Jej kult, szerzący się zwłaszcza wśród kobiet, zyskał potem pewne rysy mistyczne, chociaż nie w takiej mierze, jak np. misteria eleuzyjskie.

Antycznych rzeźb i obrazów Ceres zachowało się mało i w dodatku niezbyt wysokiej klasy artystycznej; do wyjątków należy Ceres w Museo Nazionale Romano w rzymskich Termach (prawdopodobnie z początku naszej ery).

Nowożytni artyści też rzadko ją przedstawiają. Z obrazów do najlepszych[według kogo?] należy Ceres i Pan P. P. Rubensa z około 1626 (w madryckim Museo del Prao), Ceres A. Watteau z 1712 (w National Gallery of Art w Waszyngtonie) i duży obraz Ceres z urodzajem S. Voueta z około 1640 (w National Gallery w Londynie).

Czasem jednak jej posągi można napotkać w pałacowych i zamkowych parkach z okresu późnego feudalizmu.

Symboliczna postać Cerery pojawia się w groteskach z herbami Polski i Litwy w XVII-wiecznej serii arrasów herbowych, a także na bordiurze Bachus i Cerera z XVIII-wiecznego arrasu flamandzkiego Wejście zwierząt do arki.

Bursztynową szkatułę M. Redlina z około 1680 wieńczy figurka Cerery (Muzeum Zamkowe w Malborku).

Przypisy

  1. Musiał 2009 ↓, s. 94 Inskrypcja w języku faliskijskim datowana na początek VI w. p.n.e. podaje, że Cererze należy się ziarno.
Inne języki
Alemannisch: Ceres
বাংলা: কেরেস
беларуская: Цэрэра (міфалогія)
български: Церера
brezhoneg: Keres
eesti: Ceres
Ελληνικά: Κέρες
한국어: 케레스
हिन्दी: सिरीस
Bahasa Indonesia: Seres (mitologi)
interlingua: Ceres (dea)
íslenska: Ceres (gyðja)
italiano: Cerere
Kiswahili: Ceres
Latina: Ceres (dea)
lietuvių: Cerera
Ligure: Cerere
magyar: Ceres
македонски: Керера
مصرى: سيريس
Nederlands: Ceres (godin)
日本語: ケレース
norsk nynorsk: Ceres
português: Ceres (mitologia)
română: Ceres (zeiță)
Simple English: Ceres
slovenčina: Ceres (mytológia)
slovenščina: Cerera (mitologija)
српски / srpski: Церера (богиња)
srpskohrvatski / српскохрватски: Cerera (mitologija)
українська: Керера
Tiếng Việt: Ceres (thần thoại)