Burżuazja

Burżuazja, rysunek Émile'a Pougeta z czasopisma Le Père peinard, 1894 r.

Burżuazja (z fr. bourgeoisie - mieszczaństwo) – pierwotnie synonim mieszczaństwa[1], następnie ogółu przedsiębiorców i osób zamożnych[2][1]. Od końca XV wieku jest to określenie górnych, zamożnych warstw mieszczaństwa, odróżniających się od szlachty, a także ludu żyjącego z pracy swoich rąk[1]. Obecnie oznacza ogół ludzi posiadających kapitały i odpowiednio wysoką pozycję społeczną.

Burżuazji przypisuje się swoisty styl życia: model rodziny, upodobania, hierarchię wartości, mentalność, itp. W niektórych krajach do burżuazji zalicza się także przedstawicieli wolnych zawodów, choć w Polsce są oni określani częściej jako inteligencja.

Zamożne mieszczaństwo było główną siłą społeczną wspierającą obalenie przywilejów feudalnych, co doprowadziło do zrównania w prawach i podporządkowania polityki państwa (zwłaszcza podatkowej i zagranicznej) interesom burżuazji, czyli warstwy przedsiębiorców. We Francji podczas Wielkiej Rewolucji Francuskiej burżuazja obaliła władzę opartego na szlachcie dworu i utworzyła demokratyczną republikę. W Wielkiej Brytanii i Niemczech proces ten zachodził ewolucyjnie i burżuazja stopniowo wchłaniała dawną arystokrację, tworząc nową elitę. Ten proces przyspieszyło narastanie konfliktów między burżuazją a poprzednio pozbawionym znaczenia plebsem, z którego formowała się klasa robotnicza.

W sensie nadanym przez Karola Marksa burżuazja, to ukształtowana w okresie formowania się kapitalizmu klasa właścicieli podstawowych środków produkcji[1]. Teoria klas Karola Marksa ujawniła rolę burżuazji w społeczeństwie, a jednocześnie podała w wątpliwość jej użyteczność w postulowanym komunistycznym społeczeństwie przyszłości, w którym robotnicy sami będą zarządzać produkcją i korzystać z jej owoców. Marks opisał burżuazję jako klasę wyzyskującą, wskazał na jej klasowy egoizm czy ciasnotę poglądów[1]. Wewnątrz tej klasy marksiści rozróżniają niezatrudniające pracy najemnej drobnomieszczaństwo, średnią i bogatą burżuazję. Burżuazja drobna (drobnomieszczańska) obejmuje właścicieli drobnych warsztatów, rzemieślników, kupców, wolne zawody, znaczną część inteligencji. Częściowo do burżuazji marksiści zaliczają także posiadających oddzielne gospodarstwa chłopów, zwłaszcza bogatych (w Rosji określanych jako kułacy).

Przypisy

  1. a b c d e Burżuazja (pol.). Onet.WIEM. [dostęp 2015-01-19].
  2. Hasło: burżuazja (pol.). W: Słownik Języka Polskiego [on-line]. [dostęp 2015-01-19].
Inne języki
Afrikaans: Bourgeoisie
العربية: برجوازية
aragonés: Burguesía
asturianu: Burguesía
azərbaycanca: Burjuaziya
Bân-lâm-gú: Chu-sán-kai-kip
башҡортса: Буржуазия
беларуская: Буржуазія
български: Буржоазия
bosanski: Buržoazija
brezhoneg: Bourc'hizelezh
català: Burgesia
čeština: Měšťanstvo
dansk: Borgerskab
Deutsch: Bourgeoisie
eesti: Kodanlus
Ελληνικά: Μπουρζουαζία
English: Bourgeoisie
español: Burguesía
Esperanto: Burĝo
euskara: Burgesia
فارسی: بورژوازی
français: Bourgeoisie
galego: Burguesía
한국어: 부르주아지
հայերեն: Բուրժուազիա
हिन्दी: बूर्जुआ
hrvatski: Buržoazija
Bahasa Indonesia: Borjuis
italiano: Borghesia
עברית: בורגנות
қазақша: Буржуазия
latviešu: Buržuāzija
Lëtzebuergesch: Biergertum
lietuvių: Buržuazija
magyar: Burzsoázia
മലയാളം: ബൂർഷ്വാസി
Nederlands: Burgerij
नेपाली: बुर्जुवा
Nordfriisk: Bourgeoisie
norsk: Borgerskap
norsk nynorsk: Borgarskap
occitan: Borgesiá
oʻzbekcha/ўзбекча: Burjuaziya
پنجابی: بورژوازی
português: Burguesia
română: Burghezie
русиньскый: Буржоазия
русский: Буржуазия
Simple English: Bourgeoisie
slovenčina: Buržoázia
slovenščina: Buržoazija
српски / srpski: Буржоазија
srpskohrvatski / српскохрватски: Buržoazija
suomi: Porvaristo
svenska: Bourgeoisie
Tagalog: Burgesya
Türkçe: Burjuvazi
тыва дыл: Буржуазия
українська: Буржуазія
vèneto: Borghexia
Tiếng Việt: Giai cấp tư sản
吴语: 資產階級
粵語: 資產階級
Zazaki: Burjuvazi
中文: 資產階級