BM-21 Grad

Wyrzutnia BM-21 na podwoziu samochodu Ural-375D

BM-21 Grad (ros. БМ-21 „Град”) – radziecka polowa samobieżna wieloprowadnicowa wyrzutnia rakietowa skonstruowana w latach 60. Przeznaczona dla artylerii dywizyjnej. Jeden z najszerzej używanych systemów tego rodzaju na świecie, także w Polsce.

Historia

Decyzję o zaprojektowaniu BM-21 Grad podjęła Rada Ministrów ZSRR decyzją z 30 maja 1960. Zadanie to otrzymało biuro konstrukcyjne NII-147 z Tuły. Pierwsze wyrzutnie trafiły do jednostek w 1963, publiczna prezentacja nowego systemu odbyła się w 1964 na defiladzie w Moskwie podczas obchodów rewolucji październikowej. W następnych latach była szeroko eksportowana, wśród jej użytkowników znajduje się także Wojsko Polskie.

Podobnie jak inne typy wyrzutni artyleryjskich BM-21 jest przeznaczona do rażenia celów powierzchniowych – środków ogniowych piechoty, stanowisk ogniowych artylerii, sprzętu bojowego w rejonach ześrodkowania oraz umocnień polowych.

BM-21 posiada 40 prowadnic rurowych (po 10 w 4 rzędach) zainstalowanych na zmodyfikowanym podwoziu samochodu Ural-375D (6x6). Pakiet prowadnic wraz z kołyską jest osadzony na obrotowym łożu przymocowanym do ramy samochodu. Kąty ostrzału poziomego są dla małych kątów podniesienia ograniczone ze względów bezpieczeństwa (wyloty prowadnic znajdują się na wysokości kabiny). Prowadnice mogą być naprowadzane elektrycznie lub ręcznie. Pociski są odpalane elektrycznie. Celownik mechaniczny, kątomierz działowy oraz mechanizm sterowania napędami kierowania jest umieszczony na wysięgniku z lewej strony wyrzutni.

Standardowym typem pocisku wystrzeliwanego z BM-21 jest M-21OF z głowicą odłamkowo-burzącą. Ma on masę 66 kg i długość 2870 mm. Jego donośność wynosi 20 400 m. Pociski na torze lotu są stabilizowane zarówno brzechwowo, jak i obrotowo (niewielką prędkość kątową nadaje im występ prowadzący współpracujący z bruzdą rury wyrzutni). Pociski są dostarczane na stanowisko ogniowe przy wykorzystaniu samochodów amunicyjnych ZiŁ-152 lub Star. Pociski tego samego typu mogą być odpalane z radzieckich wyrzutni BM-21 Grad-1, Grad-W i czechosłowackich RM-70. Polską zmodernizowaną wyrzutnią BM-21 jest WR-40 Langusta.

W Polsce powstała we współpracy z przedsiębiorstwem francuskim rodzina pocisków Feniks-Z, które dzięki zastosowaniu nowoczesnego paliwa rakietowego mają zasięg ponad 40 km. Zamówienie na nie złożono w zakładach Mesko w 2013 r., lecz z powodu problemów technicznych, nie zostało ono dotąd zrealizowane (według stanu na 2017 rok)[1].

Inne języki
العربية: بي إم-21 غراد
azərbaycanca: BM-21 Qrad
български: БМ-21 Град
bosanski: BM-21 Grad
català: BM-21
čeština: BM-21 Grad
Deutsch: BM-21
eesti: Grad
English: BM-21 Grad
español: BM-21
français: BM-21 Grad
한국어: BM-21
hrvatski: BM-21 Grad
Bahasa Indonesia: BM-21 Grad
italiano: BM-21
עברית: גראד
ქართული: БМ-21
lietuvių: BM-21 Grad
magyar: BM–21 Grad
Bahasa Melayu: BM-21 Grad
日本語: BM-21
norsk: BM-21
norsk nynorsk: BM-21
português: BM-21 Grad
русский: БМ-21
Scots: BM-21 Grad
slovenščina: BM-21
српски / srpski: БМ-21 Град
srpskohrvatski / српскохрватски: BM-21 Grad
suomi: BM-21
svenska: BM-21 Grad
Türkçe: BM-21 Grad
українська: БМ-21 «Град»
Tiếng Việt: BM-21