Argentyna

República Argentina
Republika Argentyńska
Flaga Argentyny
Godło Argentyny
Flaga ArgentynyGodło Argentyny
Dewiza: (hiszp.) En Unión y Libertad
(W zjednoczeniu i wolności)
Hymn:
Oíd, mortales

(Usłyszcie śmiertelni)
Położenie Argentyny
Język urzędowyhiszpański
StolicaBuenos Aires
Ustrój politycznyrepublika
Głowa państwaprezydent Mauricio Macri
Zastępca
głowy państwa
wiceprezydent Gabriela Michetti
Szef rząduprezydent Mauricio Macri
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
8. na świecie
2 780 400[a][1] km²
30 200 km² (1,09%)
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
31. na świecie
44 082 000[2]
16 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

637,7 mld[3] USD
14 467[3] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

920,3 mld[3] dolarów międzynar.
20 876[3] dolarów międzynar.
Jednostka monetarnapeso argentyńskie (ARS)
Niepodległośćod Hiszpanii
9 lipca 1816
Religia dominującakatolicyzm (70,5%)
Strefa czasowaUTC -3
Kod ISO 3166AR
Domena internetowa.ar
Kod samochodowyRA
Kod samolotowyLV
Kod telefoniczny+54
Mapa Argentyny

Argentyna (hiszp. Argentina, wymowa i [aɾxenˈtina]), oficjalnie Republika Argentyńska (hiszp. República Argentina, wym. [reˈpuβlika aɾxenˈtina]) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa „Argentyna” pochodzi od łacińskiego argentum (srebro, plata po hiszpańsku) jest związana z legendą o górach pełnych srebra która była powszechna pośród pierwszych europejskich odkrywców Niziny La Platy[4].

Argentyna zajmuje jedno z najwyższych miejsc w rankingach Wskaźnika rozwoju społecznego, PKB per capita i jakości życia pośród krajów Ameryki Łacińskiej[5]. Według statystyk Banku Światowego argentyński Produkt Krajowy Brutto zajmuje 21 miejsce na świecie[6] a według Międzynarodowego Funduszu Walutowego biorąc pod uwagę parytet siły nabywczej argentyńska ekonomia zajmuje 25 miejsce na świecie[7]. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu. Oprócz tego jest również jednym z trzech krajów Ameryki Łacińskiej wchodzących w skład grupy G20. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów[8]. Jest uznawana jako lokalne mocarstwo z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego[9][10][11][12][13][14][15][16][17].

Pod względem wielkości Argentyna jest drugim państwem w Ameryce Południowej i ósmym na świecie. Biorąc pod uwagę terytoria gdzie Argentyna faktycznie sprawuje władzę wynosi ona 2 780 400 km², jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Aurora wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy zwaną Antarktydą Argentyńską (na mocy traktatu antarktycznego roszczenia te są zamrożone, ale nie anulowane), łączna powierzchnia kraju wynosi 3 761 274 km² co plasowałoby Argentynę jako siódme pod względem wielkości państwo świata.

Ślady pierwszych osadników na terenie dzisiejszej Argentyny sięgają paleolitu. Hiszpańska kolonizacja rozpoczęła się w 1512 roku. W jej wyniku w 1776 roku powstało Wicekrólestwo La Platy, które było częścią hiszpańskiego imperium kolonialnego. 25 maja 1810 roku Argentyna uzyskała de facto niepodległość po odsunięciu ostatniego hiszpańskiego gubernatora i ogłoszeniu Pierwszego Zgromadzenia Narodowego zwanego również Primera Junta. 9 lipca 1816 roku Argentyna formalnie ogłosiła niepodległość w San Miguel de Tucumán. W XIX wieku w Argentynie miały miejsce liczne wojny domowe, które zakończyły się reorganizacją państwa i utworzeniem federacji ze stolicą w Buenos Aires. W drugiej połowie XIX wieku miała miejsce wielka fala emigracji z Europy do Argentyny, która na zawsze wpłynęła na argentyńską kulturę i demografię. Również w tym czasie w Argentynie miał miejsce stabilny wzrost gospodarczy, dzięki któremu na początku XX wieku Argentyna była siódmym krajem na świecie pod względem rozwoju gospodarczego[18][19]. Mimo tak dużego sukcesu ekonomicznego, po 1930 roku w Argentynie doszło do serii zamachów stanu, które zakończyły się wprowadzeniem demokracji w 1983 roku. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych w Argentynie doszło do poważnego kryzysu finansowego, przez co teraz znajduje się ona w kręgu krajów rozwijających się[20][21][22].

Inne języki
Acèh: Argentina
Адыгэбзэ: Архентинэ
адыгабзэ: Аргентинэ
Afrikaans: Argentinië
Alemannisch: Argentinien
አማርኛ: አርጀንቲና
Ænglisc: Argentina
العربية: الأرجنتين
aragonés: Archentina
armãneashti: Arghentina
arpetan: Argentina
অসমীয়া: আৰ্জেণ্টিনা
asturianu: Arxentina
Avañe'ẽ: Argentína
Aymar aru: Arxintina
azərbaycanca: Argentina
تۆرکجه: آرژانتین
bamanankan: Argentina
Bân-lâm-gú: Argentina
башҡортса: Аргентина
беларуская: Аргенціна
беларуская (тарашкевіца)‎: Аргентына
भोजपुरी: अर्जेंटाइना
Bikol Central: Argentina
Bislama: Argentina
български: Аржентина
Boarisch: Argentinien
bosanski: Argentina
brezhoneg: Arc'hantina
буряад: Аргентинэ
català: Argentina
Чӑвашла: Аргентина
Cebuano: Arhentina
čeština: Argentina
Chamoru: Argentina
Chavacano de Zamboanga: Argentina
chiShona: Argentina
chiTumbuka: Argentina
corsu: Argentina
Cymraeg: Yr Ariannin
dansk: Argentina
davvisámegiella: Argentiinná
Deitsch: Artschenti
Deutsch: Argentinien
ދިވެހިބަސް: އާޖެންޓީނާ
dolnoserbski: Argentinska
eesti: Argentina
Ελληνικά: Αργεντινή
English: Argentina
español: Argentina
Esperanto: Argentino
estremeñu: Argentina
euskara: Argentina
eʋegbe: Argentina
فارسی: آرژانتین
Fiji Hindi: Argentina
føroyskt: Argentina
français: Argentine
Frysk: Argentynje
furlan: Argjentine
Gaeilge: An Airgintín
Gagauz: Argentina
Gàidhlig: An Argantain
galego: Arxentina
贛語: 阿根廷
Gĩkũyũ: Argentina
ગુજરાતી: આર્જેન્ટીના
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: आर्जेन्टिना
客家語/Hak-kâ-ngî: Argentina
한국어: 아르헨티나
Hausa: Argentina
Hawaiʻi: ‘Alekina
հայերեն: Արգենտինա
hornjoserbsce: Argentinska
hrvatski: Argentina
Igbo: Argentina
Ilokano: Arhentina
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: আর্জেন্টিনা
Bahasa Indonesia: Argentina
interlingua: Argentina
Interlingue: Argentina
isiZulu: I-Arjentina
íslenska: Argentína
italiano: Argentina
עברית: ארגנטינה
Basa Jawa: Argèntina
kalaallisut: Argentina
Kapampangan: Argentina
къарачай-малкъар: Аргентина
ქართული: არგენტინა
kaszëbsczi: Argentina
қазақша: Аргентина
kernowek: Arghantina
Kinyarwanda: Arijantine
Kirundi: Argentine
Kiswahili: Argentina
Kongo: Arhentina
Kreyòl ayisyen: Ajantin
kurdî: Arjentîn
Кыргызча: Аргентина
кырык мары: Аргентина
Ladino: Arjentina
лезги: Аргентина
لۊری شومالی: آرجانتین
latgaļu: Argeņtina
Latina: Argentina
latviešu: Argentīna
Lëtzebuergesch: Argentinien
lietuvių: Argentina
Ligure: Argentinn-a
Limburgs: Argentinië
lingála: Argentina
Livvinkarjala: Argentiinu
la .lojban.: getygu'e
lumbaart: Argentina
magyar: Argentína
македонски: Аргентина
Malagasy: Arjentina
മലയാളം: അർജന്റീന
Malti: Arġentina
Māori: Āketina
მარგალური: არგენტინა
مصرى: ارجنتين
مازِرونی: آرژانتین
Bahasa Melayu: Argentina
Baso Minangkabau: Argentina
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Argentina
Mirandés: Argentina
монгол: Аргентин
Nāhuatl: Argentina
Dorerin Naoero: Ardjentina
Na Vosa Vakaviti: Argentina
Nederlands: Argentinië
Nedersaksies: Argentinië
नेपाल भाषा: अर्जेन्तिना
Napulitano: Argentina
нохчийн: Аргентина
Nordfriisk: Argentiinien
Norfuk / Pitkern: Aajentiina
norsk: Argentina
norsk nynorsk: Argentina
Nouormand: Argentinne
Novial: Argentina
occitan: Argentina
олык марий: Аргентина
Oromoo: Arjentiinaa
oʻzbekcha/ўзбекча: Argentina
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਰਜਨਟੀਨਾ
Pälzisch: Argentinien
Pangasinan: Argentina
پنجابی: ارجنٹاین
Papiamentu: Argentina
Patois: Aajentiina
Piemontèis: Argentin-a
Tok Pisin: Ajentina
Plattdüütsch: Argentinien
português: Argentina
Qaraqalpaqsha: Argentina
qırımtatarca: Argentina
reo tahiti: ’Atetina
română: Argentina
Romani: Arxentina
rumantsch: Argentinia
Runa Simi: Arhintina
русиньскый: Арґентина
русский: Аргентина
саха тыла: Аргентина
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ
Gagana Samoa: Atenitina
संस्कृतम्: अर्जण्टिना
sardu: Argentina
Scots: Argentinae
Seeltersk: Argentinien
Sesotho sa Leboa: Argentina
shqip: Argjentina
sicilianu: Argintina
Simple English: Argentina
slovenčina: Argentína
slovenščina: Argentina
ślůnski: Argyntyna
Soomaaliga: Arjantiina
کوردی: ئەرژەنتین
Sranantongo: Argentinikondre
српски / srpski: Аргентина
srpskohrvatski / српскохрватски: Argentina
Basa Sunda: Argéntina
suomi: Argentiina
svenska: Argentina
Tagalog: Arhentina
Taqbaylit: Tarjentint
tarandíne: Argendine
татарча/tatarça: Аргентина
తెలుగు: అర్జెంటీనా
tetun: Arjentina
ትግርኛ: አርጀንቲና
тоҷикӣ: Аргентина
Türkçe: Arjantin
Türkmençe: Argentina
тыва дыл: Аргентина
удмурт: Аргентина
українська: Аргентина
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئارگېنتىنا
Vahcuengh: Argentina
vèneto: Argentina
vepsän kel’: Argentin
Tiếng Việt: Argentina
Volapük: Largäntän
Võro: Argentina
文言: 阿根廷
West-Vlams: Argentinië
Winaray: Argentina
Wolof: Arsantin
吴语: 阿根廷
Xitsonga: Arjentina
ייִדיש: ארגענטינע
Yorùbá: Argẹntínà
粵語: 阿根廷
Zazaki: Arcantin
Zeêuws: Arhentinië
žemaitėška: Argentėna
中文: 阿根廷
ГӀалгӀай: Аргентина
Kabɩyɛ: Arzantiini
Lingua Franca Nova: Arjentina