Antykoncepcja

Antykoncepcja, zwana również kontrolą narodzin lub kontrolą płodności – zbiór metod lub środków służących zapobieganiu ciąży[1]. Planowanie, udostępnianie i stosowanie antykoncepcji nazywane jest planowaniem rodziny[2][3]. Bezpieczny seks, w tym stosowanie męskich lub żeńskich prezerwatyw, może również uchronić przed chorobami przenoszonymi drogą płciową[4][5]. Antykoncepcja stosowana jest już od czasów starożytnych, jednak skuteczne i bezpieczne metody stały się dostępne dopiero w XX wieku[6]. W niektórych kulturach dostęp do antykoncepcji jest celowo ograniczany, ponieważ uznawana jest ona za moralnie lub politycznie niepożądaną[6].

Do najskuteczniejszych metod antykoncepcji należą sterylizacja polegająca na wazektomii u mężczyzn i podwiązaniu jajowodów u kobiet, a także wkładki domaciczne i implanty antykoncepcyjne. W dalszej kolejności wymienić można hormonalne środki antykoncepcyjne, w tym pigułki doustne, plastry, krążki dopochwowe i zastrzyki. Do mniej skutecznych metod należą metody barierowe, takie jak prezerwatywy, diafragma, gąbka antykoncepcyjna i metody objawowo-termiczne. Najmniej skuteczne metody to środki plemnikobójcze i przerwanie stosunku przez mężczyznę przed ejakulacją. Sterylizacja jest metodą wysoce skuteczną, jednak zazwyczaj nieodwracalną; wszystkie pozostałe metody są odwracalne natychmiast po zaprzestaniu ich stosowania[7]. Antykoncepcja postkoitalna umożliwia zapobieganie ciąży w okresie kilku dni po stosunku seksualnym bez zabezpieczenia. Abstynencja seksualna uznawana jest przez niektórych za metodę kontroli narodzin, jednak edukacja seksualna dopuszczająca wyłącznie abstynencję może spowodować wzrost liczby ciąż u nastolatek, jeżeli nie zostanie uzupełniona o edukację w zakresie antykoncepcji[8][9].

Ciąża u nastolatek wiąże się większym ryzykiem powikłań. Młodzi ludzie mogą stosować wszystkie formy antykoncepcji, jednak szczególnie pomocne w zmniejszeniu liczby ciąż u nastolatek są[10] długodziałające, odwracalne metody antykoncepcji takie jak implanty, wkładki domaciczne lub krążki dopochwowe[11]. Po porodzie kobiety, które karmią nie tylko piersią, mogą zajść w ciążę już po upływie czterech do sześciu tygodni. Z niektórych metod antykoncepcji można zacząć korzystać zaraz po porodzie, natomiast stosowanie innych jest możliwe po upływie nawet sześciu miesięcy. W wypadku kobiet karmiących piersią preferowane są środki zawierające wyłącznie progestagen, złożone doustne pigułki antykoncepcyjne nie są natomiast zalecane. Kobietom po menopauzie zaleca się stosowanie antykoncepcji przez rok od ostatniej menstruacji[10].

W krajach rozwijających się ok. 222 milionów kobiet, które nie chcą zajść w ciążę, nie korzysta z nowoczesnych metod antykoncepcji[12][13]. Kontrola narodzin w krajach rozwijających się pozwoliła zmniejszyć liczbę zgonów okołoporodowych o 40% (około 270 000 zgonów mniej w 2008 r.), a mogłaby zredukować ją nawet o 70%, gdyby w pełni odpowiedziano na zapotrzebowanie na antykoncepcję[14][15]. Dzięki wydłużeniu odstępów pomiędzy poszczególnymi ciążami kontrola narodzin przyczynia się do zmniejszenia ilości powikłań okołoporodowych u dorosłych kobiet i zwiększenia przeżywalności ich dzieci[14]. W świecie rozwijającym się lepszy dostęp do antykoncepcji wpływa dodatnio na zarobki i majątek kobiet, ich wagę oraz dostęp do edukacji i zdrowie ich dzieci[16]. Antykoncepcja zwiększa wzrost gospodarczy ze względu na mniejszą liczbę dzieci pozostających na utrzymaniu rodzin, większą liczbę kobiet uczestniczących w życiu zawodowym i mniejszą konsumpcję deficytowych zasobów[16][17].

Inne języki
العربية: تحديد النسل
Avañe'ẽ: Memby'ỹrã
Bân-lâm-gú: Pī-īn
беларуская: Кантрацэпцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Кантрацэпцыя
български: Контрацепция
català: Contracepció
čeština: Antikoncepce
Chi-Chewa: Njira zolera
Ελληνικά: Αντισύλληψη
English: Birth control
español: Anticoncepción
Esperanto: Kontraŭkoncipo
euskara: Antisorgailu
français: Contraception
Gaeilge: Breithrialú
ગુજરાતી: ગર્ભનિરોધ
한국어: 피임
हिन्दी: संततिनिरोध
Bahasa Indonesia: Pengaturan kelahiran
íslenska: Getnaðarvörn
italiano: Contraccezione
latviešu: Kontracepcija
lietuvių: Kontracepcija
македонски: Контрацепција
Bahasa Melayu: Kawalan kelahiran
Nederlands: Anticonceptie
日本語: 避妊
Nordfriisk: Forheneringsmerel
norsk: Prevensjon
norsk nynorsk: Prevensjon
Nouormand: Contraception
oʻzbekcha/ўзбекча: Homiladorlikdan saqlanish
ਪੰਜਾਬੀ: ਜਨਮ ਕੰਟਰੋਲ
português: Contracepção
română: Contracepție
русский: Контрацепция
Simple English: Birth control
SiSwati: Kukhipha sisu
slovenčina: Antikoncepcia
slovenščina: Nadzor rojstev
српски / srpski: Контрола рађања
srpskohrvatski / српскохрватски: Kontrola rađanja
suomi: Ehkäisy
اردو: مانع حمل
Tiếng Việt: Kiểm soát sinh sản
粵語: 避孕
中文: 生育控制