Żydzi

Ten artykuł dotyczy narodu. Zobacz też: Judaizm.
Żydzi
Jews montage.jpg
1 rząd: Juda MachabeuszJózef FlawiuszAkiba ben JosefMajmonides

2 rząd: Baruch SpinozaSigmund FreudSzolem AlejchemAlbert Einstein
3 rząd: Emmy NoetherDawid Ben GurionMarc ChagallNatalie Portman

Liczebność ogółem13,3 mln[1] (2008)
Regiony zamieszkania Izrael:
5,54 mln[1]

 Stany Zjednoczone:
5,3 mln[1]
 Francja:
490 tys.[1]
 Kanada:
375 tys.[1]
 Wielka Brytania:
295 tys.[1]
 Rosja:
215 tys.[1]
 Argentyna:
od 182 300[1] do ok. 800 tys.[2]
 Niemcy:
120 tys.[1]
 Brazylia:
110 tys.
 Australia:
104 tys.[1]
 Ukraina:
92 tys.
 Południowa Afryka:
71 tys.
 Meksyk:
45 260
 Białoruś:
45 tys.
 Belgia:
32 tys.
 Holandia:
18 tys. do 30 tys.
 Włochy:
30 tys.
 Turcja:
20 tys.
 Chile:
21 tys.
 Iran:
11 tys.-35 tys.
 Etiopia:
>22 tys.
 Azerbejdżan:
20 tys.
 Urugwaj:
20 tys.
 Hiszpania:
12 tys.
 Węgry:
10 tys.
 Polska:
ok. 8 tys.[3]

Językihebrajski, jidysz, ladino, aramejski i inne języki diaspory (angielski, niemiecki, francuski, rosyjski)
Główne religiegłównie judaizm, agnostycyzm, ateizm
Pokrewne grupy etniczneHebrajczycy, Izraelici-Izraelczycy, Aramejczycy, Arabowie i inne ludy semickie

Żydzi (dosł. „chwalcy /Jahwe/” lub „czciciele /Jahwe/” z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wówczas językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami. Żydzi nie stanowią jednolitej grupy religijnej i etnicznej. Dla żydów ortodoksyjnych Żydem jest tylko osoba, która ma ortodoksyjną matkę lub przeszła konwersję na judaizm. Za Żydów uważa się jednak wiele osób, które nie są żydami ortodoksyjnymi. Kto jest Żydem (hebr.? מיהו יהודי) jest pytaniem, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż może to być identyfikacja kulturowa, etniczna lub religijna. Wiele osób, które uważają się z jakichś powodów za Żydów, nie są uznawane przez inne grupy lub instytucje. Dotyczy to na przykład żydów reformowanych, którzy nawet pomimo etnicznego pochodzenia żydowskiego czasem nie są uznawani przez żydów ortodoksyjnych. Według prawa izraelskiego Żydem jest osoba, która ma ortodoksyjną żydowską matkę, chociaż prawo do obywatelstwa bez oficjalnego uznania takiej osoby za Żyda ma każda osoba, która ma przynajmniej jednego dziadka, który był ortodoksyjnym Żydem.

Hebrajczycy wchodzili prawdopodobnie w skład grupy Habiru, którą w II tysiącleciu p.n.e. tworzyły ludy przybyłe do Syropalestyny z obszarów Mezopotamii. Uważa się, iż termin Hebrajczycy pochodzi właśnie od nazwy Habiru[4][5][6].

Inne języki
Afrikaans: Jode
العربية: يهود
aragonés: Chodigos
ܐܪܡܝܐ: ܝܗܘܕܝܐ
asturianu: Pueblu xudíu
azərbaycanca: Yəhudilər
تۆرکجه: یهودیلر
বাংলা: ইহুদি
Bân-lâm-gú: Iû-thài-lâng
башҡортса: Йәһүдтәр
беларуская: Яўрэі
беларуская (тарашкевіца)‎: Габрэі
български: Евреи
Boarisch: Judn
bosanski: Jevreji
brezhoneg: Yuzevien
català: Jueus
Чӑвашла: Еврейсем
Cebuano: Hudiyo
čeština: Židé
chiShona: Rudzi rwaIsrael
Cymraeg: Iddewon
dansk: Jøder
Deutsch: Juden
eesti: Juudid
Ελληνικά: Εβραίοι
English: Jews
español: Pueblo judío
Esperanto: Judoj
euskara: Judu
فارسی: یهودی
føroyskt: Jødar
français: Juifs
Frysk: Joaden
Gaelg: Ewnyn
Gagauz: Çıfıtlar
galego: Pobo xudeu
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌹𐌿𐌳𐌰𐌹𐌴𐌹𐍃
客家語/Hak-kâ-ngî: Yù-thai-ngìn
한국어: 유대인
հայերեն: Հրեաներ
हिन्दी: यहूदी
hrvatski: Židovi
Ido: Judo
Igbo: Jew
Bahasa Indonesia: Yahudi
interlingua: Judeo
íslenska: Gyðingar
italiano: Ebrei
עברית: יהודים
Basa Jawa: Yahudi
ಕನ್ನಡ: ಯೆಹೂದ್ಯ
къарачай-малкъар: Чууутлула
ქართული: ებრაელები
қазақша: Еврейлер
Kongo: Bayuda
лезги: Чувудар
لۊری شومالی: جید
Latina: Iudaei
latviešu: Ebreji
lietuvių: Žydai
magyar: Zsidók
македонски: Евреи
Malagasy: Jiosy
മലയാളം: ജൂതൻ
मराठी: ज्यू लोक
მარგალური: ურიეფი
مازِرونی: یهودی
Bahasa Melayu: Orang Yahudi
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Iù-tái-nè̤ng
монгол: Еврей
Nederlands: Joden
Nedersaksies: Jeuden
日本語: ユダヤ人
нохчийн: Жуьгтий
Norfuk / Pitkern: Jua
norsk: Jøder
norsk nynorsk: Jødar
Nouormand: Juis
occitan: Jusieus
oʻzbekcha/ўзбекча: Yahudiylar
ਪੰਜਾਬੀ: ਯਹੂਦੀ
پنجابی: یہودی
Plattdüütsch: Joden
português: Judeus
română: Evrei
русский: Евреи
саха тыла: Дьэбириэйдэр
sardu: Ebreos
Scots: Jews
sicilianu: Ebbreu
සිංහල: යුදෙවුවෝ
Simple English: Jew
slovenčina: Židia
slovenščina: Judje
ślůnski: Żydy
کوردی: جوو
српски / srpski: Јевреји
srpskohrvatski / српскохрватски: Jevreji
Basa Sunda: Yahudi
svenska: Judar
Tagalog: Mga Hudyo
தமிழ்: யூதர்
татарча/tatarça: Яһүдләр
Türkçe: Yahudiler
українська: Євреї
اردو: یہود
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يەھۇدىلار
Tiếng Việt: Người Do Thái
Winaray: Hudeyo
吴语: 犹太人
ייִדיש: ייד
粵語: 猶太人
Zazaki: Cıhudi
žemaitėška: Žīdā
中文: 犹太人