Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach

Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach – widok współczesny
Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach – widok współczesny

Świątynia Zeusa Olimpijskiego, Olimpiejon ( gr. Ναός του Ολυμπίου Διός) – największa spośród świątyń starożytnej Grecji, znajdująca się w Atenach, poświęcona Zeusowi. Jej budowa trwała z przerwami od VI wieku p.n.e. do II wieku n.e. [1]

Budowa świątyni rozpoczęta została za rządów Pizystratydów, zarzucono ją jednak po obaleniu tyranii w 510 roku p.n.e. [1] Roboty wznowił w 174 p.n.e. król Syrii Antioch IV Epifanes, powierzając ich prowadzenie rzymskiemu architektowi Kossutiuszowi. Po śmierci władcy w 164 p.n.e. zostały przerwane [1] [2]. Po zdobyciu Aten przez Sullę w 86 p.n.e. część kolumn z placu budowy wywieziono do Rzymu, gdzie zostały wykorzystane w świątyni Jowisza na Kapitolu [1] [2]. Drobniejsze roboty podjęto za panowania Augusta [1]. Ostatecznie sanktuarium wykończył i poświęcił w 132 roku cesarz Hadrian [1] [3].

Świątynia posadowiona została na olbrzymim stylobacie o wymiarach 41,12×107,8 m [1]. Wspierała się na łącznie 108 kolumnach [1]: wzdłuż boków biegły dwa rzędy po 20 kolumn, od frontu i tyłu trzy rzędy po 8 kolumn [2]. Według oryginalnego planu z czasów Pizystratydów była prawdopodobnie budowlą dorycką, w czasach Antiocha Epifanesa porządek zmieniono jednak na koryncki [1] [3]. Świątynia przypuszczalnie nie była nakryta dachem [1]. W celli stała wykonana w technice chryzelefantynowej kopia posągu Zeusa dłuta Fidiasza [3].

W średniowieczu porzucona budowla zaczęła być wykorzystywana jako źródło darmowego budulca i w ciągu wieków została systematycznie rozszabrowana [1]. Do naszych czasów zachowało się jedynie 15 kolumn. Kolejna leży na ziemi, powalona w 1858 roku przez wichurę [1].

  • przypisy

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l Encyclopedia of the History of Classical Archaeology. edited by Nancy Thomson de Grummond. London: Routledge, 1996, s. 1083-1084. 1-884964-80-X.
  2. a b c Sztuka i historia Grecji. Łódź: Galaktyka, 1999, s. 22. 88-8029-804-6.
  3. a b c Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 348.


Inne języki