Species

Deng miyayaliwang lebel o balitang ning sientipikung sistema ning pamitinduk-tinduk (scientific system of classification).SpeciesGenusFamiliaOrdenPinduanPhylum (biolohia)KaarianSakupBie

Magnify-clip.png
Ing pamituki-tuki da reng walung pekamaulagang ranggung pang-taxonomia ning sistemang biolohikal. Ing genus atin yang metung o maigit pang species. E la makabili deng mangalating ranggung atiu king pilatan da reti.

King biolohia, ing species metung ya kareng pekamaugalang unit ning pamitinduk-tinduk da reng mabibie (biological classification), at metung yang ranggung pang-taxonomy. Ing species metung yang grupu da reng organismu a maki kagiwan a magpalipi o magparakal (breed) at mika ának a maliari muring mika anak. Keraklan, makagiu ne ining pamagmasala (definition), dapot neng kai, gagamit la pang mas eksaktu o aliwang sukad para kaniti, anti ing pamilupa ra king DNA o king itsura o pamibalangkas. Nung ating kaurian (traits o characteristics) a mas partikular o makabage king metung a lugal, maliari ya pang pitnan ing species kareng subspecies.

Neng kai, pareu la kareng species deng karaniwan a lagiu da reng tanaman o animal: alimbawa, deng leun, walrus o "tanaman a camphor" - magagamit ya king metung species ing balang metung kareng lagiung deti. Oneng dakal la mu naman deng karaniwang lagiu (common name) a e eksaktung makaparikil king metung a species. Alimbawa, ing "usa" magagamit ya king e magkulang king atlung pulu't apat (34) a species, kayabe no reng Eld's Deer, Red Deer ampong Wapiti (Elk). Aniang purmeru, tuturing dong metung mung species deng aduang tauling mebanggit; papakit na niti nung makananung maliaring maliwa ing angganan da reng species neng miraragdagan ing beluan a sientipiku.

Makalalam ya (ampong bibilug) king metung a genus ing balang species. Ini ibat ya king paniwalang mas mikanlapit la pamikamaganak deng species a kayabe king metung a genus kesa karetang makabili kareng aliwang genus. Atin la ngang lagiung maki aduang dake o binomial name ing eganaganang species. Iti bibilugan ne ning generic name ampo ning specific name (o specific epithet). Itang mumuna, yang peka-pilidu, at ing kadua, ya ing lagiu na mismu, nung wari king tau. Mupin, mumuna ya keti ing pilidu, at kadua ya itang sariling lagiu. Alimbawa, ing Felis domesticus ing lagiu nang sientipiku o scientific name karaniwan a pusa.

Maulaga ya king pamituldu ampong pamaniubuk kareng teoria king biolohia, ampo king pamaniukad king pamiyaliwa-liwa (diversity) ning bie ing metung a magamitan a kabaldugan ning katayang "species", ampo reng ayasahan a paralan para king pamangilala kareng species. Sadia, kailangan lang panigaralan deng dakal a alimbwa ning metung a species a makamunikala (proposed) ba lang makilala deng kaurian a pareu o lupa-lupa (unifying characters) bayu ya mituring a species iti. Keraklan, masákit mamie ranggung pang-taxonomia o taxonomic ranking deng species a mewala na, at balu ra namu kareng fossil. Nung alarawan da ne deng sientipiku at adinan lagiu ing metung a species, maliari neng ausan king kayang binomial name o lagiung maki aduang dake.

Nanupata, anti ing sinabi nang Charles Darwin,

I look at the term species as one arbitrarily given for the sake of convenience to a set of individuals closely resembling each other .... it does not essentially differ from the term variety, which is given to less distinct and more fluxtuating forms. The term variety, again in comparison with mere individual difference, is also applied arbitrarily, and for mere convenience sake (...lon me ing katayang species antimong metung a terminung kabud na mu megamit king metung a grupu da reng mabibieng maragul pamilupa king metung at metung .... e malaut king katayang ‘’variety’’, a magagamit kareng uring e masiadung makabukud at mas maragul pamialiwa. Pasibayu, itang katayang ‘’variety’’, nung pakiyanti ya king pamilupa ning balang metung a indibidual, kabud da ne mu gagamitan, uli mung masaguli o kumbinienti).[1]

Uli ning pamagkasákit da king pamagmasala o depinisiun king kabaldugan ampong pamamilang king bilang da reng miyayaliwang species, tatantian dang maki atiu king pilatan ning adua (2) ampong dinalan (100) a miliung ing bilang da reng species.[2]

Other Languages
Afrikaans: Spesie
Alemannisch: Art (Biologie)
aragonés: Especie
العربية: نوع (تصنيف)
asturianu: Especie
azərbaycanca: Bioloji növ
башҡортса: Төр (биология)
Boarisch: Oart (Biologie)
беларуская: Біялагічны від
беларуская (тарашкевіца)‎: Від (біялёгія)
български: Вид (биология)
भोजपुरी: प्रजाति
বাংলা: প্রজাতি
brezhoneg: Spesad
català: Espècie
کوردی: جۆرە
čeština: Druh
Чӑвашла: Тĕс (биологи)
Cymraeg: Rhywogaeth
dansk: Art
English: Species
Esperanto: Specio
español: Especie
euskara: Espezie
suomi: Laji
français: Espèce
Nordfriisk: Slach
Frysk: Soarte
Gaeilge: Speiceas
galego: Especie
Avañe'ẽ: Juehegua
Fiji Hindi: Species
hrvatski: Vrsta
hornjoserbsce: Družina (biologija)
Kreyòl ayisyen: Espès
magyar: Faj
interlingua: Specie
Bahasa Indonesia: Spesies
Ilokano: Sebbangan
ГӀалгӀай: Биологен кеп
italiano: Specie
日本語: 種 (分類学)
Patois: Spiishi
Basa Jawa: Spésies
ქართული: სახეობა
қазақша: Түр
ಕನ್ನಡ: ಜಾತಿ
한국어: 종 (생물학)
къарачай-малкъар: Биология тюрлю
kurdî: Cure
Кыргызча: Түр
Lëtzebuergesch: Aart
lumbaart: Spéce
lietuvių: Rūšis
latviešu: Suga
македонски: Вид (биологија)
മലയാളം: സ്പീഷീസ്
монгол: Зүйл
Bahasa Melayu: Spesies
Malti: Speċi
မြန်မာဘာသာ: မျိုးစိတ်
Napulitano: Specia
Plattdüütsch: Oort (Biologie)
नेपाल भाषा: प्रजाति
Nederlands: Soort
norsk nynorsk: Art
norsk: Art
ਪੰਜਾਬੀ: ਪ੍ਰਜਾਤੀ
Piemontèis: Spece
پنجابی: سپیشیز
português: Espécie
Runa Simi: Rikch'aq
русиньскый: Вид (біолоґія)
Scots: Species
srpskohrvatski / српскохрватски: Vrsta
Simple English: Species
slovenčina: Druh (taxonómia)
slovenščina: Vrsta (biologija)
shqip: Specia
српски / srpski: Врста (биологија)
Basa Sunda: Spésiés
svenska: Art
Kiswahili: Spishi
తెలుగు: జాతి
Türkmençe: Biologik görnüş
Tagalog: Espesye
Türkçe: Tür
татарча/tatarça: Төр (биология)
українська: Вид
اردو: نوع
oʻzbekcha/ўзбекча: Tur (biologiya)
vèneto: Spece
Tiếng Việt: Loài
West-Vlams: Sôorte
Winaray: Espesyis
吴语: 物种
მარგალური: გვარობა
ייִדיש: זגאל
中文: 物种
粵語: 物種