ବିଷ୍ଣୁ

ବିଷ୍ଣୁ
ଗଙ୍ଗବଂଶ କାଳର ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ଭୂଦେବୀଙ୍କ ସହ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପିତ୍ତଳ ମୂର୍ତ୍ତି
ସଂସ୍କୃତ ଅନୁବାଦviṣṇu
ଉପାଧିଦେବ (ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି)
ବାସସ୍ଥାନବଇକୁଣ୍ଠ, କ୍ଷୀର ସାଗର
ମନ୍ତ୍ରଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣ, ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ
ଅସ୍ତ୍ରସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଓ କଉମୋଦକୀ
ସାଥିଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବସୁଧା
ବାହନଗରୁଡ଼

ବିଷ୍ଣୁ (ଦେବନାଗରୀ : विष्णु) ହିନ୍ଦୁଧର୍ମରେ ବୈଷ୍ଣବ ମାନଙ୍କର ତଥା ଶ୍ରୀ ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା । କେହି କେହି ତାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କ ଭିତରେ ଜଣେ ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି। [୧]

ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ[୨] ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା। ସେ ସର୍ବତ୍ର ବିରାଜିତ ଓ ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜିବାଦିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି କାଳାତୀତ ଅର୍ଥାତ ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ। ତ୍ରିଦେବଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିର ପାଳନକର୍ତ୍ତା। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟନାମ ନାରାୟଣ।

ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର (ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର), ଗଦା ପଦ୍ମଧାରୀ। ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦଗୀତାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱରୂପଧାରୀ, ଯାହା ମାନବ କଳ୍ପନାର ବାହାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ଓ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ। [୩]

ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ମତାନୁସାରେ ଦଶ ଅବତାରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମୂଳ ରୂପରେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଅବତାର ରାମ ଅଥବା କୃଷ୍ଣ ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। [୪]

ପୁରାଣଭାରତୀ ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦଶଟି ଅବତାର ରହିଛି। ନଅଟି ଅବତାର ସେ ନେଇ ସାରିଛନ୍ତି ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅବତାର ନେବେ। କଳି ଯୁଗରେ ଏହି ଅବତାରଙ୍କର ନାମ ହେବ କଳ୍କୀ । ଭଗବତ ଗୀତା ଅନୁସାରେ ଏହି ଅବତାରମାନଙ୍କ ଅବତରଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ନାଶ। [୫] ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିର ମୂଳପୋଛ, ସାଧୁମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ତଥା ପତିତମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର।

ହିନ୍ଦୁମାନେ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଯଥାକ୍ରମେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର ଦେବତା। [୬][୭] ଏହି ତିନି ଦେବଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁମାନେ ତ୍ରିଦେବ ଓ [୮] ତ୍ରିନାଥ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି।[୯] ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏଇ ତିନି ଦେବଙ୍କ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଭକ୍ତ ବତ୍ସଳ। [୧୦]

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଷୋଡ଼ଶ ନାମ[୧୧]

ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ହେଲା:

  • ଔଷଧ ସେବନ ବେଳେ : ବିଷ୍ଣୁ
  • ଭୋଜନ ବେଳେ : ଜନାର୍ଦ୍ଦନ
  • ଶୟନ ବେଳେ : ପଦ୍ମନାଭ
  • ବିବାହେ ବେଳେ : ପ୍ରଜାପତି
  • ଯୁଦ୍ଧରେ : ଚକ୍ରଧର
  • ପ୍ରବାସେରେ : ତ୍ରିବିକ୍ରମ
  • ମରଣ ବେଳ। : ନାରାୟଣ
  • ସଙ୍ଗମ ବେଳ। : ଶ୍ରୀଧର
  • ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ବେଳେ : ଗୋବିନ୍ଦ
  • ସଙ୍କଟ ବେଳ। : ମଧୁସୂଦନ
  • ବଣରେ : ନରସିଂହ
  • ଅଗ୍ନିରେ : ଜଳଶାୟିନ
  • ଜଳମଧ୍ୟେ: ବରାହ
  • ପର୍ବତରେ : ରଘୁନନ୍ଦନ
  • ଗମନ କାଳେ : ବାମନ
  • ସମସ୍ତ କାଳେ : ମାଧବ
Other Languages
Afrikaans: Wisjnoe
Alemannisch: Vishnu
aragonés: Viṣṇu
العربية: فيشنو
অসমীয়া: বিষ্ণু
asturianu: Visnú
беларуская: Вішну
български: Вишну
भोजपुरी: विष्णु
Bahasa Banjar: Batara Bisnu
বাংলা: বিষ্ণু
བོད་ཡིག: ཁྱབ་​འཇུག
brezhoneg: Vichnou
bosanski: Višnu
català: Vixnu
کوردی: ڤیشنو
čeština: Višnu
Cymraeg: Vishnu
dansk: Vishnu
Deutsch: Vishnu
डोटेली: विष्णु
Ελληνικά: Βισνού
English: Vishnu
Esperanto: Viŝnuo
español: Vishnu
eesti: Višnu
euskara: Vishnu
فارسی: ویشنو
suomi: Vishnu
Võro: Višnu
français: Vishnou
galego: Visnú
ગુજરાતી: વિષ્ણુ
עברית: וישנו
हिन्दी: विष्णु
hrvatski: Višnu
magyar: Visnu
հայերեն: Վիշնու
interlingua: Vishnu
Bahasa Indonesia: Wisnu
íslenska: Visnjú
italiano: Vishnu
日本語: ヴィシュヌ
Basa Jawa: Wisnu
ქართული: ვიშნუ
Kabɩyɛ: Vishnou
қазақша: Вишну
ភាសាខ្មែរ: ព្រះវិស្ណុ
ಕನ್ನಡ: ವಿಷ್ಣು
한국어: 비슈누
Latina: Vishnu
lietuvių: Višnus
latviešu: Višnu
олык марий: Вишну
македонски: Вишну
മലയാളം: വിഷ്ണു
मराठी: विष्णु
Bahasa Melayu: Maha Vishnu
မြန်မာဘာသာ: ဗိဿနိုးနတ်
Plattdüütsch: Wischnu
नेपाली: विष्णु
Nederlands: Vishnoe
norsk nynorsk: Visjnu
norsk: Vishnu
occitan: Vishnó
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਸ਼ਨੂੰ
polski: Wisznu
پنجابی: وشنو
português: Vixnu
română: Vișnu
русский: Вишну
संस्कृतम्: विष्णुः
Scots: Vishnu
srpskohrvatski / српскохрватски: Višnu
සිංහල: විෂ්ණු
Simple English: Vishnu
slovenčina: Višnu
slovenščina: Višnu
српски / srpski: Вишну
svenska: Vishnu
தமிழ்: விஷ்ணு
తెలుగు: విష్ణువు
тоҷикӣ: Вишну
Tagalog: Vishnu
Türkçe: Vişnu
українська: Вішну
اردو: وشنو
oʻzbekcha/ўзбекча: Vishnu
Tiếng Việt: Vishnu
Winaray: Vishnu
吴语: 毗湿奴
მარგალური: ვიშნუ
中文: 毗湿奴
Bân-lâm-gú: Vishnu
粵語: 毗濕奴