Yin e Yang

Lo tàijí tú : simbòl de la dualitat yīn-yáng

Dins la filosofia chinesa, lo yin ( chinés tradicional: 陰, simplificat: 阴); e lo yang (chinés tradicional: 陽, simplificat: 阳), son doas categorias complementàrias, que se pòdon trobar dins totes los aspèctes de la vida e de l' univèrs. Aquela nocion de complementaritat es pròpria a la pensada orientala que pensa puslèu la dualitat jos forma de complementaritat.

Lo simbòl del Yin e del Yang, lo tàijí tú (sovent enrodat de 8 trigramas) es plan conegut dins lo monde occidental dempuèi la fin del sègle XX. Lo yin representa entre autres, lo negre (o sovent lo blau), lo femenin, la luna, l'escur, lo fred, lo negatiu, eca. Lo Yang, el, representa entre autres lo blanc (o sovent lo roge), lo masculin, lo solelh, lo clarum, la calor, le positiu, eca. Aquela dualitat es tanben associada a fòrça autras oposicions complementàrias.

Cosmologia chinesa

Dins la cosmologia chinesa, Yin e Yang son doas entitats que seguisson lo buf original qi en òbra dins totas causas.

Per exemple, pels caractèrs chineses simplificats:

  • lo caractèr yin (阴) es associat a la Luna (月) que representa la part femenina de la natura;
  • lo caractèr Yang (阳) es associat al Solelh (日) que representa la part masculina de la natura.

Per contra pels caractèrs chineses tradicionals, tanben utilizats dins lo japonés, lo corean e abans en vietnamian :

  • Lo caractèr yin (陰) es associat al Nòrd del puèg (partida nivosa yin (侌), del puèg fù (阜), simplificat en 阝 per l'omogeneïzacion dels caractèrs).
  • Lo caractèr yang (陽) es associat al Sud del puèg (partida brilhanta yang (昜), del puèg fù (阜)).

Dins ambedós cases, la partida nivosa e brilhanta, a un ròtle de construccion fonetica del caractèr. China essent dins l' Emisfèri Nòrd, lo solelh i es totjorn al Sud.

Segon lo Shuowen jiezi, diccionari de la dinastia Han, lo sens de yin es: « escur, [coma] lo sud de l'aiga o lo nòrd de la montanha » [1]; aquel de yang es « fòrta brilhança » [2].

Se prepausèt que los tèrmes yin e yang venián dels mots sanskrits linga e yoni. Pasmens, apareguèron abans l'introduccion du bodisme (veïcul de la cultura indiana) en China. Se tròban en efècte al capítol 42 del Dao De Jing : « Lo Dao dona naissença a l'un, l'un al dos, lo dos al tres, lo tres a las dètz mila causas e èssers, las dètz mila causas e èssers supòrtan lo yang e empachan lo yin » [3].

Lo simbòl yin-yang, nomenat en China « peis yin e yang » [4], forma la pus espandida del tàijítú dels taoïstas e dels neoconfucianistas, representa lo Tao resultant de la dinamica d'aqueles dos principis, l'unitat al delà del dualisme.

Other Languages
Afrikaans: Jin en jang
asturianu: Yin y Yang
azərbaycanca: İn və Yan
беларуская: Інь і ян
български: Ин-ян
brezhoneg: Yin ha yang
català: Yin i Yang
čeština: Jin a jang
Deutsch: Yin und Yang
Ελληνικά: Γιν-Γιανγκ
English: Yin and yang
Esperanto: Jino kaj Jango
español: Yin y yang
euskara: Yin eta yang
فارسی: یین و یانگ
français: Yin et yang
Gaeilge: Yin agus yang
客家語/Hak-kâ-ngî: Yîm-yòng
עברית: יין-יאנג
hrvatski: Jin i jang
magyar: Jin-jang
Հայերեն: Ին և յան
Bahasa Indonesia: Yin dan Yang
italiano: Yin e yang
日本語: 陰陽
Basa Jawa: Yin lan Yang
қазақша: Инь-Ян
한국어: 음양
Кыргызча: Ин жана Ян
Latina: Yin et yang
Lëtzebuergesch: Yin a Yang
lietuvių: In ir Jang
latviešu: Jiņ un jan
македонски: Јин и јанг
മലയാളം: യിൻ യാങ്
Bahasa Melayu: Yin dan yang
Nederlands: Yin en yang
norsk nynorsk: Yin og yang
polski: Yin i yang
português: Yin Yang
română: Yin și Yang
русский: Инь и ян
srpskohrvatski / српскохрватски: Jin i jang
Simple English: Yin and yang
slovenčina: Jin a jang
slovenščina: Jin in jang
shqip: Yin-Yang
српски / srpski: Јин и јанг
svenska: Yin och yang
Tagalog: Yin at yang
Türkçe: Yin ile yang
українська: Інь і ян
Tiếng Việt: Âm dương
中文: 阴阳
Bân-lâm-gú: Im-iông
粵語: 陰陽