Tomàs d'Aquin

Sant Tomàs d’Aquin, lo doctor angelic
Retaule de Carlo Crivelli (1494)

Tomàs d'Aquin (nascut en 1225 al castèl de Roccasecca prèp d'Aquin en Itàlia del Sud, mòrt lo 7 de març de 1274 a l'abadiá de Fossanova prèp de Priverno en Laci), foguèt un religiós de l'Òrdre Dominican, celèbre per son òbra teologica e filosofica. Considerat coma un dels principals mèstres de la filosofia escolastica e de la teologia catolica, foguèt canonizat en 1323, puèi proclamat doctor de la Glèisa per Piu V, en 1567 e patron de las universitats, escòlas e acadèmias catolicas, per Leon XIII en 1880. Es tanben un dels patrons dels libraris. A lo títol de « Doctor angelic ». Son còrs es conservat jol mèstre altar de la Glèisa dels Jacobins de Tolosa.

De son nom venon los tèrmes :

  • « tomisme » / « tomista » : concernís l'escòla o lo corrent filosoficoteologic que se reclama de Tomàs d'Aquin e ne desvolopa los principis al delà de la letra de son expression istorica iniciala;
  • « neotomisme » : corrent de pensada filosoficoteologic de tipe tomista, desvolopat a partir del sègle XIX per respondre a las objeccions fachas al crestianisme catolic per la modernitat;
  • « tomasian » : çò que depend de la pensada de Tomàs d'Aquin d'esperel, levat los desvolopaments istorics induch per sa recepcion.

En 1879, lo papa Leon XIII, dins son enciclica Æterni Patris, declarèt que los escriches de Tomàs d'Aquin exprimissián adeqüatament la doctrina de la Glèisa. A l'epòca se distinguissiá encara mal la pensada de Tomàs d'Aquin el meteis de l'escòla tomista e dels desviaments de las nocions deguts a sa recepcion dins lo temps. Lo concili Vatican II prepausèt l'interpretacion autentica de l'ensenhament dels papas sul subjècte, mai precís e mai dubèrt al meteis còp, en demandant que la formacion teologica dels capelans se faga « amb Tomàs d'Aquin per mèstre ».

Dins lo continuament del prepaus de la Glèisa Catolica, Tomàs d'Aquin prepausèt, al sègle XIII, una òbra teologica que repausa, segon qualques aspèctes, sus un ensag de sintèsi de la rason e de la fe, subretot quand tend de conciliar la pensada crestiana e la filosofia vertadièra d'Aristòtel. Distinguís las vertats accessiblas a la sola rason, d'aquelas de la fe, definidas coma una adesion incondicionala a la Paraula de Dieu. Qualifica la filosofia de serventa de la teologia per exprimir coma las doas disciplinas collabòran d'un biais subaltèrne a la recèrca de la coneissença de la vertat, camin cap a la beatitud.

Somari

Other Languages
Alemannisch: Thomas von Aquin
aragonés: Tomás d'Aquino
asturianu: Tomás d'Aquino
azərbaycanca: Akvinalı Foma
башҡортса: Фома Аквинский
žemaitėška: Tuoms Akvėnėitis
беларуская: Фама Аквінскі
беларуская (тарашкевіца)‎: Тамаш Аквінскі
български: Тома Аквински
भोजपुरी: थॉमस एक्विनस
brezhoneg: Tommaso d'Aquino
bosanski: Toma Akvinski
Ελληνικά: Θωμάς Ακινάτης
Esperanto: Tomaso de Akvino
føroyskt: Thomas Aquinas
français: Thomas d'Aquin
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Sant Tomas Aquinas
Fiji Hindi: Thomas Aquinas
hrvatski: Toma Akvinski
Kreyòl ayisyen: Thomas d'Aquin
interlingua: Thomas de Aquino
Bahasa Indonesia: Thomas Aquinas
Ilokano: Tomas Aquino
íslenska: Tómas af Aquino
Basa Jawa: Thomas Aquinas
Qaraqalpaqsha: Tomas Aquinas
Кыргызча: Фома Аквинский
Lëtzebuergesch: Thomas vun Aquin
Lingua Franca Nova: San Tomas de Aquino
lingála: Toma ya Aquin
lietuvių: Tomas Akvinietis
latviešu: Akvīnas Toms
Basa Banyumasan: Thomas Aquinas
Malagasy: Thomas Aquinas
Baso Minangkabau: Thomas Aquinas
македонски: Тома Аквински
монгол: Аквины Фома
Bahasa Melayu: Thomas Aquinas
Nedersaksies: Thomas van Aquino
नेपाल भाषा: थोमस ईकुइनास
Nederlands: Thomas van Aquino
norsk nynorsk: Thomas Aquinas
Nouormand: Thoumas d'Aqùin
Pangasinan: Thomas Aquinas
Kapampangan: Thomas Aquinas
Piemontèis: Tomà d'Aquin
português: Tomás de Aquino
Runa Simi: Tommaso d'Aquino
rumantsch: Tumasch d'Aquino
română: Toma de Aquino
русиньскый: Томаш Аквіньскый
संस्कृतम्: थामस एक्विनास
sicilianu: Tummasu d'Aquinu
srpskohrvatski / српскохрватски: Toma Akvinski
Simple English: Thomas Aquinas
slovenčina: Tomáš Akvinský
slovenščina: Tomaž Akvinski
српски / srpski: Тома Аквински
Türkçe: Thomas Aquinas
татарча/tatarça: Аквиналы Фома
українська: Тома Аквінський
oʻzbekcha/ўзбекча: Foma Akvinskiy
Tiếng Việt: Tôma Aquinô
Volapük: Thomas Aquinas
მარგალური: თომა აკვინარი
Yorùbá: Thomas Aquinas
文言: 阿奎那
Bân-lâm-gú: Tommaso d'Aquino