Revolucion

Illustracion de la « contagion revolucionària »: amb l'Episòdi de las jornadas de Setembre de 1830, las autoritats crenhon un embrasament en Belgica a la seguida de las Tres Gloriosas en França
(pintura de Gustave Wappers - Musèus reials de las bèlas arts de Belgica).
La Libertat guidant lp pòble, inspirada de la revolucion de las Tre Gloriosas de 1830.

Una revolucion es un capvirament subte d’un regim politic per la fòrça.

Dins sa forma contemporanèa, la practica revolucionària apareis sonque a la fin del sègle XVIII, al moment ont se generaliza en Occident la pensada reflexiva, quand l'Umanitat se pensa coma tal e formula los principis dels sieu govèrn. Es l'epòca ont Adam Smith en Anglatèrra lança las basas del liberalisme e ont en França Jean-Jacques Rousseau, amb son Contracte social, basts losí fondaments de la democracia modèrna. Dos eveniments politics son atal considerats coma las primièras grandas revolucions de l'istòria: en 1776, la revolucion americana (que correspond a la naissença dels Estats Units d'America) puèi en 1789 la Revolucion francesa (que marca l'aveniment de la Republica en França).

Al sègle XIX, lo Francés Tocqueville es lo primièr intellectual a portar un agach critica sul movement revolucionari que se dissocia pas d'una tendéncia de las nacions a s'instituir en Estats (centralizats o federats, mas als poders de contunh espandits), alara que, fàcia a las inegalitats creissentas qu'engendra lo capitalisme, l'Alemand Karl Marx desvelopa los primièrs apròches teotics de la revolucion, per tòca d'acabar amb las inegalitats socialas provocadas pel capitalisme dins los païses industrializats.

Al sègle XX, se reclamant de Marx, lo marxisme-leninisme (en URSS), lo maoïsme (en China) e las revolucions del tèrç mond (subretot en Africa e en America latina) son los ensags màger per capvirar lo capitalisme e li opausar d'autres modèls. Mas aquestas experiéncias fan pas que contunhar de conflictes de classa[1] e subretot de graves mancas a las libertats individualas, que los « intellectuals d'esquèrra », en Occident, veiran sonque mai tard[2]. En 1989, la casuda del Mur de Berlin precipita, en Euròpa de l'Ést puèi en URSS, lo capvirament de las dictaturas comunistas alara qu'a l'Oèst, las politicas de desregulacion menadas per Ronald Reagan als EUA e Margaret Thatcher en Grand Bretanha marcan lo declin del socialisme coma modèl alternatiu al capitalisme e l'egemonia d'aqueste darrièr dins lo mond entièr: las « leis del mercat » s'impausan sempre mai coma « naturalas » a las populacions. Aquestas, malgrat la pujada en poténcia de la pauretat, del caumatge, de la precaritat e de las inegalitats socialas,son vencudas pels gost del confòrt material e de la consomacion de massa. L'esperit individualista pren de fach lo pas sus l'esperit revolucionari e los ideals de justícia.

Other Languages
Afrikaans: Rewolusie
Alemannisch: Revolution
العربية: ثورة
مصرى: ثوره
asturianu: Revolución
azərbaycanca: İnqilab
беларуская: Рэвалюцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Рэвалюцыя
български: Революция
বাংলা: বিপ্লব
bosanski: Revolucija
буряад: Хубисхал
català: Revolució
کوردی: شۆڕش
čeština: Revoluce
Cymraeg: Chwyldro
Deutsch: Revolution
Zazaki: Revolusyon
Ελληνικά: Επανάσταση
English: Revolution
Esperanto: Revolucio
español: Revolución
euskara: Iraultza
فارسی: انقلاب
français: Révolution
Frysk: Revolúsje
Gaeilge: Réabhlóid
Gàidhlig: Rèabhlaid
galego: Revolución
עברית: מהפכה
हिन्दी: क्रान्ति
hrvatski: Revolucija
magyar: Forradalom
Bahasa Indonesia: Revolusi
íslenska: Bylting
italiano: Rivoluzione
日本語: 革命
la .lojban.: sutra binxo
Basa Jawa: Révolusi
ქართული: რევოლუცია
한국어: 혁명
къарачай-малкъар: Революция
Кыргызча: Төңкөрүш
Latina: Res novae
Lëtzebuergesch: Politesch Revolutioun
lietuvių: Revoliucija
latviešu: Revolūcija
олык марий: Революций
македонски: Револуција
മലയാളം: വിപ്ലവം
Bahasa Melayu: Revolusi
မြန်မာဘာသာ: တော်လှန်ရေး
नेपाली: क्रान्ति
Nederlands: Revolutie
norsk nynorsk: Revolusjon
norsk: Revolusjon
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਨਕਲਾਬ
polski: Rewolucja
پښتو: اوښتون
português: Revolução
Runa Simi: Pachakutiy
română: Revoluție
русский: Революция
русиньскый: Револуция
саха тыла: Өрөбөлүүссүйэ
Scots: Revolution
srpskohrvatski / српскохрватски: Revolucija
Simple English: Revolution
slovenčina: Revolúcia
slovenščina: Revolucija
српски / srpski: Револуција
svenska: Revolution
Kiswahili: Mapinduzi
தமிழ்: புரட்சி
తెలుగు: విప్లవం
Tagalog: Himagsikan
Türkçe: Devrim
татарча/tatarça: Инкыйлаб
тыва дыл: Революция
українська: Революція
اردو: انقلاب
oʻzbekcha/ўзбекча: Inqilob
vèneto: Rivołusion
Tiếng Việt: Cách mạng
walon: Revintreye
吴语: 革命
ייִדיש: רעוואלוציע
中文: 革命
文言: 革命
Bân-lâm-gú: Kek-bēng
粵語: 革命