Poesia

Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Venètz de demandar una traduccion de Poesia.

Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Poesia.

Illustracion tracha dau libre de Melquiòr Bartés Floretas de montanha

La poesia (dau grèc: ποίησις poiesis 'creacion' < ποιεῖν poiein 'crear') es un genre literari que lo sieu poder es enòrme, pr'amor que çò qu'es escrich contribuís a que la veritat regne dins lo mond. La poesia e l'art an un luòc dins la societat.

Istòria

La taula sul diluvi de l' epopèa de Guilgamesh, escricha en acadian.

Existisson de testimoniatges de lengatge escrich jos una forma poetica dins qualques ieroglifs egipcians que datan de 25 sègles abans la naissença de Crist. S'agís de cants de trabalh e religioses. Lo Poèma de Guilgamesh, una òbra epica dels sumerians, foguèt escrich amb de caractèrs cuneïformes sus de taulas en argila aperaquí 2000 ans abans Crist. En Grècia los cants de L'Iliada e de L'Odissèa, composicions atribuïdas a Omèr, son de uèch sègles abans l'èra crestiana. Las Vedas, los libres sagrats de l'indoïsme, contenon tanben d'imnes e se supausa que sa darrièra version foguèt redigida al sègle III AbC. Per aquestes e d'autres tèxtes ancians se suposa justificadament que los pòbles compausavan cants que eren transmesos oralment. Alguns acompanyaven las fasendas, mentre que d'autres èran per invocar divinitats o celebracions, e finalament d'autres per narrar los faches eroics de la comunitat. Los cants omerics contan d'episòdis plan anteriors a Omèr e son estructura permet de deduire que circulavan de boca en boca e qu'èran cantats amb acompanhament d' instruments musicals. Omèr mençona dins son òbra la figura del Aedo (cantaire), que narrava d'eveniments en vèrses al ritme de la lira. Lo ritme dels tèxtes aviá pas sonque la tòca de procurar plaser als senses, mas a l'encòp permetiá de se remembrar los cants amb mai de facilitat.

La poesia lírica va tenir d'expressions destacades dins la Grècia antica. Lo primièr poèta que causiguèt son inspiracion dins la vida vidanta, dins lo periòde posterior a la vida d'Omèr, foguèt Esiòde, amb son òbra Los trabalhs e los jorns. A uns 600 anys abans de Crist es remunta la poesia de Safo, poetessa nascuda sus l'isla de Lesbos, autora d'òdas celebradores e de cançons nupcialas (epitalamis), que ne son estadas servadas qualques fragments. Anacreont, nascut un segle després, va escriure breus peces, en general dedicades a celebrar lo vin e la joventut, de les que van sobreviure unes poques. Calli d'Efès e Arquiloc de Paros varen crear el gènere elegiac, per cantar als difunts. Aquíloc va ser el primer a utilitzar el vers iàmbic (construït amb «pès» d'una sillaba corta e una autra longa). Escriguèt a mai de satiras. Al segle V AbC va assolir el seu cim la lirica corala, amb Pindar. Es tractava de cançons destinadas als vencedors dels Jòcs Olimpics.

Roma creèt sa poesia en s'inspirar dels grècs. L'Eneïda , de Virgili, es considerada coma la primièra òbra de pes de la literatura latina, e foguèt escricha qualques ans abans l'èra crestiana, a la manera dels cants epics grècs, per contar las peripecias d'Enees, sobrevivent de la guèrra de Tròia, fins a son arribada en Itàlia. L'edat d'aur de la poesia latina foguèt la de Lucrèci e Catul, qu'èran nascuts en el segle I AbC, e d'Oraci (mèstre de l' òda ), Properci e Ovidi. Catul va dedicar tota sa poesia a una estimada a la qual deia Lesbian. Sos poèmas d'amor, dirèctes, simples e intenses, foguèron admirats pels poètas de totas las epòcas.

Durant l'Edat Mejana se dividiguèt en una tradicion populara, orala, que recitavan per vilas e castèls de gents coma los trobadors, e a l'encòp una poesia culta escricha qu'èra plan ligada a la religion, a mai se totas doas tradicions emplegavan de recorses retorics semblants. Foguèt aquesta segonda branca la que s'impausèt coma modèl e durant la Renaissença, l'epòca barròca e lo Neoclassicisme s'imitèron los modèls grecolatins amb los particularismes de las lengas d'estat europèas, que impausavan una metrica diferenciada.

Lo genre qu'acabèt per trionfar foguèt lo de la poesia lirica, qu'es plan ligat a l'expression dels sentiments, durant lo sègle XIX, o mai a la critica sociala (una part dels autors del sègle XX), mentre que la poesia epica èra a venir absorbida per la narrativa en pròsa. Destaca l'emplec del vèrs dins la cançon, una utilizacion que contunha d'èsser abituala actualament.

Other Languages
Afrikaans: Poësie
Alemannisch: Poesie
አማርኛ: ቅኔ
aragonés: Poesía
العربية: شعر (أدب)
অসমীয়া: কবিতা
asturianu: Poesía
Aymar aru: Jarawi
azərbaycanca: Poeziya
تۆرکجه: شعر
башҡортса: Шиғриәт
žemaitėška: Puoezėjė
Bikol Central: Rawitdawit
беларуская: Паэзія
беларуская (тарашкевіца)‎: Паэзія
български: Поезия
भोजपुरी: कबिता
বাংলা: কবিতা
བོད་ཡིག: སྙན་ངག
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: কবিতা
brezhoneg: Barzhoniezh
bosanski: Poezija
буряад: Уран шүлэг
català: Poesia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄:
нохчийн: Поэзи
Cebuano: Balak
کوردی: شیعر
corsu: Puesia
čeština: Poezie
Cymraeg: Barddoniaeth
dansk: Digt
Deutsch: Poesie
Ελληνικά: Ποίηση
English: Poetry
Esperanto: Poezio
español: Poesía
eesti: Luule
euskara: Olerkigintza
estremeñu: Poesia
فارسی: شعر
suomi: Runous
français: Poésie
Frysk: Poëzy
Gaeilge: Filíocht
贛語:
Gàidhlig: Bàrdachd
galego: Poesía
Avañe'ẽ: Ñe'ẽpapa
Gaelg: Feeleeaght
עברית: שירה
हिन्दी: काव्य
Fiji Hindi: Poetry
hrvatski: Poezija
Kreyòl ayisyen: Pwezi
magyar: Költészet
հայերեն: Պոեզիա
interlingua: Poesia
Bahasa Indonesia: Puisi
Interlingue: Poesie
Igbo: Ábu
Ilokano: Dandaniw
Ido: Poezio
íslenska: Ljóðlist
italiano: Poesia
日本語:
Patois: Puoychri
la .lojban.: pemci
Basa Jawa: Geguritan
ქართული: პოეზია
Qaraqalpaqsha: Poeziya
қазақша: Поэзия
ಕನ್ನಡ: ಕವನ
한국어: 시 (문학)
къарачай-малкъар: Поэзия
kurdî: Helbest
Кыргызча: Поэзия
Latina: Poësis
Ladino: Poeziya
Lingua Franca Nova: Poesia
Limburgs: Poëzie
lumbaart: Puesia
lietuvių: Poezija
latviešu: Dzeja
मैथिली: काव्य
олык марий: Мурпаша
македонски: Поезија
മലയാളം: കവിത
монгол: Шүлэг
मराठी: कविता
Bahasa Melayu: Puisi
Malti: Poeżija
Nāhuatl: Xochicuicatl
नेपाली: कविता
नेपाल भाषा: चिनाखँ
Nederlands: Poëzie
norsk nynorsk: Dikt
norsk: Poesi
Nouormand: Pouésie
Livvinkarjala: Runohus
Ирон: Поэзи
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਵਿਤਾ
Papiamentu: Poesia
Picard: Poésie
polski: Poezja
Piemontèis: Poesìa
پنجابی: شاعری
Ποντιακά: Ποιητικήν
پښتو: شعر
português: Poesia
Runa Simi: Harawi
română: Poezie
русский: Поэзия
русиньскый: Поезія
संस्कृतम्: काव्यम्
Scots: Poetry
سنڌي: نظم
srpskohrvatski / српскохрватски: Poezija
සිංහල: කාව්‍යය
Simple English: Poetry
slovenčina: Poézia
slovenščina: Pesništvo
Soomaaliga: Gabay
shqip: Poezia
српски / srpski: Поезија
SiSwati: Bunkondlo
Seeltersk: Dichtenge
svenska: Poesi
Kiswahili: Ushairi
தமிழ்: கவிதை
తెలుగు: కవి
тоҷикӣ: Назм
Tagalog: Panulaan
Setswana: Poko
Türkçe: Şiir
татарча/tatarça: Шигърият
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: شېئىر
українська: Поезія
اردو: شاعری
oʻzbekcha/ўзбекча: Sheʼriyat
vepsän kel’: Runoišt
Tiếng Việt: Thơ
West-Vlams: Dichtkunste
Volapük: Poedav
walon: Powezeye
Winaray: Siday
吴语:
მარგალური: პოეტი
ייִדיש: דיכטונג
Yorùbá: Ewì
Vahcuengh: Sei
中文: 诗歌
Bân-lâm-gú: Koa-si
粵語: