H. G. Wells

H. G. Wells

H.G. Wells by Beresford.jpg

Naissença21 de setembre de 1866
Bromley (Kent, Anglatèrra)
N. a
Decès13 d'agost de 1946
Londres (Anglatèrra)
D. a
Causa de decès
Assassinat/ada per
Luòc d'enterrament
Lenga mairala
Fogal ancestral
País de nacionalitat
Paire
Maire
Oncle
Tanta
Grands
Bèlamaire
Bèlpaire
Fraire
Sòrre
Conjunt
Companh/a
Filh/a
Religion
Membre de
Familha nòbla
Membre de
l'equipa esportiva
posicion de jòc
tir (esquèrra/drecha)
grad dan/kyu
Grop etnic
Orientacion sexuala
Profession
Emplegaire
Domeni d'activitat
Escolaritat
Diplòma
Director de tèsi
Estudiant de tèsi
Foncion politica
Residéncia oficiala
Predecessor
Successor
Partit
Tessitura
Label discografic
Lista de cançons
Discografia
Mission de l'astronauta
Distincions e prèmis
Branca militara
Grad militar
Etapa de canonizacion
Familha nòbla
Títol de noblesa
Títol onorific
Comandament
Conflicte
Jorn de la fèsta
Nom de naissençaHerbert George Wells
Lenga d'escrituraAnglés britanic
Genre(s)Sciéncia-ficcion, roman social, fantastic
Òbras


Herbert George Wells, mai conegut jos la signatura H. G. Wells, nascut lo 21 desetembre de 1866 de 21 Bromley dins lo Kent (Reialme Unit) e mòrt lo 13 d'agost de 1946 a Londres, es un escrivan britanic subretot conegut uèi per sos romans de sciéncia-ficcion. Pasemens foguèt tanben l'autor de fòrça romans de satira sociala, d'òbras de prospectiva, de reflexions politicas e socialas e d'obratges de vulgarizacion tocant tanben a la biologia, l'istòria e questions socialas. Es considerat coma lo paire de la sciéncia-ficcion contemporanèa.

Biografia

Foguèt un autor fòrça prolific qu'escriguèt de romans que sián realistas, de sciéncia-ficcion, d'ensag sus l'istòria de l'umanitat o l'evolucion futura de la societat. Herbert George Wells èra un socialista convencut. Après 1900, sas òbras venguèront mai politicas e didacticas. Sa femna l'auriá ajudat a escriure sos tèxtes.

Enfança e jovença

H.George Wells foguèt lo cinquen e darrirèr enfant de Joseph Wells, un jardinièr e jogaire de criquet vengut botiguièr, e de Sarah Neal, una anciana domestica. Nasquèt a Atlas House, 47 High Street, Bromley, dins lo Kent. Sa familha aparteniá a la classa mejana pauc rica. Un eritatge permèt a la familha de crompar una botiga de porcelanas que jamai venguèt prospèra. Joseph foguèt obligat de vendre de batoiras e de balas de criquet per noirir sa familha. Tanben recebiá de fèbles remuneracions per las partidas quel participava.

Un incident arribat alara qu'aviá pas que set ans foguèt determinant per la seguida de sa vida. A causa d'un accident d'espòrt, deguèt demorar un temps al lièch amb una camba rompuda. Passava le temps legissent de romans e s'apassionava pels autres monds que li donavan accès sas novèlas lecturas, alara prenguèt gost a l'escritura. Mai tard onga, dintrèt a la Thomas Morley's Commercial Academy, una escòla privada fondada en 1849. L'ensenhament i èra erratic, plus puslèu axat, coma Wells lo contèt mai tard, sus l'escritura calligraficada e los calculs utils als sols òmes d'afars. Wells contunhèt son escolaritat fins a 1880. Mas en 1877, un novèl incident obscurciguèt la jovença de l'autor: a la seguida d'una casuda, son paire se fractura una camba e deu abandonar sa carrièra esportiva que representava una partida importanta dels revenguts de la familha.

Incapables de suportar mai la carga de familha, los parents Wells placèron lors enfants coma aprendisses dins diferents còrs de mestièr. Atal, de 1881 a 1883, Herbert George Wells faguèt un aprendissatge coma mercand de teissuts a la Southsea Drapery Emporium. Aquesta experiéncia li inspirèt mai tard sos romans titolats The Wheels of Chance (Las Ròdas de la fortuna) e Kipps, que descrivián la vida d'un aprendís mercand de teissuts que comenta de biais critic la reparticion de las riquessas dins lo mond.

Los parents Wells s'entendián pas plan - èra ela protestanta e el liure pensaire -, alara sa maire tornèt trabalhar coma femna de cambra a Up Park, un ostal de camp del Sussex, una foncion que la permetava pas a menar ni son espos, ni sa familha. Enseguida, Sarah e Joseph visquèt separats, sens pasmens divorciar, ni aver d'autras amoretas. Herbert George Wells profiècha pas de son aprendissatge coma mercand de teissut, nimai de son aprendissatge coma assistant quimista, ni de son experiéncia coma ensenhaire auxiliar, çò que l'obliguèt a tornar regularament ca a sa maire a Up Park, fins a qu'encontre una situacion mai establa. H. G. Wells profiechava de sas demorança a Up Park per legir los libres de la supèrba bibliotèca de l'ostal.

Annadas d'estudis

H. G. Wells en 1908 a la pòrta de son ostal de Sandgate.

En 1883, son emplegaire lo remandèt. Mas lo jove Wells èra pas malcontent. Mai tard ongan, venguèt especialista. L'annada passada aviá seguit sa leiçon foguèt per Wells la mai significativa de tota son educacion. Marca tanben son escritura romanesca que posèt dins la biologia, subretot dins l'evolucion e l'anatomia comparada. Coma ancian escolan, ajudèt enseguida a crear la Royal College of Science Association que ne foguèt lo primièr president en 1909. Wells estudia dins sa novèla escòla fins a 1887 amb una allocacion de vint e un shillings per setmana mercé a sa borsa d'estudis.

Aquestas annadas marcan lo començament de son interés creissent per una reforma possibla de la societat. Comença son apròche del subjècte en estudiant la Republica de Platon, puèi estudiant las idèas mai contemporanèas del socialisme coma aquestas s'exprimissent al sen de la Fabian Society e dins la lecturas a la Kelmscott House, l'ostal de William Morris. Es tanben un dels fondators de The Science School Journal, un periodic que li permetava d'exprimar las sieunas idèas sus la literatura e la societat. L'annada escolara 1886-1887 foguèt sa darrièra annada d'estudis. Malgrat que capitèt als examèns de biologia e de fisica, facassèt l'examèn de geologia e podèt pas passar a l'an superior e perdèt sa borsa. Herbert George Wells se trapèt sens revengut. Sa tanta Mary, una cosina de son paire, l'invitèt a demorar a çò d'ela. Pendent sa demorança coneguèt sa cosina Isabel, qu'epousèt en 1891.

L'escrivan

Los premièrs romans de « sciéncia-ficcion »

Lo primièr succès commercial de Herbert George Wells foguèt Anticipations, paregut en 1901. Es benlèu son òbra mai explicitament futurista, lo sostítol èra An Experiment in Prophecy (una experiéncia en profeciá) que pareguèt d'en primièr per episòdis dins una revista. Aqueste libre es interessant a l'encòp per sas bonas intuicions (los trains e las veituras resultant de la migracion de las populacions dels centres-vilas cap a las banlègas; las restriccions moralas declinant quand los òmes e las femnas cercan mai de libertat sexuala) e per sas errors (« mon imaginacion refusa de veire un quin que siá sosmarin far pas mai qu'estofar son equipatge e l'enfonzar dins las mars »).

Estatua d'un tripòd de La Guèrra dels monds, erigida dins le centre-vila de Woking en Grand Bretanha.

Sos primièrs romans, que se nomenavan a l'epòca de « romans scientifics », inaugurèron un grand nombre de tèmas venguts de grands classics en sciéncia ficcion, coma La Maquina del temps, L'Illa del Doctor, L'Òme Invisible e La Guerre des mondes (amb de version pel cinèma), e foguèron sovent consieradas coma fòrça infliénciadas per las òbras de Jules Verne. Mas Wells refusava lo títol de « Jules Verne anglés » coma l'explica dins una prefàcia qu'escriviguèt per una edicion novèla dels romans scientifics (Scientific romances) en 1933. Wells opausava sas òbras d'imaginacion e los romans d'anticipacion del Francés. Aquestas invencions avián pas per tòca de mostrar çò que deviá se produire dins la realitat, mas de simplament prene possession del lector per l'illusion romanèsca. Comparava sos romans à L'Ase d'aur d' Apulèu, a l'Istòria veritabla de Lucian de Samosat, a Peter Schlemil d' Adelbert von Chamisso e à Frankenstein, o lo Prometèu modèrne de Mary Shelley. Wells escriguèt d'autres romans, non fantastics, que recebèron un plan bon acuèlh de las criticas, coma Tono-Bungay e Kipps. Wells foguèt tanben l'autor de dotzenas de novèlas, la mai coneguda essent The Country of the Blind (1911).

Quitament se s'agís pas d'un roman de sciéncia-ficcion, Tono-Bungay faguèt una larga partida a la desintegracion radioactiva. Aquesta jòga un ròtle clau dins The World Set Free paregut en 1914. aqueste recit conten çò que se pòt considerar coma sa melhora intuicion profetica. Los scientifics de l'epòca savián que la desintegracion del radi largavan d'energia e fèble rai pendent de milièrs d'annadas. Lo taus de rai èra tròp fèble per aver una quina que siá utilitat practica, mas la quantitat totala d'energia liberada èra enòrma. Lo roman de Wells vira a l'entorn d'una invencion non especificada qu'accelèra le procés de desintegracion radioactiva per produire de bombas qu'explosan amb una poténcia digna dels explosius ordinaris, mas que contunhan d'explosar pendent de jorns e de jorns. Leó Szilárd reconeguèt qu'aqueste libre li inspirèt la teoria de la reaccion nucleda en cadena.

Obratges de vulgarizacion

Wells escriguèt tanben d'obratges especializags. Son òbra en dos volums mai celèbre foguèt The Outline of History (1920) qu'inaugurava una novèla èra de vulgarizacion istoric a destinacion del grand public. Los istorians professionals l'aculhiguèron amb circonspeccion, levat Arnold J. Toynbee que qualifiquèt l'obratge de melhora introduccion possibla a l'istòria mondiala[1]. Fòrça autres autors segiguèron dins aquesta dralha de la vulgarizacion.

Wells contunha dins aquesta dralha en 1922 amb un obratge popular, mas fòrça mai cort: A Short History of the World, e dos autres tractas longs, The Science of Life (1930) e The Work, Wealth and Happiness of Mankind (1931).

En 1927, Florence Deeks perseguís Wells per plagiat, arguissent qu'aviá copiat la mai granda partida de The Outline of History a partir de son manuscrit titulat The Web. Malgrat fòrça similaritats d'estil e errors istoricas comunas, la justícia disculpa Wells.

Utopias e distopias

Al començament de sa carrièra, Wells cercava un melhor biais d'organizar la societat, escriviant fòrça utopias. Aquestes romans començavan mai sovent per la descripcion d'un mond corrent a la catastròfa fins a que la populacion mondiala accedisca a un mòde de vida melhor: es adire mercé a un misteriós gas liberat per una comèta e que fasiá los umans mai racionals (In the Days of the Comet), o mercé a un conselh scientific prenguent lo poder (The Shape of Things to Come (1933)), adaptat mai tard pel film d' Alexander Korda, Things to Come, datat de 1936. Wells faguèt tanben la descripcion d'una reconstruccion sociala de pòstguèrra per l'aveniment de dictators faissistas dins The Autocracy of Mr Parham (1930) e The Holy Terror (1939).

Wells questiona la quita esséncia de l'umanitat en oposant las idèas de natura e de cultura. Totas sas utopias s'acaban pas obligatòriament de biais astruc, coma lo roman When the Sleeper Wakes (1899) (publicat de nòu jol títol The Sleeper Awakes, 1910) que ten mai de la distopia. L'Illa del doctor Moreau, mai escur, fòrça encara o trach. Lo narrator, prisonièr sus una illa ont los animals son cambiats en èsser umans per viviseccion, mas sens succès, dintra en Granda Bretanha. Alara que Gulliver de retorn d'aquò dels Houyhnhnms, ven pas capable de veire sos conciutadans autrament que coma de bèstias civilizadas retornant lentament cap a lor natura animala.

Autres escrits

Wells redigiguèt tanben la prefàcia de la primièra edicion dels jornals intims de W. N. P. Barbellion, The Journal of a Disappointed Man (Lo Jornal d'un òme decebut), publicat en 1919. Coma fòrça criticas pensavan que Barbellion èra pas qu'un pseudonime, Wells foguèt longtemps considerat coma lo vertadièr autor del Jornal; Wells sempre deneguèt, mas las rumors persistèron fins a la mòrt de Barbellion ongan.

En 1938, publiquèt World Brain, una seria d'ensags sus l'organisacion futura de la coneissença e de l'educacion, d'entre que se trapa un ensag titulat The Idea of a Permanent World Encyclopaedia (Una idèa d'enciclopedia mondiala permanenta), concèpte a vegada semblabla al projècte Wikipédia[2].

Other Languages
aragonés: H.G. Wells
Ænglisc: H. G. Wells
Aymar aru: H. G. Wells
azərbaycanca: Herbert Uells
تۆرکجه: اچ. جی. ولز
беларуская: Герберт Уэлс
беларуская (тарашкевіца)‎: Гэрбэрт Ўэлз
български: Хърбърт Уелс
brezhoneg: H. G. Wells
català: H.G. Wells
Cymraeg: H. G. Wells
dansk: H.G. Wells
Deutsch: H. G. Wells
Ελληνικά: Χ. Τζ. Γουέλς
English: H. G. Wells
Esperanto: Herbert Wells
español: H. G. Wells
فارسی: اچ. جی. ولز
français: H. G. Wells
Frysk: H.G. Wells
Gaeilge: H. G. Wells
galego: H.G. Wells
magyar: H. G. Wells
Bahasa Indonesia: Herbert George Wells
íslenska: H. G. Wells
italiano: H. G. Wells
한국어: H. G. 웰스
kurdî: H. G. Wells
Lëtzebuergesch: H. G. Wells
Lingua Franca Nova: H. G. Wells
latviešu: Herberts Velss
Malagasy: H. G. Wells
македонски: Херберт Џорџ Велс
Mirandés: H. G. Wells
नेपाल भाषा: एच जी वेल्स्
norsk: H.G. Wells
پنجابی: ایچ جی ویلز
português: H. G. Wells
Runa Simi: H.G. Wells
română: H. G. Wells
саха тыла: Герберт Уэльс
srpskohrvatski / српскохрватски: H. G. Wells
Simple English: H. G. Wells
slovenščina: Herbert George Wells
српски / srpski: Херберт Џорџ Велс
svenska: H.G. Wells
Tagalog: H. G. Wells
Türkçe: H. G. Wells
татарча/tatarça: Һерберт Уэллс
українська: Герберт Уеллс
oʻzbekcha/ўзбекча: Herbert Wells
Tiếng Việt: H. G. Wells
Winaray: H. G. Wells
Bân-lâm-gú: H. G. Wells