Francés d'Assisi

Francés d'Assisi sus una fresca de Cimabue dins la basilica d'Assisi

Francés d'Assisi (en italian Francesco d'Assisi), nascut Giovanni di Pietro Bernardone a Assisi (Itàlia) en 1181 o 1182[1] e mòrt lo , es un religiós catolic, diacre e fondator de l'òrdre dels fraires minors (OFM, o Òrdre franciscan) caracterizat per un engatjament dins la pregària, la jòia, la pauretat, l'evangelizacion e l'amor de la Creacion divina. Foguèt canonizat en 1228 pel papa Gregòri IX e celebrat lo 4 d'octobre dins la liturgia catolica.

Francés d'Assisi es considerat coma lo davancièr de dialòg interreligiós. Es per aquela rason que sa vila natala foguèt causida per Joan Pau II coma sèti de la jornada mondiala de pregària en 1986. Aquela jornada foguèt seguida d'autras jornadas de pregària conegudas jol nom d'encontres d'Assisi.

Biografia

Ainat d'una rica familha mercadièra, en Ómbria, Francés nasquèt a Assisi entre lo mes de mai e setembre[2] de 1181 o 1182[3]. Es un dels sèt enfants de Pietro Bernadone dei Moriconi, fòrça ric drapièr d'Assisi e de Dòna Joanna Pica de Borlemont, femna piosa eissida de la noblesa provençala e que Pietro esposèt en 1180 après un veusatge[4]. A sa naissença, alara que son paire èra en Provença e en Champanha per de fièras, sa maire lo faguèt batejar jol nom de Giovanni dins la catedrala d'Assisi consacrada a Rufin, sant patron de la vila. De retorn de son vitge en França ont aviá fach fòrça bons afars son paire, li donèt lo nom de Francesco, que gardará[5].

Jovença

Dins los ans 1190, estudièt a l'escòla dels canonges de la glèisa San Gorgio a Assisi ont aprenguèt lo latin. Destinat a trabalhar amb lo paire e benlèu a li succedir, quitèt l'escòla à 14 ans e intrèt dns la corporacion dels mercands[6].

Francés aguèt una jovença indisciplinada. Benlèu cometèt lo pescat de carn coma o suggerís son Testament[7]. A l'epòca de las revòltas comunalas amb lors borgeses volent accedit a la noblesa, faguèt la guèrra a la noblesa d'Assisi e de Perosa. A la desfacha dels Assisiats a Ponte San Giovanni, en novembre de 1202 foguèt castigat a un an de prison. Malaut pendent sa captivitat (benlèu un començament de tuberculòsi), foguèt recatat pel paire e deguèt, après son retorn a Assisi, calmar son vam[5].

Amant la gèsta dels trobadors, esitava pas cantar de cançons provençalas, e se trapa dins las estròfas de las seunas òbras lo trabalh ritmic dels poètas e musicians de lenga d'òc[8].

Cambiament de vida

Francés d'Assisi par Orazio Gentileschi.

Sa conversion, realizada per etapas, se faguèt pendent una longa malautiá que l'immobiliza una granda partida de l'an 1204 e per la gràcia[9].

Alara qu'esperava encara d'aquerir lo reng de noblesa pels bons fachs d'armas e de venir cavalièr al biais dels princeps juventutis, èra per se ligar a l'armada de Gautieri de Brienne mas un sòmi fach a Spoleto lo fa abandonar tot esper per aquel projècte. De retorn a Assisi, abandona pauc a pauc son estil de vida e sos companhs de fèsta e frequenta totjorn mai sovent las capèlas del Val di Spoleto[10].

En 1205, fa 23 ans. Alara qu'es en pregària davant lo crucific de la Capèla Sant Damian, segon la legenda[11], Francés entend una votz li demandant d'« adobar sa Glèisa en roïna »[12]. Realizant l'òrdre sul còp, va a la vila vesina de Foligno per i vendre de merças del comèrci del paire per poder restaurar la vièlha capèla desanada. Dona tanben fòrça argent en almòinas[13].

Furiós de las excentricitats del filh, Pietro Bernardone exigís que s'explique e esita pas a lo citar en justícia per lo deseretar. Après lo procés al tribunal de l'evesque d'Assisi, Francesco trenca la relacion amb el paire li daissant, simbolicament, los seus vestis[14]. Francés, pren l'estatut de penitent que lo fa escapar a la justícia laïca, foguèt alara convocat per l'evesque d'Assisi. Dins son audicion sus la plaça d'Assisi, a la prima de 1206, Francés torna l'argent e los seus vestits e se trapa nud, dich a son paire e a la fola amassada: « Fin ara te nomenèt paire sus la tèrra; ara pòdi dire: Nòstre Paire que sètz als cèls, perque es a El qu'ai confiat mon tresaur e donat ma fe »

L'evesque d'Assisi, l'envelopant de sa capa, cobrís sa nuditat, non per pudor, mas per significar que la Glèisa l'apara[11].

Francés d'Assisi presicant als aucèls (segon los Fioretti) per Giotto
Francés d'Assisi recevent los estigmatas per Giotto. (glèisa superiora de la basilica d'Assisi).
Sant Francés en extasi per Francisco de Zurbarán, Alte Pinakothek, Munich.
Francés d'Assisi par Francisco de Zurbarán, musèus de las bèlas arts de Lion, França.

Francés va a Gubbio. Tornant a Assisi vèrs l'estiu de 1206, mendica per obtenir de la populacion de pèiras necessàrias a tornar bastir e restaurar las capèlas de San Damiano, de San Pietro, e de la Porcioncòla. Lo 12 d'octobre de 1208 o lo 24 de febrièr de 1209)[15], dins la capèla de la Porcioncòla (La Porziuncola), Francés compren fin finala lo messatge de l'Evangèli[16] e, de convertit, ven missionari.

Pauretat, primièra comunautat

Decidiguèt alara d'« esposar Dòna Pauretat », se consacrant a la predicacion e ganhant son pan pel trabalh manual o l'almòina. càmbia son abit d'ermita per una tunica simpla. La còrda remplaça sa cencha de cuèr. Benlèu la frequentacion dels leproses data d'aquel epòca e tanben l'estabilitat que podava encontrar dins la leprosariá mejancièra. Bernart de Quintavalle, e Pèire de Catane lo rejongan fòrça lèu, fins a èsser al cap d'una pichona comunautat.

En 1210 lo papa Innocenci III, que l'a vist en sòmi sostenent la basilica de Sant Joan de Latran, catedrala de Roma arroïnada, valida verbalament la primièra règla redigida per Francés menant la frairetat naissenta.

En 1212 aculhís Clara d'entre los seus e fonda amb ela l' Òrdre de las pauras dònas nomenada mai tard « sòrres Clarissas » en referéncia a lor santa patrona.

Lèu, l'òrdre franciscan tal coma l'aviá concebut Francés trespassèt son succès e s'organiza contra los vòts del fondator, tan que dins un viatge en Egipte e un encontre en setembre de 1219 près de Damieta amb lo sultan Al-Kamel vòl vertadièrament se convertir[17], Francés abdica en 1220 (alara que son umilitat lo fa rebutar lo quita principi del poder, utiliza per ocasion lo tèrme resignare e non pas renuntiare, la « renonciacion » respondent a de critèris precises segon lo drech canonic[18]) e confia la direccion de l'òrdre a Pèire de Catane puèi a Elias d'Assisi. Denega tanben lo gost naissent dels Franciscans per l'estudi e l'ensenhament, tan que refusa un jorn d'intrar dins l'ostal conventual a Bolonha quand aprend que se sonan « Ostal dels fraires » e que compren una escòla.

Règlas

En 1221, pendent lo capítol general, escriu la règla oficiala que vòl donar a l'òrdre. Aquel tèxte, se nomena Regula prima, es jutjat tròp long e tròp flac per la practica.

De fach, lo caractèr fosc d'aquela règla, quitament se s'enriquís cada ans per un capítol, ofrissiá de decas d'organizacion dins lo contèxte de l'epòca; atal: « Dins l'esperit del fondator, los fraires devián èsser a l'encòp de mendicants e de predicaires, viure de la pauretat absoluda sens formar de comunautats clastradas: ideal (...) que sul còp encontrèt oposicions [19]». S'agissiá puslèu d'una organizacion de pura religiositat sens pas cap de constrencha institucionala.

En 1222, Francés va a Bolognha ont, respondent a la demanda de laïcs, creèt un tresen Òrdre après aquel dels fraires menors e de las sòrres pauras: lo Tèrç Òrdre (nomenat ara « Frairetat seculara ») ont aderís entre autres la jove duquessa de Turíngia, Elisabèt d'Ongria (+ 1231).

En febrièr de 1223, Francés se retira dins l'ermitatge de Fonte Colombo per contunhar la redaccion de la règla[20]. Foguèt discutada al capítol de junh puèi aprovada per la bulla Solet annuere del papa Honori III, d'ont son nom de Regula bullata. Una legenda tenaça vól qu'auriá creat en 1223 la primièra grèpia en viu a Greccio alara qu'aquelas scènas èran ja jogada fa de sègles per de comedians dins los mistèris de la nativitat jols pòrges de las glèisas[21].

Estigmatas, fin de vida

En agost de 1224, Francés se retira amb unes fraires al monastèri de l'Alverne. Lo 17 de setembre, recebèt los estigmatas[22]. Dempuèi, es sovent malaut e en presa a des crisis d'ànsia, se refugís dins una cabana près de la capèla San Damiano, ont aviá començat son itinerari esperital e ont viu la comunautat de las sòrres pauras inaugurada per Clara d'Assisi. I escriguèt son « Cantic de fraire solelh » (o « Cantic de las Creaturas », primièr tèxte en italian modèrne), celebracion de Dieu dins sa Creacion, e un dels primièrs grands poèmas italians.

Moriguèt lo 3 d'octobre de 1226, dins la capèla del Transito (que amb la capèla del Porcioncul, conservadas intactas integradas dins la basilica de Santa Maria dels Àngels dins le Val di Spoleto près del naut d'Assisi). Daissa un testament ont profèssa son afeccion per la pauretat evangelica e de la Règla. A sa mòrt, l'òrdre dels Franciscans comptava de 3000 a 5000 fraires[11].

Après sa mòrt

Francés, de biais inabitual, foguèt lèu canonizat lo 16 de julhet de 1228 pel papa Gregòri IX, alara en exili fàcia a l'emperaire Frederic II de Hohenstaufen qu'ensejava invasir los Estats pontificals[23]. Es un dels sants catolics mai popular e sens dobte aquel qu'es aculhit melhor pels non catolics o non crestians.

A la seguida de la nuèch que celebrava dins una cròta a Greccio, l'usatge del Betelèm s'espandissiá dins la familha franciscana e puèi dins los fogals. Après son encontra amb lo sultan a Damieta, l'anóncia de la pregària per las campanas, puèi l'Angèlus s'espandissiá.

Considerant los animals coma de creacions viventas de Dieu e los auçant al reng de fraire de l'òme, venguèt lo Sant Patron dels animals e le jorn de sa fèsta lo 4 d'octobre foguèt instaurada coma Jornada mondiala dels animals pendent una convencion d'ecologistas a Florença en 1931[24].

Lo 29 de novembre de 1979, lo Papa Joan Paul II lo proclama patron d'aqueles que se preocupan de l'ecologia[25] per la letra apostolica.[26].

Lo papa Beneset XVI se planguèt que la figura de Francés d'Assisi patissiá dels assauts de la secularizacion.

Lo 13 de març de 2013, lo cardinal argentin Jorge Mario Bergoglio es elegit papa e pren le nom de Francés, en referéncia a Francés d'Assisi segon los seus dichs contats per l'arquevesque de Nòva York Timothy Dolan[27]. Afirma sa volontat de veire la Glèisa tornar a sa mission primièra: èsser paura d'entre los paures seguent atal una dicha ascetica medievala « seguir nud lo Crist nud »[28].

En 2014, la tresena e darrièra version de sa biografia (après la Vita prima de 1228 e la secunda près de vint ans mai tard) redigida per Thomas de Celano foguèt trobada dins un fons privat[29]. Aquela insistís sus la realitat de la pauretat materiala de Francés e sus sa frairetat amb las creaturas dins lor qualitat d'enfants del meteis Paire puslèu que sonar coma un imne a la natura.

Other Languages
Alemannisch: Franz von Assisi
azərbaycanca: Assizli Fransisk
Boarisch: Franz vo Assisi
беларуская: Францыск Асізскі
беларуская (тарашкевіца)‎: Францішак з Асізі
brezhoneg: Frañsez a Asiz
bosanski: Franjo Asiški
Avañe'ẽ: Francisco de Asís
Bahasa Indonesia: Fransiskus dari Assisi
မြန်မာဘာသာ: စိန့်ဖရန်စစ်(စ်)
norsk nynorsk: Frans av Assisi
Kapampangan: Francisco de Asis
português: Francisco de Assis
srpskohrvatski / српскохрватски: Franjo Asiški
Simple English: Francis of Assisi
slovenčina: František z Assisi
slovenščina: Frančišek Asiški
српски / srpski: Фрањо Асишки
Tiếng Việt: Phanxicô thành Assisi