1913

1913

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans :
1910 1911 1913  1914 1915 1916

Decennis :
1880 1890 1900  1910  1920 1930 1940
Sègles :
Sègle XIX  Sègle XX  Sègle XXI
Millennis :
Millenni I  Millenni II  Millenni III


Cronologia mesadièra :
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec


Cronologias tematicas :
Aeronautica • Arquitectura • Automobila • Benda dessenhada • Camins de fèrre • Cinèma Drech • Economia • Fotbòl • Literatura • Musica Santat e medecina • Sciéncia • Sociologia • Espòrt • Teatre


Autres calendièrs :
Roman • Chinés Gregorian Ebrieu Indó • Musulman Persan • Republican

Aquesta pagina concernís l'an 1913 del calendièr gregorian.


Eveniments

Occitània

França

Euròpa

Norvègia

Adopcion d'una lèi d'extension ai fremas dau drech de vòte e de candidatura ais eleccions (7 de junh).

America

Argentina

Inauguracion deu Subte, lo mètro de Buenos Aires.

Mexic

Perseguida de la Revolucion Mexicana amb un 1913). Lo generau Victoriano Huerta aprofichèt lo caòs per prendre lo poder. Lo president Francisco Madero foguèt assassinat e Huerta s'alièt ai cientificos subrevivents e ais Estats Units d'America per se proclamar president. Pasmens, dins lo rèsta dau país, lei combats entre fòrças governamentalas e insureccions rivalas contunièron.

Arts

Arquitectura

Acabament dei trabalhs de restauracion de la ciutat fortificada de Carcassona acomençats dins lo corrent dau sègle XIX. La vila foguèt classada au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat en 1997.

Sciéncias e tecnicas

Climatologia

Gràcias a de mesuras realizadas amb un interferomètre optic, lei Francés Henri Buisson (1873-1944) e Charles Fabry (1867-1945) observèron per lo premier còp la formacion dau « trauc » dins lo jaç d'ozòn estratosferic au dessús de l'Antartic (→ 1930).

Energia

Depaus de brevet depintant lo premier estratoreactor per l'engenhaire francés René Lorin (1877-1933). Pasmens, la construccion d'un tau motor èra malaisada per la tecnologia dau periòde e i aviá ges d'aplicacion. Ansin, leis estudis seguents sus aqueu tipe de motor acomencèron solament dins lo corrent deis annadas 1930 (1936 per lo premier prototip).

Fisica

A partir de la teoria quantica, lo fisician danés Niels Bohr prepausèt son modèl de l'atòm format d'un nuclèu pichon e fòrça compacte enviroutat per d'electrons situats lòng d'orbitas circularas. Aquò permetèt de descriure divèrsei resultats d' espectrografia ò de la fisica dau raionament X e foguèt a l'origina dau modèl modèrne de l'atòm prepausat en 1926 per Erwin Schrödinger.

Medecina

Invencion dau sistèma de produccion de rais X que porta son nom per lo fisician estatsunidenc William Coolidge (1873-1975). Aquel aparelh permetèt de produrre aisament de raionaments X e favorizèt la generalizacion de son utilizacion en medecina. De mai, a l'ora d'ara, lo Tube de Coolidge es totjorn lo sistèma pus utilizat dins leis espitaus.

Quimia

Premiera conjectura regardant l'existéncia d'isotòps atomicas per lo Britanic Frederick Soddy (1877-1956). D'autra part, premiera sintèsi de PVC per lo quimista alemand Fritz Klatte (1880-1934). Sa produccion industriala comencèt en 1931 e aquela matèria plastica trobèt rapidament d'aplicacions variadas.

D'autra part, acabament de la mesa au ponch dau procès Haber-Bosch per leis Alemands Fritz Haber (1868-1934) e Carl Bosch (1874-1940) que trabalhavan per la companhiá BASF. Permetent de produrre d'amoniac a partir d'una reaccion entre lo diazòt e lo diidrogèn, favorizèt la produccion d'engrais azotats e sostenguèt largament lo desvolopament de la produccion agricòla qu'aguèt luòc dins lo corrent dau sègle XX.

Economia

Other Languages
Аҧсшәа: 1913
Afrikaans: 1913
Alemannisch: 1913
አማርኛ: 1913 እ.ኤ.አ.
aragonés: 1913
العربية: 1913
مصرى: 1913
asturianu: 1913
авар: 1913
azərbaycanca: 1913
башҡортса: 1913 йыл
Boarisch: 1913
žemaitėška: 1913
Bikol Central: 1913
беларуская: 1913
беларуская (тарашкевіца)‎: 1913
български: 1913
भोजपुरी: 1913
বাংলা: ১৯১৩
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: মারি ১৯১৩
brezhoneg: 1913
bosanski: 1913.
català: 1913
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: 1913 nièng
нохчийн: 1913 шо
Cebuano: 1913
کوردی: ١٩١٣
qırımtatarca: 1913
čeština: 1913
kaszëbsczi: 1913
Чӑвашла: 1913
Cymraeg: 1913
dansk: 1913
Deutsch: 1913
Zazaki: 1913
dolnoserbski: 1913
Ελληνικά: 1913
emiliàn e rumagnòl: 1913
English: 1913
Esperanto: 1913
español: 1913
eesti: 1913
euskara: 1913
estremeñu: 1913
suomi: 1913
Võro: 1913
føroyskt: 1913
français: 1913
arpetan: 1913
Nordfriisk: 1913
Frysk: 1913
Gaeilge: 1913
Gagauz: 1913
贛語: 1913年
Gàidhlig: 1913
galego: 1913
Avañe'ẽ: 1913
Gaelg: 1913
客家語/Hak-kâ-ngî: 1913-ngièn
עברית: 1913
हिन्दी: १९१३
Fiji Hindi: 1913
hrvatski: 1913.
hornjoserbsce: 1913
Kreyòl ayisyen: 1913 (almanak gregoryen)
magyar: 1913
Հայերեն: 1913
interlingua: 1913
Bahasa Indonesia: 1913
Ilokano: 1913
Ido: 1913
íslenska: 1913
italiano: 1913
日本語: 1913年
la .lojban.: 1913moi
Basa Jawa: 1913
ქართული: 1913
Kabɩyɛ: 1913
қазақша: 1913 жыл
ಕನ್ನಡ: ೧೯೧೩
한국어: 1913년
къарачай-малкъар: 1913 джыл
Ripoarisch: Joohr 1913
kurdî: 1913
коми: 1913-ӧд во
kernowek: 1913
Кыргызча: 1913
Latina: 1913
Lëtzebuergesch: 1913
лезги: 1913 йис
Limburgs: 1913
Ligure: 1913
lumbaart: 1913
lietuvių: 1913 m.
latviešu: 1913. gads
मैथिली: १९१३
Basa Banyumasan: 1913
Malagasy: 1913
олык марий: 1913
Māori: 1913
Baso Minangkabau: 1913
македонски: 1913
മലയാളം: 1913
монгол: 1913 он
मराठी: इ.स. १९१३
кырык мары: 1913 и
Bahasa Melayu: 1913
မြန်မာဘာသာ: ၁၉၁၃
эрзянь: 1913 ие
Nāhuatl: 1913
Napulitano: 1913
Plattdüütsch: 1913
नेपाली: सन् १९१३
नेपाल भाषा: ई सं १९१३
Nederlands: 1913
norsk nynorsk: 1913
norsk: 1913
Novial: 1913
Nouormand: 1913
Sesotho sa Leboa: 1913
Livvinkarjala: 1913
ଓଡ଼ିଆ: ୧୯୧୩
Ирон: 1913-æм аз
ਪੰਜਾਬੀ: ੧੯੧੩
Kapampangan: 1913
पालि: १९१३
polski: 1913
پنجابی: 1913
português: 1913
Runa Simi: 1913
română: 1913
русский: 1913 год
русиньскый: 1913
саха тыла: 1913
sardu: 1913
sicilianu: 1913
Scots: 1913
سنڌي: 1913ع
davvisámegiella: 1913
srpskohrvatski / српскохрватски: 1913
සිංහල: 1913
Simple English: 1913
slovenčina: 1913
slovenščina: 1913
shqip: 1913
српски / srpski: 1913
Sranantongo: 1913
Seeltersk: 1913
Basa Sunda: 1913
svenska: 1913
Kiswahili: 1913
தமிழ்: 1913
తెలుగు: 1913
tetun: 1913
тоҷикӣ: Соли 1913
ไทย: พ.ศ. 2456
Türkmençe: 1913
Tagalog: 1913
Tok Pisin: 1913
Türkçe: 1913
татарча/tatarça: 1913 ел
reo tahiti: 1913
удмурт: 1913 ар
українська: 1913
اردو: 1913ء
oʻzbekcha/ўзбекча: 1913
vèneto: 1913
Tiếng Việt: 1913
West-Vlams: 1913
Volapük: 1913
walon: 1913
Winaray: 1913
хальмг: 1913 җил
მარგალური: 1913
ייִדיש: 1913
Yorùbá: 1913
Zeêuws: 1913
中文: 1913年
Bân-lâm-gú: 1913 nî
粵語: 1913年