Tyskland
English: Germany

[]
Bundesrepublik Deutschland

(norsk: Tyskland, tysk)

Det tyske flaggetDet tyske riksvåpenet
FlaggRiksvåpen
Nasjonalsong«Das Lied der Deutschen»
Motto Einigkeit und Recht und Freiheit
Geografisk plassering av Tyskland
Offisielle språkTysk
HovudstadBerlin
Styresett
Parlamentarisk republikk
Frank-Walter Steinmeier
Angela Merkel
Flatevidd
 – Totalt
 – Andel vatn
 
357 022 km² (62.)
2,9 %
Folketal
 – Estimert (2017)
 – Tettleik
 
80 594 017 (17.)
225,7 /km² (38.)
Sjølvstende
1871, 1949, 1990
Nasjonaldag3. oktober
BNP
 – Totalt (2015)
 – Per innbyggjar
 
3 842 000 mill. USD (5.)
48 000 USD (21.)
ValutaEuro
TidssoneUTC +1
Telefonkode+49
Toppnivådomene.de



Forbundsrepublikken Tyskland eller berre Tyskland (tysk: Bundesrepublik Deutschland eller Deutschland) er eit land i Sentral-Europa. Tyskland er eit stort industriland. Det har sams grense med Danmark, Polen, Tsjekkia, Austerrike, Sveits, Frankrike, Luxemburg, Belgia og Nederland. I nord utgjer Nordsjøen og Austersjøen dei naturlege landegrensene.

Alpane sør i Bayern.

Hovudstad og administrasjonsstad er Berlin. Nokre regjeringskontor har sete i Bonn. Tyskland er delt inn i 16 delstatar, som vert kalla Bundesland, forbundsland (fleirtal Bundesländer). Tyskland er medlem av Den europeiske unionen, NATO og G8. Etter USA, Tyskland er den nest mest populære migrasjon destinasjon i verden.[1]

Historie

For meir om dette emnet, sjå Tysk historie.

Nasjonalstaten Tyskland oppstod først i 1871, då den prøyssiske hæren hadde innteke slottet i Versailles etter å ha sigra over Frankrike i den fransk-tyske krigen 18701871. Omgrepet Tyskland har likevel vore brukt sidan tidleg mellomalder, til dømes om det tysk-romerske riket som blei grunnlagd i år 843. Men etter dette var landet delt opp i ei mengd små fyrstedøme.

Historia til det moderne Tyskland kan delast inn i desse periodane: Keisardømmet 1871–1918, Weimarrepublikken 1918–1933, Det nazistiske «Tredje Riket» 1933–1945 (som frå 1938 til 1945 også omfatta Austerrike), etterkrigstida og delinga 1945–1989 og det gjenforente Tyskland etter 1990.

Geografi

Topografisk kart
For meir om dette emnet, sjå Tysk geografi.

Tyskland er den nest mest folkerike landet i Europa (etter Russland) og det sjuande største etter areal. Arealet dekkjer 357 021 km², der 349 223 km² er land og 7 709 km² er vatn. Landet strekkjer seg frå dei høge Alpane i sør til Nordsjøen i nordvest og Austersjøen i nordaust. Det høgaste punktet i landet er Zugspitze på 2 962 meter over havet. I mellom ligg den lågtliggande Den nordtyske sletta og det skogkledde og åslendte landskapet sentralt i Tyskland, Mittelgebirge. Det lågaste punktet i Tyskland er Wilstermarsch, som er 3,54 metres under havnivå. Nokre av dei største elvane i Europa renn gjennom Tyskland, som Rhinen, Donau og Elbe. Sidan Tyskland ligg sentralt til er det ingen europeiske land (bortsett frå Russland) som har fleire grenseland. Nabolanda er Danmark i nord, Polen og Tsjekkia i aust, Austerrike og Sveits i sør, Frankrike og Luxembourg i sørvest og Belgia og Nederland i nordvest.

Administrativ inndeling

Tyskland er delt inn i 16 delstatar, som vert kalla Bundesland, forbundsland (fleirtal Bundesländer). Vidare er dei delt inn i 439 landkreis og byar (kreisfrie byar)

Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg
Delstat (Land)HovudstadAreal (km²)Folketal(2)
1Baden-WürttembergStuttgart35 751,6510 717 000
2BayernMünchen70 549,1912 444 000
3Berlin(1)891,753 388 000
4BrandenburgPotsdam29.477,162 568 000
5BremenBremen(1)404,23663 000
6Hamburg(1)755,161 735 000
7HessenWiesbaden21.114,726 098 000
8Mecklenburg-VorpommernSchwerin23 174,171 720 000
9NiedersachsenHannover47 618,248 001 000
10Nordrhein-WestfalenDüsseldorf34 042,5218 075 000
11Rheinland-PfalzMainz19 847,394 061 000
12SaarlandSaarbrücken2 568,651 056 000
13SachsenDresden18 414,824 296 000
14Sachsen-AnhaltMagdeburg20 445,262 494 000
15Schleswig-HolsteinKiel15 763,182 829 000
16ThüringenErfurt16.172,142 355 000

(1) Bystatane Berlin og Hamburg består berre av byane med same namn; bystaten Bremen omfatter også byen Bremerhaven.
(2) pr. 31.12.2004

Klima

For meir om dette emnet, sjå Tysk geografi.

Det meste av Tyskland har eit kjølig og temperert klima der fuktige vindar frå vest dominerer. Klimaet vert styrt av Nord-Atlanteren og Golfstraumen. Dette varme vatnet påverkar områda som grensar til Nordsjøen, og derfor har dei nordlege og nordvestlege områda av landet maritimt klima med nedbør året rundt og mest nedbør om sommaren. Vinteren er mild og sommaren som regel noko kjølig, sjølv om ein kan få temperaturar over 30 °C i lengre periodar. I aust er klimaet meir kontinentalt, og vintrane kan verte kalde og somrane svært varme. I tillegg har ein ofte lengre tørkeperiodar. Sentrale og sørlege delar av Tyskland ligg i ein overgangssone mellom dei to klimatypane.

Galleri

Ein collage av landskapsbilete frå Tyskland
Ein collage av landskapsbilete frå Tyskland

Bakgrunnsstoff

Commons-logo.svg Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Tyskland
Spire Denne geografiartikkelen som har med Tyskland å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å .
  1. «Germany Top Migration Land After U.S. in New OECD Ranking». Bloomberg. 20 May 2014. Henta 29 August 2014. 
Other Languages
norsk: Tyskland
svenska: Tyskland
dansk: Tyskland
Acèh: Jeureuman
Адыгэбзэ: Джэрмэн
адыгабзэ: Германие
Afrikaans: Duitsland
Akan: Germany
Alemannisch: Deutschland
አማርኛ: ጀርመን
Ænglisc: Þēodscland
Аҧсшәа: Германиа
العربية: ألمانيا
aragonés: Alemanya
ܐܪܡܝܐ: ܓܪܡܢ
Արեւմտահայերէն: Գերմանիա
armãneashti: Ghermãnia
arpetan: Alemagnes
asturianu: Alemaña
Avañe'ẽ: Alemáña
авар: Герман
Aymar aru: Alimaña
azərbaycanca: Almaniya
تۆرکجه: آلمان
Bali: Jerman
bamanankan: Alimaɲi
বাংলা: জার্মানি
Bân-lâm-gú: Tek-kok
Basa Banyumasan: Jerman
башҡортса: Германия
беларуская: Германія
беларуская (тарашкевіца)‎: Нямеччына
भोजपुरी: जर्मनी
Bikol Central: Alemanya
Bislama: Jemani
български: Германия
Boarisch: Deitschland
བོད་ཡིག: འཇར་མན།
bosanski: Njemačka
brezhoneg: Alamagn
буряад: Германи
català: Alemanya
Чӑвашла: Германи
Cebuano: Alemanya
čeština: Německo
Chamoru: Alemaña
Chavacano de Zamboanga: Alemania
Chi-Chewa: Germany
chiShona: Germany
chiTumbuka: Germany
corsu: Germania
Cymraeg: Yr Almaen
davvisámegiella: Duiska
Deitsch: Deitschland
Deutsch: Deutschland
ދިވެހިބަސް: ޖަރުމަނުވިލާތް
dolnoserbski: Nimska
डोटेली: जर्मनी
ཇོང་ཁ: ཇཱར་མ་ནི
eesti: Saksamaa
Ελληνικά: Γερμανία
emiliàn e rumagnòl: Germâgna
English: Germany
español: Alemania
Esperanto: Germanio
estremeñu: Alemaña
euskara: Alemania
eʋegbe: Germany
فارسی: آلمان
Fiji Hindi: Germany
føroyskt: Týskland
français: Allemagne
Frysk: Dútslân
Fulfulde: Almaanya
furlan: Gjermanie
Gaeilge: An Ghearmáin
Gagauz: Germaniya
Gàidhlig: A' Ghearmailt
galego: Alemaña
ГӀалгӀай: Германи
贛語: 德國
Gĩkũyũ: Njĩrĩmani
گیلکی: آلمان
ગુજરાતી: જર્મની
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: जर्मनी
客家語/Hak-kâ-ngî: Tet-koet
한국어: 독일
Hausa: Jamus
Hawaiʻi: Kelemānia
հայերեն: Գերմանիա
हिन्दी: जर्मनी
hornjoserbsce: Němska
hrvatski: Njemačka
Igbo: Jémanị
Ilokano: Alemania
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: জার্মানি
Bahasa Indonesia: Jerman
interlingua: Germania
Interlingue: Germania
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᔮᒪᓂ
Ирон: Герман
isiXhosa: IJamani
isiZulu: IJalimani
íslenska: Þýskaland
italiano: Germania
עברית: גרמניה
Jawa: Jerman
Kabɩyɛ: Caama
kalaallisut: Tyskit Nunaat
ಕನ್ನಡ: ಜರ್ಮನಿ
Kapampangan: Alemanya
къарачай-малкъар: Германия
ქართული: გერმანია
kaszëbsczi: Miemieckô
қазақша: Германия
kernowek: Almayn
Kinyarwanda: Ubudage
Kirundi: Ubudage
Kiswahili: Ujerumani
Kongo: Alemanyi
Kreyòl ayisyen: Almay
kriyòl gwiyannen: Lanlmangn
kurdî: Almanya
Кыргызча: Германия
Ladino: Almania
لۊری شومالی: آلمان
latgaļu: Vuoceja
Latina: Germania
latviešu: Vācija
Lëtzebuergesch: Däitschland
лезги: Германия
lietuvių: Vokietija
Ligure: Germania
Limburgs: Duitsland
lingála: Alémani
Lingua Franca Nova: Deutxland
Livvinkarjala: Germuanii
la .lojban.: dotygu'e
Luganda: Girimane
lumbaart: Germania
मैथिली: जर्मनी
македонски: Германија
Malagasy: Alemaina
മലയാളം: ജർമ്മനി
Malti: Ġermanja
Māori: Tiamana
मराठी: जर्मनी
მარგალური: გერმანია
مصرى: المانيا
مازِرونی: آلمان
Bahasa Melayu: Jerman
Minangkabau: Jerman
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dáik-guók
Mirandés: Almanha
монгол: Герман
မြန်မာဘာသာ: ဂျာမနီနိုင်ငံ
Nāhuatl: Alemania
Dorerin Naoero: Djermani
Na Vosa Vakaviti: Jamani
Nederlands: Duitsland
Nedersaksies: Duutslaand
नेपाली: जर्मनी
नेपाल भाषा: जर्मनी
日本語: ドイツ
Napulitano: Germania
нохчийн: Германи
Nordfriisk: Tjüschlönj
Norfuk / Pitkern: Doichland
Nouormand: Allemangne
Novial: Germania
occitan: Alemanha
олык марий: Немыч Эл
ଓଡ଼ିଆ: ଜର୍ମାନୀ
Oromoo: Jarmanii
oʻzbekcha/ўзбекча: Germaniya
ਪੰਜਾਬੀ: ਜਰਮਨੀ
पालि: जर्मनी
Pälzisch: Deutschland
Pangasinan: Alemanya
پنجابی: جرمنی
Papiamentu: Alemania
پښتو: المان
Patois: Joermani
Перем Коми: Немечму
ភាសាខ្មែរ: អាល្លឺម៉ង់
Picard: Alemanne
Piemontèis: Almagna
Tok Pisin: Siamani
Plattdüütsch: Düütschland
polski: Niemcy
Ποντιακά: Γερμανία
português: Alemanha
Qaraqalpaqsha: Germaniya
qırımtatarca: Almaniya
reo tahiti: Heremani
Ripoarisch: Dütschland
română: Germania
romani čhib: Jermaniya
rumantsch: Germania
Runa Simi: Alimanya
русиньскый: Нїмецько
русский: Германия
саха тыла: Германия
Sakizaya: Germany
Gagana Samoa: Siamani
संस्कृतम्: शर्मण्यदेशः
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ
sardu: Germania
Scots: Germany
Seeltersk: Düütsklound
Sesotho: Jeremane
Sesotho sa Leboa: Jeremane
shqip: Gjermania
sicilianu: Girmania
සිංහල: ජර්මනිය
Simple English: Germany
سنڌي: جرمني
SiSwati: IJalimane
slovenčina: Nemecko
slovenščina: Nemčija
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Нѣмьци
ślůnski: Mjymcy
Soomaaliga: Jarmalka
کوردی: ئەڵمانیا
Sranantongo: Doysrikondre
српски / srpski: Њемачка
srpskohrvatski / српскохрватски: Njemačka
Sunda: Jérman
suomi: Saksa
Tagalog: Alemanya
தமிழ்: ஜெர்மனி
Taqbaylit: Lalman
tarandíne: Germanie
татарча/tatarça: Алмания
తెలుగు: జర్మనీ
tetun: Alemaña
ትግርኛ: ጀርመን
тоҷикӣ: Олмон
ᏣᎳᎩ: ᎠᏛᏥ
Tsetsêhestâhese: Ma'evé'ho'éno
ತುಳು: ಜರ್ಮನಿ
Türkçe: Almanya
Türkmençe: Germaniýa
Twi: Gyaaman
тыва дыл: Германия
удмурт: Германия
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Jerman
українська: Німеччина
اردو: جرمنی
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گېرمانىيە
Vahcuengh: Dwzgoz
vèneto: Germania
vepsän kel’: Saksanma
Tiếng Việt: Đức
Volapük: Deutän
Võro: S'aksamaa
walon: Almagne
文言: 德國
West-Vlams: Duutsland
Winaray: Alemanya
Wolof: Almaañ
吴语: 德国
Xitsonga: Jarimani
ייִדיש: דייטשלאנד
Yorùbá: Jẹ́mánì
粵語: 德國
Zazaki: Almanya
Zeêuws: Duutsland
žemaitėška: Vuokītėjė
中文: 德国