Sverige

[]
Konungariket Sverige

(norsk: Sverige, svensk)

Det svenske flaggetDet svenske riksvåpenet
FlaggRiksvåpen
Nasjonalsong«Du gamla, du fria»
MottoFör Sverige i tiden
Geografisk plassering av Sverige
Offisielle språkHovedspråk: Svensk
Offisielle minoritetsspråk: Finsk, Samisk, Meänkieli, Romani, Jiddisch
HovudstadStockholm
Styresett
Konstitusjonelt monarki
Carl XVI Gustaf
Stefan Löfven
Flatevidd
 – Totalt
 – Andel vatn
 
450 295 km² (55.)
8,67 %
Folketal
 – Estimert (2017)
 – Folketeljing (2017)
 – Tettleik
 
9 960 487 (90.)
10 093 487
22,1 /km² (158.)
Sjølvstende
  - Skild frå Danmark-Noreg
  - Skild frå Noreg
Historisk
6. juni 1523

7. juni 1905
Nasjonaldag6. juni
BNP
 – Totalt (2015)
 – Per innbyggjar
 
467 400 mill. USD (41.)
52 300 USD (18.)
ValutaSvensk krona
TidssoneUTC +1
Telefonkode+46
Toppnivådomene.se


Sverige, offisielt Kongedømet Sverige (svensk: Konungariket Sverige), er eit land på den austlege delen av den skandinaviske halvøya i Europa. Andre namn for Sverige er Svearike og Sverike. Sverige grensar direkte til Noreg og Finland. Den nordlege delen av landet er dekt av skog. Der vert det utvunne jern, og av trea frå skogane vert det produsert papir. Den sentrale delen av landet har fruktbare jorder ut mot kysten og er industrielt sentrum i landet. Særleg gjeld dette metallindustri. Den sørlege delen av landet er primært involvert i landbruksproduksjon: kveite, potet, sukkerroer og kvegavl. Det er samstundes den delen av landet som er tettast folkesett. Kystområda ut mot Skagerrak og Austersjøen er svært forureina.

Historie

Arkeologisk vitnesbyrd har prova at området som utgjer det noverande Sverige fekk sine første innbyggjarar under steinalderen, etter kvart som som innlandsisen frå den siste istida trekte seg attende. Dei første innbyggjarane var jegerar og samlarar som levde av naturrikdommane i Austersjøen.

Ei rekkje arkeologiske funn frå store handelssamfunn stør teorien om at det sørlege Sverige var tett folkesett under bronsealderen.

Gjennom 800- og 900-talet var vikingkulturen dominerande i Sverige med handel, plyndringar og kolonisering mot aust, særskilt i dei baltiske landa, Russland og Svartehavet.

Sverige var delt opp i fleire rike. Døme på svenske rike var Västergötland, Östergötland, Svitjod, Södermanland, Värmland og Hälsingland. Først frå kong Magnus Ladulås av Sverige (d. 1290) kan ein rekna med eit samla Svearike. (I Sverige. Etter unionstida med Danmark vart Sverige namnet på Svearane sitt rike, Svearike).

I 1389, vart dei tre landa Noreg, Danmark og Sverige sameint under ein konge. Kalmarunionen var ikkje ein politisk union men ein personalunion, og gjennom 1400-talet freista Sverige å motstå eit dansk sentralisert styre under den danske kongen. Sverige braut ut av Kalmarunionen i 1523, då Gustav Eriksson Vasa gjenetablerte den svenske krona.

På 1600-talet vart Sverige ei av stormaktene i Europa, etter at landet med suksess hadde teke del i 30-årskrigen. Denne posisjonen forsvann på 1700-talet då Russland tok over som den dominerande makta i Austersjøområdet etter den store nordiske krigen.

Nyare svensk historie har vore fredfylt. Den nest siste krigen var mot Russland i 1809, då Sverige tapte Finland. Den siste krigen var mot Noreg sommaren 1814. Krigen enda med konvensjonen på Moss, der kronprinsen av Sverige aksepterte den nye norske grunnlova av 17. mai og kongen av Noreg gjekk med på å abdisera for å gjera ein personalunion med Sverige mogleg. Krig trua med å bryta ut i 1905 då det norske Stortinget erklærte unionen med Sverige for oppløyst. Krigen vart unngått ved forliket i Karlstad i 1905. Sverige var nøytralt under første og andre verdskrigen og under den kalde krigen.

Other Languages
norsk: Sverige
svenska: Sverige
dansk: Sverige
Acèh: Swèdia
Адыгэбзэ: Шуецэ
адыгабзэ: Швецие
Afrikaans: Swede
Akan: Sweden
Alemannisch: Schweden
አማርኛ: ስዊድን
Ænglisc: Swēoland
Аҧсшәа: Швециа
العربية: السويد
aragonés: Suecia
ܐܪܡܝܐ: ܣܘܝܕ
armãneashti: Suidia
arpetan: Suède
asturianu: Suecia
Avañe'ẽ: Suesia
авар: Швеция
Aymar aru: Swisiya
azərbaycanca: İsveç
تۆرکجه: سوئد
bamanankan: Swedi
বাংলা: সুইডেন
Bân-lâm-gú: Sūi-tián
башҡортса: Швеция
беларуская: Швецыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Швэцыя
भोजपुरी: स्वीडन
Bikol Central: Suesya
Bislama: Sweden
български: Швеция
Boarisch: Schwedn
བོད་ཡིག: སི་ཝེ་དེན།
bosanski: Švedska
brezhoneg: Sveden
буряад: Швеци
català: Suècia
Чӑвашла: Швеци
Cebuano: Suwesya
čeština: Švédsko
Chavacano de Zamboanga: Suecia
chiShona: Sweden
chiTumbuka: Sweden
corsu: Svezia
Cymraeg: Sweden
davvisámegiella: Ruoŧŧa
Deitsch: Schweden
Deutsch: Schweden
ދިވެހިބަސް: ސުވިޑަން
dolnoserbski: Šwedska
ཇོང་ཁ: སུའི་ཌན་
eesti: Rootsi
Ελληνικά: Σουηδία
emiliàn e rumagnòl: Śvèsia
English: Sweden
español: Suecia
Esperanto: Svedio
estremeñu: Suecia
euskara: Suedia
eʋegbe: Sweden
فارسی: سوئد
Fiji Hindi: Sweden
føroyskt: Svøríki
français: Suède
Frysk: Sweden
Fulfulde: Suwed
furlan: Svezie
Gaeilge: An tSualainn
Gaelg: Yn Toolynn
Gagauz: Şvețiya
Gàidhlig: An t-Suain
galego: Suecia
贛語: 瑞典
Gĩkũyũ: Cuindeni
ગુજરાતી: સ્વિડન
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: स्विडन
客家語/Hak-kâ-ngî: Sui-tiên
хальмг: Сведин Нутг
한국어: 스웨덴
Hausa: Sweden
Hawaiʻi: Kuekene
Հայերեն: Շվեդիա
हिन्दी: स्वीडन
hornjoserbsce: Šwedska
hrvatski: Švedska
Ido: Suedia
Igbo: Sweden
Ilokano: Suesia
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সুইডেন
Bahasa Indonesia: Swedia
interlingua: Svedia
Interlingue: Svedia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᔅᕗᕆᑭ
Ирон: Швеци
isiZulu: ISwidi
íslenska: Svíþjóð
italiano: Svezia
עברית: שוודיה
Basa Jawa: Swèdhen
kalaallisut: Svenskit Nunaat
ಕನ್ನಡ: ಸ್ವೀಡನ್
Kapampangan: Sweden
къарачай-малкъар: Швеция
ქართული: შვედეთი
kaszëbsczi: Szwedzkô
қазақша: Швеция
kernowek: Swedherwyk
Kinyarwanda: Suwede
Kiswahili: Uswidi
коми: Швеция
Kongo: Suedi
Kreyòl ayisyen: Syèd
kurdî: Swêd
Кыргызча: Швеция
Ladino: Suesia
лезги: Швеция
لۊری شومالی: سوٙئد
latgaļu: Švedeja
Latina: Suecia
latviešu: Zviedrija
Lëtzebuergesch: Schweden
lietuvių: Švedija
Ligure: Sveçia
Limburgs: Zwede
lingála: Swédi
Livvinkarjala: Ruočči
la .lojban.: sueriges
Luganda: Swiiden
lumbaart: Svezia
magyar: Svédország
मैथिली: स्वीडेन
македонски: Шведска
Malagasy: Soeda
മലയാളം: സ്വീഡൻ
Malti: Żvezja
Māori: Huitene
मराठी: स्वीडन
მარგალური: შვედეთი
مصرى: السويد
مازِرونی: سوئد
Bahasa Melayu: Sweden
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sôi-diēng
мокшень: Шведмастор
монгол: Швед
မြန်မာဘာသာ: ဆွီဒင်နိုင်ငံ
Nāhuatl: Suecia
Dorerin Naoero: Widen
Nederlands: Zweden
Nedersaksies: Sveden
नेपाली: स्वीडेन
नेपाल भाषा: स्विदेन
Napulitano: Sguezia
нохчийн: Швеци
Nordfriisk: Swärik
Norfuk / Pitkern: Swiiden
Nouormand: Suède
Novial: Suedia
occitan: Suècia
олык марий: Швеций
ଓଡ଼ିଆ: ସ୍ଵିଡେନ
Oromoo: Iswiidin
oʻzbekcha/ўзбекча: Shvetsiya
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਵੀਡਨ
पालि: स्वीडन
Pangasinan: Suesia
پنجابی: سویڈن
Papiamentu: Suecia
پښتو: سويډن
Patois: Swiidn
Перем Коми: Шведму
ភាសាខ្មែរ: ស៊ុយអែត
Picard: Suède
Piemontèis: Svessia
Tok Pisin: Suwidan
Plattdüütsch: Sweden
polski: Szwecja
Ποντιακά: Σουηδία
português: Suécia
Qaraqalpaqsha: Shvetsiya
qırımtatarca: İsveç
reo tahiti: Tuete
română: Suedia
rumantsch: Svezia
Runa Simi: Suwidsuyu
русиньскый: Швеція
русский: Швеция
саха тыла: Швеция
Gagana Samoa: Suetena
संस्कृतम्: स्वीडन
sardu: Isvetzia
Scots: Swaden
Seeltersk: Sweeden
shqip: Suedia
sicilianu: Svezzia
Simple English: Sweden
سنڌي: سويڊن
SiSwati: ISwideni
slovenčina: Švédsko
slovenščina: Švedska
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Свєньско
ślůnski: Szwecyjo
Soomaaliga: Iswiidhan
کوردی: سوێد
Sranantongo: Swerigekondre
српски / srpski: Шведска
srpskohrvatski / српскохрватски: Švedska
Basa Sunda: Swédia
suomi: Ruotsi
Tagalog: Sweden
தமிழ்: சுவீடன்
Taqbaylit: Sswid
tarandíne: Svezzie
татарча/tatarça: Швеция
తెలుగు: స్వీడన్
tetun: Suésia
тоҷикӣ: Шветсия
ᏣᎳᎩ: ᏍᏫᏕᏂ
Türkçe: İsveç
Türkmençe: Şwesiýa
Twi: Sweden
тыва дыл: Швеция
удмурт: Швеция
українська: Швеція
اردو: سویڈن
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: شۋېتسىيە
vèneto: Svèsia
vepsän kel’: Ročinma
Tiếng Việt: Thụy Điển
Volapük: Svedän
Võro: Roodsi
walon: Suwedwesse
文言: 瑞典
West-Vlams: Zweedn
Winaray: Suwesya
Wolof: Suweed
吴语: 瑞典
Xitsonga: Sweden
ייִדיש: שוועדן
Yorùbá: Swídìn
粵語: 瑞典
Zazaki: İswec
Zeêuws: Zweden
žemaitėška: Švedėjė
中文: 瑞典
डोटेली: स्वीडेन
Kabɩyɛ: Sʊyɛdɩ