Spegel

Sjå òg den russiske filmen Zerkalo, som har den norske tittelen Speil
Spegelen gjev ein perfekt refleksjon av vasen og omgjevnadane hans.

Ein spegel er eit objekt som reflekterer lys svært bra. Ein god spegel har til dømes ingen farge, for han absorberer ingen bølgjelengder av lyset. I refleksjonen kan ein sjå spegelbiletet av det som er framfor spegelen, som virtuelle objekt som ser ut som dei ligg bakom spegelen.

Spegelbilete

Narcissus frå gresk mytologi brukte mykje av tida på å spegla seg. Måleri av Caravaggio.

I eit spegelbilete er bak og fram spegla i høve til originalobjektet, dvs. at det virtuelle objektet ser ut til å vera snudd motsett veg. Dersom spegelen er bua innover (som t.d. innsida av ei sylvskei), kan òg høgre/venstre (og opp/ned) byta plass.

Dei fleste menneske nyttar (flate) speglar til dagleg, m.a. for å sjå korleis dei sjølve ser ut. I tidlege tider brukte menneska berre vassyter eller metallplater som speglar, men på 1300-talet fann italienarane opp ein spegel laga av glas. Metoden dei brukte, vart vakta som ein viktig løyndom, og i århundre var Venezia den einaste staden i verda der glasspeglar vart produsert.

I dag veit me at venetianarane laga speglane sine på denne måten: Dei hamra nyblåste, klåre glasflaskar flate medan glaset enno var mjukt, og dekte eine sida av glaset med ei legering av tinn og kvikksølv, kjevla flatt og glatt. For å festa metallet til glaset, måtte det liggja i press under tunge jarnvekter i minst ei veke, og deretter kunne dei la det overskytande kvikksølvet renna av.

Spegelsalen i Versailles.

I 1665 reiste sjefsministeren til Ludvig XIV av Frankrike til Italia og muta – med fare for dødsstraff – 18 venetianske spegelmakarar til å flytta til Frankrike. Like etter vedtok Frankrike ei lov som gjorde det forbode å importera venetianske speglar.

Tre år seinare vart glasruta funnen opp av ein franskmann ved namn Louis Lucas. Han oppfann ein metode for å hella flytande glas utover eit jarnbord og kjevla det flatt med ei jarnkjevle. Med denne metoden kunne ein laga mykje større speglar, og Frankrike vart snart vidkjent for speglane sine. Ein svært nøgd Ludvig XIV kjøpte inn 700 speglar og dekorerte ein heil korridor i palasset i Versailles med dei.

Other Languages
norsk: Speil
svenska: Spegel
dansk: Spejl
العربية: مرآة
ܐܪܡܝܐ: ܡܚܙܝܬܐ
asturianu: Espeyu
Avañe'ẽ: Ñeangecha
azərbaycanca: Güzgü
تۆرکجه: گؤزگو
বাংলা: দর্পণ
Bahasa Banjar: Caramin
Bân-lâm-gú: Kiàⁿ
беларуская: Люстра
беларуская (тарашкевіца)‎: Люстра
български: Огледало
bosanski: Ogledalo
brezhoneg: Melezour
català: Mirall
Чӑвашла: Тĕкĕр
čeština: Zrcadlo
Cymraeg: Drych
Deitsch: Schpiggel
Deutsch: Spiegel
eesti: Peegel
Ελληνικά: Κάτοπτρο
English: Mirror
эрзянь: Чавачамо
español: Espejo
Esperanto: Spegulo
euskara: Ispilu
فارسی: آینه
français: Miroir
Gaeilge: Scáthán
galego: Espello
한국어: 거울
հայերեն: Հայելի
हिन्दी: दर्पण
hrvatski: Zrcalo
Ido: Spegulo
Ilokano: Sarming
Bahasa Indonesia: Cermin
italiano: Specchio
עברית: מראה
Basa Jawa: Pengilon
ಕನ್ನಡ: ಕನ್ನಡಿ
ქართული: სარკე
қазақша: Айна
Kreyòl ayisyen: Glas (pou gade)
kurdî: Awêne
Latina: Speculum
latviešu: Spogulis
lietuvių: Veidrodis
Limburgs: Spegel
lumbaart: Spegg
magyar: Tükör
македонски: Огледало
മലയാളം: കണ്ണാടി
मराठी: आरसा
Bahasa Melayu: Cermin
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giáng
Mirandés: Speilho
မြန်မာဘာသာ: ကြည့်မှန်
Nāhuatl: Tezcatl
Nederlands: Spiegel (optica)
Nedersaksies: Spegel
नेपाली: ऐना
नेपाल भाषा: न्हाय्‌कं
日本語:
Nouormand: Mireus
occitan: Miralh
oʻzbekcha/ўзбекча: Koʻzgu
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ੀਸ਼ਾ
پښتو: هينداره
polski: Lustro
português: Espelho
română: Oglindă
Runa Simi: Rirpu
русиньскый: Зеркало
русский: Зеркало
sicilianu: Specchiu
සිංහල: දර්පණ
Simple English: Mirror
سنڌي: آرسي
slovenčina: Zrkadlo
slovenščina: Zrcalo
کوردی: ئاوێنە
српски / srpski: Ogledalo
srpskohrvatski / српскохрватски: Ogledalo
Basa Sunda: Kaca eunteung
suomi: Peili
తెలుగు: దర్పణం
тоҷикӣ: Оина
ᏣᎳᎩ: ᏓᏎᏘ
Türkçe: Ayna
українська: Дзеркало
اردو: آئینہ
vepsän kel’: Zerkol
Tiếng Việt: Gương
Võro: Piigli
Winaray: Espiho
吴语: 平面镜
ייִדיש: שפיגל
粵語:
žemaitėška: Zelkorios
中文: