Sanddyne

Sanddyner i Sahara-ørkenen
Sanddyner i Tyskland

Sanddyne eller berre dyne er ei nemning på ein sandrygg eller haug av sand som vert flytta av vind eller som er avsett av strøymande vatn. I Noreg finst det sanddyner mellom anna på Jærstrendene og i området ved Røros.

Det er sanddyner i Danmark langs kysten mot Vesterhavet og nedover mot dei frisiske øyene og Den engelske kanalen. Dei høgaste sanddynene i verda ligg i Namib-ørkenen sørvest i Afrika, og er opptil 340 meter høge.

Langstrakte flygesanddyner oppstår særleg i ørken- og kystområde med kraftig vind og lite vegetasjon. Dynene flytter seg med vinden i ei rørsle som vert kalla sandflukt, og vert liggjande på tvers av vindretninga. Sanddynene kveler i stor grad plantelivet. For å hindra sanddynene i å spreia seg og øydeleggja dyrka mark, kan ein planta ut til dømes furutre og marehalm. Slik kan ein binda sand, og minske sandflukt.

Nemninga «dyne» er lånt frå det frisiske ordet «düne». På dansk vert nemninga «klitter» nytta om sanddyner.

Typar sanddyner

Sanddyner har slakare helling på vindsida og brattare på lesida. Dei dannar elles ulike formasjonar:

  1. Barkaner er halvmåneforma dyner.
  2. Parabolske dyner oppstår når sand vert bunde av noko vegetasjon
  3. Seifdyner er lange dyner på opptil fleire hundre kilometer. Dei har skarpe kammar.
Other Languages
norsk: Sanddyne
svenska: Sanddyn
dansk: Klit
Afrikaans: Duin
العربية: كثيب
asturianu: Duna
azərbaycanca: Dyun
Bân-lâm-gú: Soa-lūn
беларуская: Дзюна
български: Дюна
Boarisch: Düne
brezhoneg: Tevenn
català: Duna
Cebuano: Dunes
čeština: Duna
Deutsch: Düne
eesti: Luide
Ελληνικά: Θίνα
English: Dune
español: Duna
Esperanto: Duno
euskara: Duna
français: Dune
Frysk: Dún
galego: Duna
한국어: 사구
հայերեն: Դյուներ
hrvatski: Pješčana dina
Ido: Duno
Bahasa Indonesia: Gumuk
íslenska: Sandalda
italiano: Duna
ქართული: დიუნა
Kiswahili: Tuta la mchanga
Kreyòl ayisyen: Din
Кыргызча: Дюна
Latina: Thinium
latviešu: Kāpa
lietuvių: Kopa
magyar: Dűne
македонски: Дина
Bahasa Melayu: Gumuk
Nederlands: Duin
日本語: 砂丘
Nordfriisk: Düner
Nouormand: Mielle
occitan: Duna
oʻzbekcha/ўзбекча: Dyuna
Picard: Cro
Plattdüütsch: Düün
polski: Wydma
português: Duna
română: Dună
русский: Дюна
Scots: Dune
shqip: Duna
sicilianu: Muntarozzu
සිංහල: වැලි කඳු
Simple English: Dune
slovenčina: Piesočná duna
slovenščina: Sipina
српски / srpski: Дина (рељеф)
srpskohrvatski / српскохрватски: Dina
suomi: Dyyni
Türkçe: Kumul
українська: Дюни
Tiếng Việt: Đụn cát
West-Vlams: Dune
粵語: 沙丘
Zeêuws: Kliengen
中文: 沙丘