Romartal

Romartal på ei klokke.
Foto: Juergen Goetzke

Romartala er talsymbol som opphavleg blei brukte av romarane. Dei er relativt enkle symbol: I, V, X, L, C, D, M, som i respektiv rekkjefølgje har verdiane: 1, 5, 10, 50, 100, 500, 1000. Samansetjinga av symbola bestemmer talet. Eit symbol med mindre verdi føre eit anna, vert trekt frå talet. Symbol med mindre eller lik verdi etter eit anna, vert lagt til talet. Det finst ikkje noko symbol for 0 i systemet.

Merk at eit lite tal ikkje kan setjast framfor eit større tal om skilnaden mellom dei er for stor. Talet «I» (1) kan berre trekkast frå «V» (5) og «X» (10), ikkje frå «L» (50) eller høgre tal. SÅrstalet 1999 kan altså ikkje skrivast MIM (1000 + 1000 − 1), men kan skrivast MCMXCIX = 1000 + (1000 − 100) + (100 − 10) + (10 − 1) eller MDCCCXCIX = 1000 + 500 + 100 + 100 + 100 + (100-10) + (10-1).

Bruk

Romartal er seinare blitt brukte til markera årstal, til dømes på bygningar og i bøker, og på mange klokker.

Døme

I = 1
III = 3
IV = 4
VI = 6
XX = 20
MMV = 2005
Other Languages
norsk: Romertall
dansk: Romertal
Afrikaans: Romeinse syfers
Avañe'ẽ: Papaha Rómapegua
azərbaycanca: Rum rəqəmləri
تۆرکجه: رومی اعداد
Bân-lâm-gú: Lô-má sò͘-jī
башҡортса: Рим цифрҙары
беларуская (тарашкевіца)‎: Рымскія лічбы
български: Римски цифри
bosanski: Rimski brojevi
brezhoneg: Niveradur roman
emiliàn e rumagnòl: Nùmer romàṅ
Esperanto: Romaj ciferoj
한국어: 로마 숫자
hrvatski: Rimski brojevi
Bahasa Indonesia: Angka Romawi
interlingua: Numeration roman
қазақша: Рим сандары
Kiswahili: Namba za Kiroma
Кыргызча: Рим цифралары
Lëtzebuergesch: Réimesch Zuelen
македонски: Римски бројки
मराठी: रोमन अंक
Bahasa Melayu: Angka Rumi
Nederlands: Romeinse cijfers
日本語: ローマ数字
Nordfriisk: Röömsk taal
Nouormand: Chiffes romaines
oʻzbekcha/ўзбекча: Rim raqamlari
Plattdüütsch: Röömsche Tallen
português: Numeração romana
română: Cifre romane
Gagana Samoa: Fuainumera o Roma
Sesotho sa Leboa: Lebadi la roma
sicilianu: Nùmmura rumani
Simple English: Roman numeral
slovenčina: Rímska číslica
slovenščina: Rimske številke
српски / srpski: Римски бројеви
srpskohrvatski / српскохрватски: Rimski brojevi
Türkçe: Roma rakamları
Tiếng Việt: Số La Mã
吴语: 罗马数字
ייִדיש: רוימישע צאל
粵語: 羅馬數字
中文: 罗马数字
Lingua Franca Nova: Numeros roman