Nederland

[]
Koninkrijk der Nederlanden

(norsk: Nederland, nederlandsk)

Det nederlandske flagget Det nederlandske riksvåpenet
Flagg Riksvåpen
Nasjonalsong « Wilhelmus van Nassouwe»
Motto Ikkje noko
Geografisk plassering av Nederland
Offisielle språk Nederlandsk, frisisk
Hovudstad Amsterdam, men regjeringa sit i Haag
Styresett
Konstitusjonelt monarki
Willem-Alexander
Mark Rutte
Flatevidd
 – Totalt
 – Andel vatn
 
41 543 km² ( 132.)
18,41 %
Folketal
 – Estimert (2015)
 – Tettleik
 
17 084 719 ( 66.)
411,3 /km² ( 17.)
Sjølvstende
  - Erklært
  - Godkjend (av Spania
26. juli 1581
30. januar 1648 (Sjå Åttiårskrigen)
Nasjonaldag 27. april ( Koningsdag)
BNP
 – Totalt (2015)
 – Per innbyggjar
 
831 400 mill. USD ( 27.)
54 300 USD ( 17.)
Valuta Euro
Tidssone UTC +2
Telefonkode +31
Toppnivådomene .nl



Kongeriket Nederland eller berre Nederland ( nederlandsk: Koninkrijk der Nederlanden eller Nederland) er eit lite, men tett folka land nordvest i Europa. Det har kyst mot Nordsjøen og grenser i tillegg til Tyskland og Belgia. Landet blir nokre gonger feilaktig kalla Holland, men dette er berre to av provinsane i Nederland (Noord Holland og Zuid Holland).

Geografi

For meir om dette emnet, sjå Nederlandsk geografi.
Kart over Nederland som syner områda som ligg over havnivå, eller korleis Nederland ville sett ut utan dika

Nederland er eit særs flatt land, og berre dei søraustlegaste områda, som strekkjer seg sørover langs grensa mellom Belgia og Tyskland mot Ardennane, har åsar som bryt hundremetergrensa. Vaalserberg er det høgaste punktet med 322,7 meter over havet. Den vestlege halvdelen av landet ligg i snitt 1 meter over havet og mange område ligg til og med under havnivå, verna av dike langs kysten og langs dei mange elvane og kanalane.

Heilt sidan mellomalderen har menneske forma landskapet i Nederland ved hjelp av dike. For å verne mot flaum vart landsbyar og gardar bygd på menneskeskapte åsar kalla terps før år 1000, og etter kvart bygde ein dike mellom desse. Samstundes drenerte bøndene myrområde for å at desse kunne dyrkast. Den opptørka torva i desse områda vart derimot komprimert av denne prosessen og heile terrengnivået sokk. Dette førte til at områda måtte drenerast på ny og at terrengnivået sokk ytterlegare. Det vart bygd fleire dike og etter kvart oppstod det eit komplisert dikesystem som gjekk på kryss og tvers. Det vart nytta vindmøller til å pumpe ut vatn frå den tørre sida av dika, og seinare nytta ein òg vindmøller til å tømme heile innsjøar slik at ein fekk dei kjende polderane.

Flaumane har òg til stor grad forma landskapet i Nederland. Ein kraftig storm og stormflod i 1134 skapte øygruppa Zeeland. St. Elizabeth-flaumen i 1421 tok mange menneskeliv då dika brast og danna våtmarksområde Biesbosch, som i dag er ein nasjonalpark. Ein flaum på 1200-talet skapte Zuiderzee, som i dag er lukka og omdanna til IJsselmeer. Dei menneskeskapte endringane har til tider gjort flaumkatastrofane større. og på 1900-talet vart to enorme byggprosjekt sett i verk for å ende den verste flaumfaren ein gong for alle, Zuidezeeprosjektet og Deltaprosjektet. Deltaprosjektet vart starta etter Nordsjøflaumen i 1953 og stod først ferdig i 2002.

To store elvar renn gjennom Nederland, Rhinen og Maas. Desse elvane forgreinar seg i Nederland og dannar eit særs komplisert system der dei forskjellige bielvane renn i hop, forgreinar seg vidare og renn inn i kvarandre igjen. I tillegg er det bygd kanalar mellom elvane. Waal er i dag den største greina av Rhinen, men tidlegare har andre elvar hatt denne rolla. Det meste av vatnet renn mot dei sørvestlege områda av Nederland, og her renn òg dei to store greinene Westerschelde og Oosterschelde til elva Schelde ut. Berre ei større grein av Rhinen, IJssel, renn nordover og ut i IJsselmeer.

Other Languages
norsk: Nederland
dansk: Holland
Acèh: Blanda
Адыгэбзэ: Нидерлэндхэр
Afrikaans: Nederland
Alemannisch: Niederlande
አማርኛ: ኔዘርላንድ
Ænglisc: Niðerland
العربية: هولندا
aragonés: Países Baixos
ܐܪܡܝܐ: ܗܘܠܢܕܐ
armãneashti: Olanda
arpetan: Payis-Bâs
asturianu: Países Baxos
Avañe'ẽ: Tetãnguéra Yvýi
azərbaycanca: Niderland
تۆرکجه: هولند
Bahasa Banjar: Walanda
Bân-lâm-gú: Hô-lân
Basa Banyumasan: Landa
башҡортса: Нидерланд
беларуская: Нідэрланды
беларуская (тарашкевіца)‎: Нідэрлянды
भोजपुरी: नीदरलैंड
Bikol Central: Nederlands
Bislama: Netherlands
български: Нидерландия
Boarisch: Holland
བོད་ཡིག: ཧོ་ལན།
bosanski: Holandija
brezhoneg: Izelvroioù
буряад: Нидерланд
Чӑвашла: Нидерландсем
Cebuano: Olanda
čeština: Nizozemsko
Chi-Chewa: Netherlands
chiShona: Netherlands
chiTumbuka: Netherlands
davvisámegiella: Vuolleeatnamat
Deitsch: Holland
Deutsch: Niederlande
ދިވެހިބަސް: ނެދަލޭންޑު
dolnoserbski: Nižozemska
eesti: Holland
Ελληνικά: Ολλανδία
emiliàn e rumagnòl: Ulànda
English: Netherlands
español: Países Bajos
Esperanto: Nederlando
estremeñu: Paisis Baxus
euskara: Herbehereak
eʋegbe: Netherlands
فارسی: هلند
Fiji Hindi: The Netherlands
føroyskt: Niðurlond
Frysk: Nederlân
Fulfulde: Holannda
furlan: Paîs Bas
Gaeilge: An Ísiltír
Gagauz: Niderland
Gàidhlig: Na Tìrean Ìsle
贛語: 荷蘭
Gĩkũyũ: Netharandi
ગુજરાતી: નેધરલેંડ
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌽𐌹𐌸𐍂𐌰𐌻𐌰𐌽𐌳
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: नेदरलँड्स
客家語/Hak-kâ-ngî: Hò-làn
한국어: 네덜란드
Hawaiʻi: Hōlani
Հայերեն: Նիդերլանդներ
हिन्दी: नीदरलैण्ड
hornjoserbsce: Nižozemska
hrvatski: Nizozemska
Ilokano: Olanda
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: নেদারল্যান্ড
Bahasa Indonesia: Belanda
interlingua: Paises Basse
Interlingue: Nederland
isiXhosa: ENetherlands
isiZulu: Netherlands
íslenska: Holland
italiano: Paesi Bassi
עברית: הולנד
Basa Jawa: Walanda
kalaallisut: Hollandi
Kapampangan: Paises Bahes
къарачай-малкъар: Нидерландла
kaszëbsczi: Néderlandzkô
kernowek: Iseldiryow
Kinyarwanda: Ubuholandi
Kiswahili: Uholanzi
Kongo: Pays-Bas
Kreyòl ayisyen: Peyiba
Kurdî: Holenda
лакку: Нидирланд
لۊری شومالی: ھولند
latgaļu: Nīderlandeja
Latina: Nederlandia
latviešu: Nīderlande
Lëtzebuergesch: Holland
lietuvių: Nyderlandai
Ligure: Paixi Basci
Limburgs: Nederland
lingála: Holanda
Livvinkarjala: Alangomuat
la .lojban.: nederland
lumbaart: Paes Bass
magyar: Hollandia
македонски: Холандија
Malagasy: Nederlandy
Māori: Hōrana
მარგალური: ნიდერლანდი
مازِرونی: هلند
Bahasa Melayu: Belanda
Baso Minangkabau: Balando
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hò̤-làng
мокшень: Недерлантт
монгол: Нидерланд
မြန်မာဘာသာ: နယ်သာလန်နိုင်ငံ
Nāhuatl: Tlanitlalpan
Dorerin Naoero: Niterand
Na Vosa Vakaviti: Oladi
Nederlands: Nederland
Nedersaksies: Nederlaand
नेपाल भाषा: नेदरल्यान्द्स्
日本語: オランダ
Napulitano: Ulanna
нохчийн: Нидерландаш
Nordfriisk: Nederlönje
Norfuk / Pitkern: Dem Nethiland
Nouormand: Pays Bas
Novial: Nederlande
олык марий: Нидерланде
Oromoo: Neezerlaandi
oʻzbekcha/ўзбекча: Niderlandlar
ਪੰਜਾਬੀ: ਨੀਦਰਲੈਂਡ
Pälzisch: Niederlande
Pangasinan: Olánda
پنجابی: نیدرلینڈز
Papiamentu: Hulanda
پښتو: هالنډ
Patois: Nedalanz
Перем Коми: Недерланд
ភាសាខ្មែរ: ប្រទេសហូឡង់
Picard: Bas-Païs
Piemontèis: Pais Bass
Tok Pisin: Netherlands
Plattdüütsch: Nedderlannen (Europa)
polski: Holandia
Ποντιακά: Ολλανδία
português: Países Baixos
Qaraqalpaqsha: Niderlandiya
qırımtatarca: Felemenk
Ripoarisch: Niederlande
română: Țările de Jos
Romani: Olanda
rumantsch: Pajais Bass
Runa Simi: Urasuyu
русиньскый: Нідерланды
русский: Нидерланды
саха тыла: Недерланд
Gagana Samoa: Netalani
Seeltersk: Niederlounde
Sesotho: Hôlanê
Sesotho sa Leboa: Netherlands
shqip: Holanda
sicilianu: Paisi Vasci
Simple English: Netherlands
SiSwati: IDashi
slovenčina: Holandsko
slovenščina: Nizozemska
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Нидєрландꙑ
ślůnski: Ńiderlandy
Soomaaliga: Holland
کوردی: ھۆلەند
Sranantongo: Bakrakondre
српски / srpski: Холандија
srpskohrvatski / српскохрватски: Nizozemska
Basa Sunda: Walanda
suomi: Alankomaat
Tagalog: Netherlands
Taqbaylit: Timura n Wadda
tarandíne: Pajèsere Vasce
татарча/tatarça: Нидерланд
tetun: Olanda
тоҷикӣ: Нидерланд
lea faka-Tonga: Holani
Tsetsêhestâhese: Netherlands
Türkçe: Hollanda
Türkmençe: Niderlandlar
удмурт: Нидерланд
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Belanda
українська: Нідерланди
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گوللاندىيە
Vahcuengh: Hwzlanz
vèneto: Paéxi Basi
vepsän kel’: Alamad
Tiếng Việt: Hà Lan
Volapük: Nedän
Võro: Holland
walon: Bas Payis
文言: 荷蘭
West-Vlams: Holland
Winaray: Nederlandes
Wolof: Olaand
吴语: 尼德兰
Xitsonga: Netherlands
ייִדיש: האלאנד
粵語: 荷蘭
Zazaki: Hollanda
Zeêuws: Nederland
žemaitėška: Nīderlandā
中文: 荷兰
Kabɩyɛ: Peyibaa