Kinesisk historie

Kinesisk historie
Den kinesiske muren
Sanhuangwudi-perioden (mytologisk)
Xià-dynastiet
Shāng-dynastiet
Vestlege Zhōu
Zhōu
Vår- og haustannaltidaAustlege Zhōu
Dei stridande statane
Qín-dynastiet
Vestlege HànHàn
Xīn
Austlege Hàn
kongerika
Táng-dynastiet
(avbrote av Andre Zhōu)
Liáo
Dei fem dynastia og ti kongedøma
dynastiet
Jīn
Vest Xià
Sørlege Sòng
Republikken Kina (Táiwān)

Kinesisk historie er eit omfattande felt ettersom det veldige landet, som einaste sivilisasjonen i verda, har skriftlege kjelder utan avbrot frå dei siste 3500 åra. Kinesarane har tradisjon for å bruka dynastia herskarane deira høyrde til til å dela historia si inn i epokar. Dette har samanheng med at dynastiskifta ofte òg innebar endring i styreform, hovudstad og herskarklasse.

Sivilisasjonen i Kina oppstod ved Huangelva nordaust i landet og breidde seg deretter sørover. Den eldste skrifta me kjenner er frå Shang-dynastiet (1600-1000-talet f.Kr.). Det vart utvikla relativt effektiv administrasjon der embetsmennene (ideelt sett) skulle veljast etter eksamenskarakterar, ikkje arv (som i samtidige Europa). Den tidlege utviklinga av ein statsideologi basert på konfutsianismen (som blei «statsfilosofi» under Han-dynastiet på 100-talet f.Kr.), og utviklinga av eit allment utbreidd skriftsystem (standardisert på 220-talet f.Kr) styrkte òg kinesisk sivilisasjon. Under Qing (1644–1912) nådde keisardømet om lag det geografiske området som omfattar den moderne Folkerepublikken Kina.

Politisk veksla Kina mellom å vere eit sameint storrike og å vere oppsplitta i mindre statar. Landa vart regelmessig angripne og to gonger erobra av andre folkeslag enn han-kinesarar. Samspel med den asiatiske omverda og ei rekkje bølgjer av inn- og utvandring har bidrege til å forma kinesiske folk og kulturar gjennom tidene.

Bakgrunnsstoff

Other Languages
العربية: تاريخ الصين
azərbaycanca: Çin tarixi
башҡортса: Ҡытай тарихы
беларуская: Гісторыя Кітая
беларуская (тарашкевіца)‎: Гісторыя Кітаю
Bikol Central: Historya kanTsina
български: История на Китай
bosanski: Historija Kine
čeština: Dějiny Číny
Cymraeg: Hanes Tsieina
ગુજરાતી: ચીનનો ઇતિહાસ
한국어: 중국의 역사
hrvatski: Povijest Kine
Bahasa Indonesia: Sejarah Tiongkok
қазақша: Қытай тарихы
latviešu: Ķīnas vēsture
lietuvių: Kinijos istorija
Bahasa Melayu: Sejarah China
မြန်မာဘာသာ: တရုတ်သမိုင်း
日本語: 中国の歴史
português: História da China
română: Istoria Chinei
Simple English: History of China
slovenščina: Zgodovina Kitajske
српски / srpski: Историја Кине
srpskohrvatski / српскохрватски: Historija Kine
тоҷикӣ: Таърихи Чин
Türkçe: Çin tarihi
українська: Історія Китаю
Tiếng Việt: Lịch sử Trung Quốc
吴语: 中国历史
粵語: 中國史
中文: 中国历史