Jerusalem

For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Jerusalem (fleirtyding).
Jerusalem
hebraisk יְרוּשָׁלַיִם (Yerushalayim)
arabisk القُدس (al-Quds)
arameisk: יְרוּשְׁלֶם (Yərushəlem)
by
Jerusalem Dome of the rock BW 14.JPG
flagg
Våpenskjold
Kallenamn: Ir ha-Kodesh (Den heilage byen), Bayt al-Maqdis (Det heilage huset)
LandFlag of Israel.svg Israel, Flag of Palestine.svg Palestina
Kravd avIsrael
Palestina (Aust)
Administrert avIsrael
Israelsk distriktJerusalem
Palestinsk guvernementJerusalem
Høgd754 moh
Koordinatar
Areal125,156 km²
 - storbyområde652 km²
Folketal890 428 (2013)
 - storby1 029 300
Folketettleik6 400 / km²
BorgarmeisterNir Barkat
 - leiar 1Zaki al-Ghul
Tidssone  (UTC+2)
 - Sommartid  (UTC+3)
RetningsnummerInternasjonalt: +972-2
Lokalt: 02
Israel location map.svg
Locator Red.svg
Wikimedia Commons: Jerusalem
Nettstad: jerusalem.muni.il[iv]

Jerusalem er ein by i Midtausten i det historiske landskapet Israel/Judea/Palestina. Byen ligg på vasskiljet mellom Middelhavet og Dødehavet, på eit høgdedrag frå 650 til 840 meter. Jerusalem ligg aust for Tel Aviv, sør for Ramallah, vest for Jeriko og nord for Betlehem. Jerusalem har opp gjennom åra vore ein omstridd by. Byen har ei fortid som hovudstad i det sjølvstendige Israel under David si ætt, Israel/Judea, seinare hovudstad for Hasmonearane sitt rike og for Herodes sitt kongerike, noko som gjer byen viktig for jødane og for dei kristne. Byen er òg religiøst viktig for muslimane då det var her profeten Muhammed skal ha utført si himmelreise frå.

Jerusalem har sidan 1950 vore de facto hovudstad i staten Israel. Fram til 1967 var berre Vest-Jerusalem ein del av Israel. Sidan Seksdagarskrigen i 1967 har Israel òg styrt over Aust-Jerusalem. Israel gjer krav på heile byen som sin hovudstad, men det er ikkje internasjonalt anerkjent. Nesten alle ambassadar ligg difor i Tel Aviv. Palestinarane gjer krav på Aust-Jerusalem som hovudstad for dei palestinske sjølvstyresmaktene i ein framtidig palestinsk stat. Etter SN sin delingsplan frå 1947 skal Jerusalem vera ein internasjonal by under SN-styre. Israel vedtok ei lov der det vart slege fast at Jerusalem var Israel sin «evige og udelelege hovudstad».

I Jerusalem ligg mellom anna den jødiske heilagdommen Vestmuren, òg kjend som «Klagemuren» blant ikkje-jødar, Gravkyrkja, som etter tradisjonen er bygd over Jesu grav, og den muslimske Klippedomen frå 700-talet.

Other Languages
norsk: Jerusalem
svenska: Jerusalem
dansk: Jerusalem
Acèh: Al-Quds
Afrikaans: Jerusalem
Alemannisch: Jerusalem
አማርኛ: እየሩሳሌም
Ænglisc: Ierusalem
العربية: القدس
aragonés: Cherusalem
ܐܪܡܝܐ: ܐܘܪܫܠܡ
অসমীয়া: জেৰুজালেম
asturianu: Xerusalén
Avañe'ẽ: Herusalẽ
azərbaycanca: Qüds
تۆرکجه: بیت المقدس
bamanankan: Jerusalem
Bahasa Banjar: Baitul Maqdis
Bân-lâm-gú: Iâ-lō͘-sat-léng
башҡортса: Иерусалим
беларуская: Іерусалім
беларуская (тарашкевіца)‎: Ерусалім
भोजपुरी: येरुशलम
Bikol Central: Herusalem
български: Йерусалим
Boarisch: Jerusalem
bosanski: Jerusalem
brezhoneg: Jeruzalem
буряад: Иерусалим
català: Jerusalem
Чӑвашла: Иерусалим
Cebuano: Jerusalen
čeština: Jeruzalém
Chamoru: Jerusalem
Chavacano de Zamboanga: Jerusalén
Chi-Chewa: Jerusalem
chiShona: Jerusalem
chiTumbuka: Jerusalem
Cymraeg: Jeriwsalem
Deutsch: Jerusalem
ދިވެހިބަސް: ޤުދުސް
dolnoserbski: Jeruzalem
डोटेली: जेरुशलम
Ελληνικά: Ιερουσαλήμ
English: Jerusalem
эрзянь: Иерусалим
español: Jerusalén
Esperanto: Jerusalemo
estremeñu: Jerusalén
euskara: Jerusalem
فارسی: اورشلیم
Fiji Hindi: Jerusalem
føroyskt: Jerúsalem
français: Jérusalem
Frysk: Jeruzalim
furlan: Jerusalem
Gaeilge: Iarúsailéim
Gaelg: Jerusalem
Gàidhlig: Ierusalem
galego: Xerusalén
ГӀалгӀай: Байтулмакъдис
贛語: 耶路撒冷
Gĩkũyũ: Jerusalem
客家語/Hak-kâ-ngî: Yâ-lu-sat-lâng
한국어: 예루살렘
Hawaiʻi: Ielukalema
հայերեն: Երուսաղեմ
हिन्दी: यरुशलम
hornjoserbsce: Jeruzalem
hrvatski: Jeruzalem
Igbo: Jerusalem
Ilokano: Herusalem
Bahasa Indonesia: Yerusalem
interlingua: Jerusalem
Interlingue: Jerusalem
isiXhosa: IJerusalem
isiZulu: IYerusalem
íslenska: Jerúsalem
italiano: Gerusalemme
עברית: ירושלים
Basa Jawa: Yérusalem
Kabɩyɛ: Jeruzalɛm
kalaallisut: Jerusalem
ಕನ್ನಡ: ಜೆರುಸಲೆಂ
ქართული: იერუსალიმი
kaszëbsczi: Jerozolëma
қазақша: Иерусалим
kernowek: Jerusalem
Kinyarwanda: Yerusalemu
Kirundi: Jerusalem
Kiswahili: Yerusalemu
kurdî: Orşelîm
Кыргызча: Иерусалим
Ladino: Yerushalayim
Latina: Hierosolyma
latviešu: Jeruzaleme
Lëtzebuergesch: Jerusalem
лезги: Иерусалим
lietuvių: Jeruzalė
Ligure: Gerusalemme
Limburgs: Jeruzalem
lingála: Yerusalémi
Lingua Franca Nova: Ieruxalim
Livvinkarjala: Jerusalimu
lumbaart: Gerüsalem
magyar: Jeruzsálem
मैथिली: जेरुसेलम
македонски: Ерусалим
Malagasy: Jerosalema
മലയാളം: ജെറുസലേം
मराठी: जेरुसलेम
მარგალური: იერუსალიმი
مصرى: القدس
مازِرونی: اورشلیم
Bahasa Melayu: Baitulmuqaddis
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ià-lô-sák-lēng
Mirandés: Jarusalen
мокшень: Ерусалим
монгол: Иерусалим
မြန်မာဘာသာ: ဂျေရုဆလင်မြို့
Nāhuatl: Ierusalem
Na Vosa Vakaviti: Jerusalemi
Nederlands: Jeruzalem
नेपाली: जेरुसेलम
日本語: エルサレム
Napulitano: Gierusalemme
нохчийн: Къудс-ГӀала
Nordfriisk: Jerusalem
Norfuk / Pitkern: Jerusalem
Nouormand: Jérusalem
Novial: Jerusalem
occitan: Jerusalèm
олык марий: Иерусалим
oʻzbekcha/ўзбекча: Quddus
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੇਰੂਸਲਮ
پنجابی: یروشلم
Papiamentu: Herusalem
Patois: Jiruusalem
Piemontèis: Gerusalem
Tok Pisin: Yerusalem
Plattdüütsch: Jerusalem
polski: Jerozolima
Ποντιακά: Ιερουσαλήμ
português: Jerusalém
Qaraqalpaqsha: Al-Qudıs
qırımtatarca: Qudus
română: Ierusalim
Romani: Jerusalem
rumantsch: Jerusalem
Runa Simi: Yerushalayim
русиньскый: Єрусалим
русский: Иерусалим
саха тыла: Иерусалим
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱡᱮᱨᱩᱥᱟᱞᱤᱢ
Gagana Samoa: Ierusalema
Scots: Jerusalem
Seeltersk: Jerusalem
shqip: Jeruzalemi
sicilianu: Girusalemmi
Simple English: Jerusalem
slovenčina: Jeruzalem
slovenščina: Jeruzalem
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їєроусалимъ
ślůnski: Jerozolima
Soomaaliga: Qudus
کوردی: ئورشەلیم
Sranantongo: Jerusalem
српски / srpski: Јерусалим
srpskohrvatski / српскохрватски: Jeruzalem
Basa Sunda: Yerusalem
suomi: Jerusalem
Tagalog: Herusalem
தமிழ்: எருசலேம்
Taqbaylit: Orcalim
tarandíne: Gerusalemme
татарча/tatarça: Иерусалим
తెలుగు: జెరూసలేం
тоҷикӣ: Уршалим
Türkçe: Kudüs
Türkmençe: Ierusalim
українська: Єрусалим
اردو: یروشلم
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: قۇدس
vèneto: Hierusalem
vepsän kel’: Jerusalim
Tiếng Việt: Jerusalem
Volapük: Hierusalem
walon: Djeruzalem
文言: 耶路撒冷
Winaray: Jerusalén
Wolof: Jerusalem
吴语: 耶路撒冷
ייִדיש: ירושלים
粵語: 耶路撒冷
Zazaki: Urşelim
Zeêuws: Jeruzalem
žemaitėška: Jerozalė
中文: 耶路撒冷