Holocen

Hendingar i kenozoikum
sjå •  • 
-65 —
-60 —
-55 —
-50 —
-45 —
-40 —
-35 —
-30 —
-25 —
-20 —
-15 —
-10 —
-5 —
0 —
Første isbrear på Antarktis[1]
Holocen starta for 11 500 år sidan.
Ein tilnærma tidsskala for hendingar i kenozoikum.
Skala: Millionar år sidan

Holocen eller resent er etter geologisk tidsskala namnet på dei siste kring 10 000 åra i tidsrekninga vår, som siste del av kvartær- tida. Dei 10 000 åra er etter karbondatering, som tilsvarar kring 11 430 kalenderår. Altså byrjar holocen ei gong i tida 9560 f. Kr. til 9300 f. Kr. Tida er definert til å byrja etter den siste istidaden nordlege halvkula. Yngre dryas er namnet på den siste kuldeperioden under pleistocen. Etter den tid byrja isbreane å trekkja seg attende.

Nyleg er det føreslått at holocen enda ved starten av anthropocen, ein føreslått epoke som starta på 1700-talet då mennesket byrja å påverke det globale klimaet.[3] Holocen er ein del av neogen og kvartær. Namnet kjem frå dei greske orda ὅλος (holos, 'heilt') og καινός (kainos, 'ny'), og tyder 'heilt nye'.

Holocen vert delt inn i fem kronoson basert på klimasvingingar:

  • Preboreal (10 000–9000),
  • Boreal (9000–8000),
  • Atlantikum (8000–5000),
  • Subboreal (5000–2500) og
  • Subatlantikum (2500 til i dag).

Jordbruk og menneskelege sivilisasjonar dukka opp i holocen. Paleontologar har ikkje definert aldrar for holocen og når inndelingar er nødvendig vert stundom mellomsteinalder, yngre steinalder og bronsealderen nytta. Men bruken av desse periodane varierer frå stad til stad etter kor tid teknologiane frå desse tidene dukka opp.

Klimatisk kan holocen delast inn i periodane hypsitermal og nynedisinga, der skiljet mellom dei to går ved starten av bronsealderen i dei vestlege sivilisasjonane. I følgje enkelte forskarar starta ein tredje periode kalla anthropocen på 1700-talet.[4] Det er omdiskutert om dette er ein alder i holocen eller ein epoke som kjem etter holocen.

Litteratur

  • Pearce, Fred (2007), With Speed og Violence, ISBN 978-0-8070-8576-9 
  • Roberts, Neil, The Holocene: an environmental history  Unknown parameter |publlisher= ignored (|publisher= suggested) ( hjelp)
  • Zalasiewicz, Jan; al (2008), «Are we now living in the Anthropocene?», GSA Today ( Geological Society of America, publisert februar 2008) 2: 4–8, 10.1130/GSAT01802A.1  Unknown parameter |band= ignored (|volume= suggested) ( hjelp); Cite uses deprecated parameter |coauthors= ( hjelp)
Other Languages
norsk: Holocen
svenska: Holocen
dansk: Holocæn
Afrikaans: Holoseen
العربية: الهولوسين
asturianu: Holocenu
azərbaycanca: Holosen
বাংলা: হলোসিন
Bân-lâm-gú: Oân-sin-sè
башҡортса: Голоцен
беларуская: Галацэн
български: Холоцен
bosanski: Holocen
brezhoneg: Holosen
català: Holocè
čeština: Holocén
Cymraeg: Holosen
davvisámegiella: Holosena
Deutsch: Holozän
eesti: Holotseen
English: Holocene
español: Holoceno
Esperanto: Holoceno
euskara: Holozeno
فارسی: هولوسن
français: Holocène
Frysk: Holoseen
galego: Holoceno
한국어: 홀로세
हिन्दी: नूतनतम युग
hrvatski: Holocen
Bahasa Indonesia: Holosen
italiano: Olocene
עברית: הולוקן
ქართული: ჰოლოცენი
қазақша: Голоцен
Кыргызча: Голоцен
Latina: Holocaenum
latviešu: Holocēns
Lëtzebuergesch: Holozen
lietuvių: Holocenas
magyar: Holocén
македонски: Холоцен
مازِرونی: هولوسن
Bahasa Melayu: Holosen
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Holocene
Nederlands: Holoceen
日本語: 完新世
Nordfriisk: Holozän
occitan: Olocèn
oʻzbekcha/ўзбекча: Golotsen
پنجابی: ہولوسین
Plattdüütsch: Holozän
polski: Holocen
português: Holoceno
română: Holocen
русский: Голоцен
саха тыла: Голоцен
Scots: Holocene
Seeltersk: Holozän
shqip: Holoceni
Simple English: Holocene
slovenčina: Holocén
slovenščina: Holocen
српски / srpski: Холоцен
srpskohrvatski / српскохрватски: Holocen
Basa Sunda: Holosén
suomi: Holoseeni
Türkçe: Holosen
українська: Голоцен
Tiếng Việt: Thế Holocen
文言: 全新世
West-Vlams: Holoceen
粵語: 全新世
中文: 全新世