Fredag

Fredagen byrjer den jødiske sabbaten, gjerne med eit måltid med familie eller venner.
Foto: Sam Felder
Veka

Fredag (norr. frjádagr) er ein dag i veka mellom torsdag og laurdag. Han er ein viktig dag i fleire kulturar, som heilagaste dag for muslimar, innleiinga til sabbaten for jødar, og siste kvardagen før helga i den moderne kalenderen som blir brukt i store delar av verda.

Ordsoge og mytologi

germanske språk er dagen kalla opp etter gudinna Frigg [1], som på gamalhøgtysk heitte Frîja, på langobardisk Frea. Det er truleg ikkje rett at fredagen har namnet etter den norrøne vanegudinna Frøya, som ofte vert nemnd som eit alternativ i nordisk samanhang [2]. I norrøn religion var rett nok både Frigg og Frøya gudinner for dei fruktbare kreftene, men det var likevel stor ulikskap mellom dei to med omsyn til funksjonsområda deira, slik det mellom anna går fram av at Frøya var ei vanegudinne, i motsetnad til Frigg. På romanske språk er fredagen kalla opp etter den romerske gudinna Venus, som har mykje meir til felles med den fellsgermanske Frigg enn den norrøne Frøya. Innan hinduismen er dagen vigd gudinna Laksjmi og planeten Venus, som begge står for velstand.

Kvekarar har kalla fredagen «den sjette dagen» for å unngå dei heidenske tydingane knytte til «fredag». På slaviske språk er han kjend som «den femte dagen» (polsk piątek, russisk пятница – pjatnitsa).

Other Languages
norsk: Fredag
svenska: Fredag
dansk: Fredag
Afrikaans: Vrydag
Alemannisch: Freitag
አማርኛ: ዓርብ
Ænglisc: Frīgedæg
Аҧсшәа: Ахәаша
العربية: الجمعة
aragonés: Viernes
ܐܪܡܝܐ: ܥܪܘܒܬܐ
armãneashti: Vińiri
arpetan: Devendro
asturianu: Vienres
Avañe'ẽ: Arapoteĩ
авар: Рузман
azərbaycanca: Cümə
تۆرکجه: آینی‌گون
বাংলা: শুক্রবার
Bahasa Banjar: Jumahat
Bân-lâm-gú: Lé-pài-gō͘
башҡортса: Йома
беларуская: Пятніца
беларуская (тарашкевіца)‎: Пятніца
भोजपुरी: शुक्रवार
Bikol Central: Byernes
български: Петък
Boarisch: Freida
བོད་ཡིག: གཟའ་པ་སངས།
bosanski: Petak
brezhoneg: Gwener (deiz)
català: Divendres
Чӑвашла: Эрнекун
Cebuano: Biyernes
čeština: Pátek
Chavacano de Zamboanga: Viernes
chiShona: Chishanu (musi)
corsu: Vennari
Cymraeg: Dydd Gwener
davvisámegiella: Bearjadat
Deitsch: Freidaag
Deutsch: Freitag
ދިވެހިބަސް: ހުކުރު ދުވަސް
dolnoserbski: Pětk
eesti: Reede
Ελληνικά: Παρασκευή
emiliàn e rumagnòl: Venerdé
English: Friday
эрзянь: Сюконьчи
español: Viernes
Esperanto: Vendredo
estremeñu: Viernis
euskara: Ostiral
eʋegbe: Fiɖagbe
فارسی: جمعه
føroyskt: Fríggjadagur
français: Vendredi
Frysk: Freed
furlan: Vinars
Gaeilge: An Aoine
Gaelg: Jeheiney
Gagauz: Cumaa
Gàidhlig: Di-haoine
galego: Venres
贛語: 禮拜五
گیلکی: جۊمه
ગુજરાતી: શુક્રવાર
客家語/Hak-kâ-ngî: Lî-pai-ńg
хальмг: Басң өдр
한국어: 금요일
Hawaiʻi: Pō‘alima
Հայերեն: Ուրբաթ
हिन्दी: शुक्रवार
hornjoserbsce: Pjatk
hrvatski: Petak
Ilokano: Biernes
Bahasa Indonesia: Jumat
interlingua: Venerdi
íslenska: Föstudagur
italiano: Venerdì
עברית: יום שישי
Basa Jawa: Jumuwah
kalaallisut: Tallimanngorneq
ಕನ್ನಡ: ಶುಕ್ರವಾರ
къарачай-малкъар: Байрым кюн
ქართული: პარასკევი
kaszëbsczi: Piątk
қазақша: Жұма
kernowek: Dy' Gwener
Kinyarwanda: Ku wa gatanu
Kiswahili: Ijumaa
коми: Пекнича
Kreyòl ayisyen: Vandredi
Kurdî: În
Кыргызча: Жума
Ladino: Viernes
лезги: Жуьмя
Latina: Dies Veneris
latviešu: Piektdiena
Lëtzebuergesch: Freideg
lietuvių: Penktadienis
Livvinkarjala: Piätteniččy
lumbaart: Venerdé
magyar: Péntek
македонски: Петок
मराठी: शुक्रवार
მარგალური: ობიშხა
مازِرونی: جومه
Bahasa Melayu: Jumaat
Baso Minangkabau: Jumaik
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lā̤-bái-ngô
мокшень: Цилеши
မြန်မာဘာသာ: သောကြာ
Nederlands: Vrijdag
Nedersaksies: Vriedag
नेपाली: शुक्रवार
日本語: 金曜日
Napulitano: Viernarì
нохчийн: ПӀераска
Nouormand: Vendrédi
occitan: Divendres
олык марий: Кугарня
ଓଡ଼ିଆ: ଶୁକ୍ରବାର
oʻzbekcha/ўзбекча: Juma
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ
پنجابی: جمعہ
پښتو: جمعه
Перем Коми: Витӧдзлун
ភាសាខ្មែរ: ថ្ងៃសុក្រ
Tok Pisin: Fraide
Plattdüütsch: Freedag
polski: Piątek
Ποντιακά: Παρασκευήν
português: Sexta-feira
Ripoarisch: Freidaach
română: Vineri
Runa Simi: Ch'askachaw
русиньскый: Пятніця
русский: Пятница
Gagana Samoa: Aso Faraile
संस्कृतम्: शुक्रवासरः
sardu: Chenàbura
Scots: Friday
Sesotho sa Leboa: Labohlano
shqip: E premtja
සිංහල: සිකුරාදා
Simple English: Friday
سنڌي: جمعو
slovenčina: Piatok
slovenščina: Petek
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Пѧтъкъ
ślůnski: Pjůntek
Soomaaliga: Jimco
کوردی: ھەینی
српски / srpski: Петак
srpskohrvatski / српскохрватски: Petak
Basa Sunda: Jumaah
suomi: Perjantai
Tagalog: Biyernes
Taqbaylit: Sem
tarandíne: Venerdìe
татарча/tatarça: Җомга
తెలుగు: శుక్రవారము
тоҷикӣ: Ҷумъа
Türkçe: Cuma
Türkmençe: Anna
Twi: Fiada
тыва дыл: Бешки хүн
українська: П'ятниця
اردو: جمعہ
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جۈمە
Vahcuengh: Singhgiz haj
vèneto: Vènere
vepsän kel’: Pätnič
Tiếng Việt: Thứ Sáu
Volapük: Fridel
Võro: Riidi
walon: Vénrdi
West-Vlams: Vrydag
Winaray: Biyernes
Wolof: Àjjuma
吴语: 礼拜五
ייִדיש: פרייטיק
粵語: 星期五
Zazaki: Yene
žemaitėška: Pernīčė
中文: 星期五
डोटेली: शुक्रवार