Fransk

For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Fransk (fleirtyding).
Fransk
(français)
Klassifisering:Indoeuropeisk
 italiske språk
  romanske språk
   galloromanske språk
Talarar:franskmenn
Bruk
Tala i:Frankrike, Belgia, Sveits, Canada samt 48 andre land
Område:Vest-Europa, Nord-Afrika og Nord-Amerika
Fransktalande i alt:173 000 000
Rangering:13
Skriftsystem:Latinsk
Offisiell status
Offisielt språk i:Frankrike, Belgia, Sveits, Canada, Elfenbeinskysten og 30 andre land
Normert av:Académie française
Språkkodar
ISO 639-1:fr
ISO 639-2:fre (B)/fra (T)
ISO 639-3:fra
Wikipedia på fransk

Fransk, fr: français, er eit romansk språk som mellom anna vert tala i Frankrike, i Vallonia i Belgia og i Romandie i Sveits og i provinsen Quebec i Canada. Det finst òg ein franskspråkleg minoritet i Italia. Fransk vert òg framleis nytta i mange av dei tidlegare franske koloniane, særleg i Magreb og Vest- og Sentral-Afrika. I mange av desse landa er ikkje fransk offisielt språk, men vert likevel nytta i statsforvaltninga og høgare utdanning. Fransk er eit av dei offisielle språka til Dei sameinte nasjonane og Den europeiske unionen, og sjølv om engelsk i stort mon har teke over som diplomatspråk, er fransk framleis eit viktig lingua franca i store delar av verda.

Fransk skil seg frå andre romanske språk gjennom eit vokalsystem som omfattar fleire nasaliserte vokalar (ɛ, œ, ã og ɔ), ein labialisert y (som i rue), skarre-r og schwa (ə).[1]

Språket skil ikkje mellom betona og ubetona stavingar, slik at alle stavingar har nokså jamnt trykk. Stavingar med såkalla «ustabil e» eller schwa kan ha mindre betoning medan stavingar sist i ei rytmegrupper har sterkare. Når mange ord blir uttalte etter kvarandre (altså i vanleg tale) er stavings- og rytmegruppene viktige, slik at ord kan gli over i kvarandre og ein stum konsonant kan bli uttalt ved byrjinga av neste ord om det byrjar med vokal (liaison).[1]

Utbreiing

Utbreiingskart for fransk. ██ Morsmål ██ Administrasjonsspråk ██ Utbreidd språk / viktig kulturspråk ██ Vesentleg minoritetsspråk.

Fransk er offisielt språk i desse landa og territoria:

land infødde talarar folketal
  (omtrentleg tal) (juli 2003)
Frankrike 51 949 900  60 180 600
Kongo-Kinshasa 702 400  55 225 478
Libanon 1 500 000  3 826 018
Canada 7 535 600  32 207 000
Elfenbeinskysten 1 614 500  16 962 500
Kamerun 643 900  15 746 200
Burkina Faso 140 300  13 228 500
Mali 140 800  11 626 300
Senegal 88 100  10 580 400
Belgia 3 807 000  10 290 000
Rwanda 153 600  7 810 100
Haiti 141 200  7 527 800
Sveits 1 515 700  7 318 638
Burundi 63 900  6 096 156
Togo 141 500  5 429 300
Den sentralafrikanske republikken 36 700  3 683 600
Kongo-Brazzaville 267 300  2 954 300
Gabon 109 200  1 321 500
Komorane 15 300  632 948
Djibouti 11 400  457 130
Luxembourg 21 600  454 157
Guadeloupe 110 400  442 200
Martinique 144 600  390 200
Vanuatu 2 900  200 000
Benin 191 200  7 862 944
Guinea 178 700  9 690 222
Réunion 170 600  787 584
Fransk Polynesia 142 900  274 578
Ny-Kaledonia 127 800  219 246
Niger 85 400  12 525 094
Tsjad 85 400  9 944 201
Fransk Guyana 39 900  199 509
Mauretania 21 000  3 177 388
Monaco 15 400  32 543
Mayotte 14 900  201 234
Saint-Pierre og Miquelon 6 700  7 026
Saint Martin 3 500  35 000
Saint-Barthélemy 3 200  7 000
Wallis- og Futunaøyane 1 300  16 025
Ekvatorialguinea 200  540 109
Seychellane 1 500  80 469
Madagaskar -    16 979 900

I visse land har språket ingen offisiell status, men er andrespråk for store delar av innbyggjarane:

land folketal
  (juli 2003)
Algerie 32 810 500
Marokko 31 689 600
Mauritius 1 210 500
Tunisia 9 924 800

Det finst også fransktalande grupper i Guinea-Bissau, Kambodsja, Egypt, India (Puducherry), Italia ( Aostadalen), Laos, Storbritannia (Kanaløyane), Israel (jødar med franske og nordafrikanske røter), USA (særleg Louisiana og New England) og Vietnam.

Other Languages
norsk: Fransk
svenska: Franska
Адыгэбзэ: Фрэнджыбзэ
адыгабзэ: Францыбзэ
Afrikaans: Frans
አማርኛ: ፈረንሳይኛ
Ænglisc: Frencisc sprǣc
العربية: لغة فرنسية
aragonés: Idioma francés
asturianu: Idioma francés
Avañe'ẽ: Hyãsiañe'ẽ
Aymar aru: Phransiya aru
azərbaycanca: Fransız dili
تۆرکجه: فرانسه دیلی
bamanankan: Faransekan
Bahasa Banjar: Bahasa Parancis
Bân-lâm-gú: Hoat-gí
башҡортса: Француз теле
беларуская: Французская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Француская мова
Bikol Central: Tataramon na Pranses
български: Френски език
Boarisch: Franzesisch
bosanski: Francuski jezik
brezhoneg: Galleg
català: Francès
Чӑвашла: Франс чĕлхи
Cebuano: Prinanses
čeština: Francouzština
Cymraeg: Ffrangeg
davvisámegiella: Fránskkagiella
ދިވެހިބަސް: ފަރަންސޭސި
Diné bizaad: Dáághahii bizaad
dolnoserbski: Francojska rěc
Ελληνικά: Γαλλική γλώσσα
emiliàn e rumagnòl: Francés
español: Idioma francés
Esperanto: Franca lingvo
estremeñu: Luenga francesa
euskara: Frantses
eʋegbe: Fransegbe
Fiji Hindi: French bhasa
føroyskt: Franskt mál
français: Français
Frysk: Frânsk
Fulfulde: Faransinkoore
Gaeilge: An Fhraincis
Gaelg: Frangish
Gàidhlig: Fraingis
ГӀалгӀай: Ференгий мотт
贛語: 法語
客家語/Hak-kâ-ngî: Fap-ngî
한국어: 프랑스어
Hausa: Faransanci
հայերեն: Ֆրանսերեն
hornjoserbsce: Francošćina
hrvatski: Francuski jezik
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পর্তুগীজ ঠার
Bahasa Indonesia: Bahasa Perancis
interlingua: Lingua francese
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᐃᒍᐃᕐᒥᐅᖅ
isiZulu: IsiFulentshi
íslenska: Franska
italiano: Lingua francese
עברית: צרפתית
Basa Jawa: Basa Prancis
kalaallisut: Franskisut
Kapampangan: Amanung Pranses
къарачай-малкъар: Француз тил
ქართული: ფრანგული ენა
kaszëbsczi: Francësczi jãzëk
қазақша: Француз тілі
kernowek: Frenkek
Kinyarwanda: Igifaransa
Kiswahili: Kifaransa
Kongo: Kifalanse
Kreyòl ayisyen: Lang franse
Кыргызча: Француз тили
لۊری شومالی: زۊن فرانساٛیی
latviešu: Franču valoda
Lëtzebuergesch: Franséisch
lietuvių: Prancūzų kalba
Limburgs: Frans
lingála: Falansé
Lingua Franca Nova: Franses (lingua)
Livvinkarjala: Frantsien kieli
la .lojban.: fasybau
lumbaart: Lengua francesa
македонски: Француски јазик
Malagasy: Fiteny frantsay
Māori: Reo Wīwī
მარგალური: ფრანგული ნინა
مازِرونی: فرانسوی زوون
Bahasa Melayu: Bahasa Perancis
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huák-ngṳ̄
монгол: Франц хэл
မြန်မာဘာသာ: ပြင်သစ်ဘာသာစကား
Dorerin Naoero: Dorerin Prant
Nederlands: Frans
Nedersaksies: Fransk
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐱᔥᑎᑯᔮᐤ ᐊᔨᒧᐎᓐ
नेपाल भाषा: फ्रेञ्च भाषा
日本語: フランス語
Napulitano: Lengua franzese
Nordfriisk: Fransöösk spriak
Norfuk / Pitkern: French
Nouormand: Fraunceis
Novial: Fransum
occitan: Francés
олык марий: Француз йылме
oʻzbekcha/ўзбекча: Fransuz tili
Pangasinan: Salitan Français
Papiamentu: Frances
Patois: French
Перем Коми: Франсуз кыв
ភាសាខ្មែរ: ភាសាបារាំង
Picard: Frinsé
Piemontèis: Lenga fransèisa
Tok Pisin: Tok Frens
Plattdüütsch: Franzöösche Spraak
português: Língua francesa
Qaraqalpaqsha: Frantsuz tili
qırımtatarca: Frenk tili
reo tahiti: Reo farāni
română: Limba franceză
rumantsch: Lingua franzosa
Runa Simi: Ransis simi
русиньскый: Французькый язык
саха тыла: Француз тыла
Gagana Samoa: Fa'afarani
संस्कृतम्: फ्रेञ्चभाषा
Sesotho: Sefora
Sesotho sa Leboa: Sefora
Setswana: Sefora
sicilianu: Lingua francisa
Simple English: French language
SiSwati: SíFulentji
slovenčina: Francúzština
slovenščina: Francoščina
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Франкїискъ ѩꙁꙑкъ
ślůnski: Francusko godka
Soomaaliga: Af-Faransiis
српски / srpski: Француски језик
srpskohrvatski / српскохрватски: Francuski jezik
Basa Sunda: Basa Perancis
Taqbaylit: Tafrensist
tarandíne: Lènga frangese
татарча/tatarça: Француз теле
Türkçe: Fransızca
Türkmençe: Fransuz dili
удмурт: Француз кыл
українська: Французька мова
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ڧرانسۇز تىلى
Vahcuengh: Vah Fazgoz
vepsän kel’: Francijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Pháp
Volapük: Fransänapük
文言: 法蘭西語
West-Vlams: Frans
Winaray: Frinanses
Wolof: Wu-faraas
吴语: 法文
ייִדיש: פראנצויזיש
Yorùbá: Èdè Faransé
粵語: 法文
Zazaki: Fransızki
Zeêuws: Frans
žemaitėška: Prancūzu kalba
中文: 法语