Det store skismaet

Vestkyrkja (oransje) og austkyrkja (blå) ved det store skismet

Det store skismet (frå gresk skhisma 'rivje') er ei nemning på splittinga av den kristne kyrkja i 1054. Patriarkata i Roma og Konstantinopel braut då med kvarandre, og dermod oppstod den ortodokse kyrkja og den katolske kyrkja som to ulike religiøse og organisatoriske einingar.

Skismet kom etter at den austlege og vestlege delen av kyrkja over lang tid hadde utvikla distinkte særdrag. Så lenge desse fyrst og fremst viste seg i det ytre, som i liturgien, kunne dei sameinast. Etter kvart som det også utvikla seg dogmatiske skilnader vart tilhøva i kyrkja prega av uforsonlege stridar.

Skismet var eit faktum då pave Leo IX og patriarken av Konstantinopel, Mikael Kerularius, i 1054 gjensidig ekskommuniserte både kvarandre og dei motsvarande kyrkjesamfunna. Felles nattverdsfeiring bestod, med nokre avgrensingar, til dess Konstantinopel vart erobra av muslimar i 1453.

Den felles ekskommunikasjonen vart ståande til 1965, då ein i samband med det andre vatikankonsilet oppheva den i tråd med den rådande økumeniske tamkegangen. Begge kyrkjene oppfattar den andre som skismatisk, noko som tyder at ein i utgangspunktet har den sanne trua, men ikkje forvaltar henne på rette måten.

I dag aksepterer den katolske kyrkja at ortodokse kristne tek mot katolsk nattverd dersom deira eigen patriark godtek det. Den ortodokse kyrkja tillèt ikkje katolikkar å ta mot ortodoks nattverd, utan i heilt særlege omstende.

  • kjelder

Kjelder

Other Languages
Afrikaans: Oos-Wes-skisma
asturianu: Cisma d'Oriente
беларуская (тарашкевіца)‎: Вялікая схізма
bosanski: Crkveni raskol
čeština: Velké schizma
Cymraeg: Y Sgism Fawr
Ελληνικά: Σχίσμα του 1054
Esperanto: Orienta skismo
euskara: Zisma Nagusia
galego: Gran Cisma
hrvatski: Crkveni raskol
Bahasa Indonesia: Skisma Timur–Barat
íslenska: Kirkjusundrungin
italiano: Grande Scisma
ქართული: დიდი სქიზმა
latviešu: Lielā Shizma
македонски: Големата Шизма
Bahasa Melayu: Perpecahan Timur-Barat
Nederlands: Oosters Schisma
Plattdüütsch: Greeksch Schisma
português: Grande Cisma
română: Marea Schismă
sicilianu: Scisma Granni
සිංහල: East-West Schism
Simple English: East-West Schism
slovenčina: Východná schizma
slovenščina: Velika shizma
српски / srpski: Велики раскол
srpskohrvatski / српскохрватски: Raskol Istoka i Zapada
Tiếng Việt: Ly giáo Đông–Tây