Arkeologi

Arkeologiske utgravingar i Roma.
Foto: Adrian Pingstone

Arkeologi er studiet av menneskeleg aktivitet, det vil seie korleis dei levde, kva dei levde av, og eventuelt kvar dei kom frå eller drog til, hovudsakleg gjennom studiet av dei materielle leivningane som finst etter dei på og i jorda. Systematiske arkeologiske utgravingar er ei viktig metode for å skaffe fram dette materialet. Men moderne teknikk har òg stilt andre metodar til rådvelde for arkeologien, som til dømes fotografering frå fly og bruk av såkalla georadar, eit apparat som kan avteikne konstruksjonar som ligg under jordoverflata.

Arkeologi er den viktigaste måten å finne ut meir om tidleg menneskeleg historie på frå så gamal tid at det ikkje finst skriftlege kjelder å halde seg til, såkalla førhistorisk tid, før ein tok til å skrive. Arkeologiske metodar kan også brukast til å gje kunnskap om livet i historisk tid, og fylle ut hòl og stadfeste eller avkrefte påstandar i skriftlege kjelder frå slike tider, som dei mange arkeologiske utgravingane av leivningar frå mellomalderen gjev gode døme på.

Gravstader og leivningar er viktige arkeologiske kjelder. Dette er «Ginger», det eldste mumifiserte mennesket frå Egypt, i ein rekonstruert gravstad ved British Museum.

Sjå au



Eldre byggverk kan gje arkeologisk kunnskap om korleis ein levde i fortida. Men det finst ikkje bygningar her i Norden som er eldre enn frå mellomalderen, berre spor og restar etter dei under jordoverflata.
Foto: John Erling Blad
  • Funntypar:
    • Avfall etter busetnad
    • Bautasteinar
    • Byggverk frå eldre tider
    • Gravminne, gravfelt og gravhaugar
    • Leivningar etter menneske, til dømes myrlik, mumiar, lik og beinrestar i gravhaugar, på gravfelt
    • Myrfunn
    • Reiskap av stein, knokkel, gevir og avfall frå produksjon av reiskap
    • Ruinar
    • Stolpehol og andre spor under jordoverflata etter byggverk og konstruksjonar
    • Trekol og innretningar etter eldstadar
    • Trekolhaldige lag i jorda, pollen (korn av blomsterstøv) etter særskilde planter og andre spor som tyder på menneskeleg aktivtet
Other Languages
norsk: Arkeologi
svenska: Arkeologi
dansk: Arkæologi
Afrikaans: Argeologie
Alemannisch: Archäologie
አማርኛ: ሥነ ቅርስ
العربية: علم الآثار
aragonés: Arqueolochía
asturianu: Arqueoloxía
azərbaycanca: Arxeologiya
Bân-lâm-gú: Khó-kó͘-ha̍k
башҡортса: Археология
беларуская: Археалогія
беларуская (тарашкевіца)‎: Археалёгія
български: Археология
Boarisch: Archäologie
bosanski: Arheologija
brezhoneg: Arkeologiezh
català: Arqueologia
Cebuano: Arkeyolohiya
čeština: Archeologie
Cymraeg: Archaeoleg
Deutsch: Archäologie
Ελληνικά: Αρχαιολογία
emiliàn e rumagnòl: Archeologî
English: Archaeology
español: Arqueología
Esperanto: Arkeologio
estremeñu: Arqueologia
euskara: Arkeologia
français: Archéologie
Frysk: Archeology
furlan: Archeologjie
Gàidhlig: Àrc-eòlas
galego: Arqueoloxía
客家語/Hak-kâ-ngî: Kháu-kú-ho̍k
한국어: 고고학
hrvatski: Arheologija
Bahasa Indonesia: Arkeologi
interlingua: Archeologia
Interlingue: Archeologia
íslenska: Fornleifafræði
italiano: Archeologia
Basa Jawa: Arkéologi
kalaallisut: Ittarnisarsiorneq
ქართული: არქეოლოგია
kaszëbsczi: Archeòlogijô
қазақша: Археология
Kiswahili: Akiolojia
Kreyòl ayisyen: Akeyoloji
kurdî: Arkeolojî
Кыргызча: Археология
Ladino: Arkeolojiya
Latina: Archaeologia
latviešu: Arheoloģija
Lëtzebuergesch: Archeologie
lietuvių: Archeologija
Ligure: Archeologia
Limburgs: Archeologie
Livvinkarjala: Arheolougii
magyar: Régészet
македонски: Археологија
მარგალური: არქეოლოგია
Bahasa Melayu: Arkeologi
Mirandés: Arqueologie
монгол: Археологи
Nederlands: Archeologie
Nedersaksies: Ooldheaidkeunde
नेपाल भाषा: पुरातत्व
日本語: 考古学
Napulitano: Archeologgia
Nouormand: Archéologie
occitan: Arqueologia
олык марий: Археологий
oʻzbekcha/ўзбекча: Arxeologiya
ភាសាខ្មែរ: បុរាណវិទ្យា
Picard: Arkéolodjie
Tok Pisin: Akiolosi
Plattdüütsch: Archäologie
polski: Archeologia
português: Arqueologia
Qaraqalpaqsha: Arxeologiya
română: Arheologie
русиньскый: Археолоґія
русский: Археология
саха тыла: Археология
sicilianu: Archioluggìa
Simple English: Archaeology
slovenčina: Archeológia
slovenščina: Arheologija
српски / srpski: Археологија
srpskohrvatski / српскохрватски: Arheologija
Basa Sunda: Arkéologi
suomi: Arkeologia
Tagalog: Arkeolohiya
tetun: Akarolojia
Türkçe: Arkeoloji
Türkmençe: Arheologiýa
українська: Археологія
اردو: آثاریات
vèneto: Archiołogia
Tiếng Việt: Khảo cổ học
Volapük: Vönotav
West-Vlams: Archeologie
Winaray: Arkeyolohiya
ייִדיש: ארכעאלאגיע
粵語: 考古
Zazaki: Arkeolociye
Zeêuws: Archeolohie
žemaitėška: Arkeuoluogėjė
中文: 考古学
Lingua Franca Nova: Arceolojia