Xhosa (volk)

Xhosa
Xhosavrouwen in traditionele kledij
Xhosavrouwen in traditionele kledij
Totale bevolking 8 miljoen
Verspreiding Zuid-Afrika
Taal Xhosa
Geloof Christendom, lokale godsdiensten
Verspreiding van Xhosa-sprekers in Zuid-Afrika
Verspreiding van Xhosa-sprekers in Zuid-Afrika
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

De Xhosa, Xosa, AmaXhosa of Ama-Xosa zijn een volk in Zuid-Afrika. Zij wonen vooral in de provincie Oost-Kaap en er vindt veel migratie plaats naar Gauteng en Kaapstad. Hun taal, het isiXhosa, behoort tot de Nguni-tak van Bantoetalen. Steeds meer AmaXhosa trekken naar de steden, maar oude tradities worden evengoed nog op het platteland bewaard.

Cultuur

De Xhosa's zijn georganiseerd in clans. Naast een voor- en achternaam heeft iemand een isiduko, een clannaam. Het is in de traditie niet toegestaan seksueel verkeer te hebben met iemand die dezelfde isiduko heeft. Veel jonge Xhosa's omzeilen dat probleem door elkaar niet te vertellen wat hun isiduko is. Het begrip familie is echter nog steeds heilig onder de Xhosa en omvat veel meer dan alleen maar het kerngezin. Er wordt van familieleden-in-bredere-zin verwacht dat men elkaar steunt, ook financieel of qua huisvesting.

Een instituut dat nog wel een grote rol speelt is de initiatie. Jongens worden geacht zich een tijdlang in een hut in de wildernis (nu: aan de rand van de stad) terug te trekken en daar een primitief leven te leiden. Tegenwoordig is het niet ongebruikelijk dat de hut waterdicht gemaakt wordt met een plastic dekzeil, hoewel traditionalisten daar hun neus voor ophalen. Gedurende de initiatietijd mag de jongen geen contact met vrouwen hebben en wordt hij ingewijd in de geheimen van het man-zijn. Daartoe behoort het aanleren van een woordenschat die alleen gedeeld mag worden met andere 'echte mannen', die ook het initiatieritueel doorstaan hebben. Zo kunnen 'echte mannen' dus testen of iemand wel een 'echte man' is. Het hoogtepunt van de initiatie wordt gevormd door de besnijdenis. Traditioneel dient dat zonder verdoving door een andere 'echte man' met een mes te geschieden. Omdat er daarbij geregeld ongelukken gebeuren laten steeds meer mensen het onder medisch toezicht gebeuren. De traditionalisten beschouwen zulke mannen niet als 'echt', omdat het doorstaan van gevaar als een belangrijk element van het ritueel beschouwd wordt.

Er is veel spanning en onenigheid rond het initiatieritueel omdat er vooral uit feministische kringen grote kritiek op is. Jongens wordt bij de initiatie geleerd hoe een 'echte man' met vrouwen omgaat en de traditionele rol van de vrouw is zonder meer onderdanig te noemen. Polygynie komt echter niet vaak voor.

In andere talen
Afrikaans: Xhosas
العربية: كوسيون
беларуская: Коса
български: Кхоса
brezhoneg: Xhosa (pobl)
català: Xoses
čeština: Xhosové
Cymraeg: Xhosa (pobl)
dansk: Xhosa
Deutsch: Xhosa (Volk)
Ελληνικά: Κόσα
English: Xhosa people
Esperanto: Kosoj
español: Xhosa
euskara: Xhosa
suomi: Xhosat
français: Xhosa (peuple)
galego: Pobo xosa
hrvatski: Xhosa
italiano: Xhosa
日本語: コサ人
한국어: 코사족
лакку: Коса
latviešu: Kosi
кырык мары: Косавлӓ
norsk nynorsk: Xhosaer
norsk: Xhosa
polski: Xhosa
português: Xhosa
русский: Коса (народ)
Scots: Xhosa fowk
srpskohrvatski / српскохрватски: Xhosa
Simple English: Xhosa people
svenska: Xhosa (folk)
Kiswahili: Waxhosa
українська: Коса (народ)
isiXhosa: AmaXhosa
中文: 科沙人