Wikipedia:Etalage

Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E
Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 356 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.951.982 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.483 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

DEC
19

Nieuwe artikelen in de Etalage

Madame Roland Conciergerie.jpg

Marie-Jeanne 'Manon' Roland de la Platière (Parijs, 17 maart 1754 – aldaar, 8 november 1793), geboren Marie-Jeanne Phlipon en bekend onder de naam Madame Roland, was een Frans revolutionaire, salonnière en schrijfster.

Ze leidde aanvankelijk met haar man, de econoom Jean-Marie Roland de la Platière, een rustig en onopvallend bestaan als intellectueel in de provincie. Toen in 1789 de Franse Revolutie uitbrak, raakte ze geïnteresseerd in politiek. De eerste jaren van de revolutie maakte ze mee in Lyon, waar haar man in de gemeenteraad werd gekozen. In deze periode ontwikkelde Madame Roland een netwerk van contacten met politici en journalisten. Haar analyses van de ontwikkelingen in Lyon werden in revolutionaire kranten gepubliceerd.

In 1791 vestigde het echtpaar zich in Parijs, waar Madame Roland een leidende rol kreeg binnen de politieke groep de girondijnen. Dit was een van de meer gematigde revolutionaire facties. Zij stond bekend om haar intelligentie, scherpe politieke analyses en vasthoudendheid, en was een goede lobbyist en onderhandelaar. De politieke salon die zij een paar keer per week in haar woning hield, was een belangrijke ontmoetingsplaats voor politici. Ze was echter ook erg overtuigd van haar eigen gelijk en morele superioriteit, en heeft daardoor belangrijke politieke leiders als Robespierre en Danton van zichzelf – en van de girondijnen – vervreemd.

Anders dan de feministische revolutionairen Olympe des Gouges en Etta Palm was Madame Roland geen pleitbezorgster voor grotere politieke rechten voor vrouwen. Ze verkondigde de mening dat vrouwen maar een beperkte rol zouden moeten spelen in het openbare en politieke leven. Dit was al tijdens haar leven voor velen moeilijk te rijmen met haar actieve betrokkenheid bij de politiek en haar invloed binnen de girondijnen.

Toen haar man in 1792 onverwacht minister van Binnenlandse Zaken werd, groeide haar politieke invloed. Ze schreef ministeriële brieven, nota's en toespraken, was betrokken bij beslissingen over politieke benoemingen en had de leiding over een bureau dat de publieke opinie in Frankrijk trachtte te beïnvloeden. Ze werd zowel bewonderd als verguisd, en vooral door de sansculotten van Parijs echt gehaat. In de machtsstrijd tussen de girondijnen en de radicalere jakobijnen en montagnards voerden de publicisten Marat en Hébert een lastercampagne tegen Madame Roland. Zij was de eerste girondijn die tijdens de Terreur werd gearresteerd en eindigde enkele maanden later onder de guillotine.

In de maanden voor haar terechtstelling schreef Madame Roland in de gevangenis haar memoires. Ze vormen – net als haar brieven – een waardevolle bron van informatie over de eerste jaren van de Franse Revolutie.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 21 november
Sitio de Ostende.jpg

Het Beleg van Oostende was de belegering van Oostende tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De stad was in handen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en werd tussen 5 juli 1601 en 22 september 1604 belegerd door de koninklijke Spaanse troepen van aartshertog Albrecht van Oostenrijk. De strijd was uitermate bloedig. Aan beide kanten vielen tienduizenden doden.

Sinds de Pacificatie van Gent in 1578 stond de stad onafgebroken aan de kant van de opstandelingen. In Vlaanderen werden in de jaren 1580 alle opstandige steden door de Spanjaarden heroverd. Alleen Oostende kon uit hun handen blijven. Vanuit de stad werd het omliggende gebied gebrandschat waarbij dorpen plundering en brandstichting konden afkopen door een belasting te betalen. De druk aan Zuid-Nederlandse kant om de stad in te nemen steeg nadat de Republiek in 1600 gebruikmaakte van Oostende om Vlaanderen binnen te vallen.

Op 5 juli werd het beleg voor Oostende geslagen. De aartshertog was echter niet in staat de stad volledig te blokkeren door de overmacht van Engelse en Noord-Nederlandse schepen op zee. Daardoor konden gedurende de hele belegering manschappen, munitie en levensmiddelen de stad worden binnengebracht. De belegering werd een uitputtingsslag. In heel Europa waren de ogen gericht op Oostende, waardoor het een prestigekwestie werd en beide partijen de strijd niet wilden opgeven. Maurits van Nassau probeerde tevergeefs de aartshertog weg te lokken van Oostende door andere steden te belegeren. Omdat de aartshertog weinig vooruitgang boekte, werd hij door de koning Filips III van Spanje vervangen door de Genuees Ambrogio Spinola. Als bankier had die meer financiële middelen en hij boekte in korte tijd veel vorderingen. Op 22 september 1604 werd de stad overgegeven.

Na drie jaar en tweeënhalve maand vechten was de stad compleet verwoest en ontvolkt. De belegering van Oostende heeft de meeste slachtoffers gekost en het langst geduurd van alle belegeringen tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Het verlies werd voor de Republiek verzacht doordat het kort ervoor Sluis had veroverd. Vanwege de duur en inspanning is het beleg van Oostende wel vergeleken met de belegering van het antieke Troje.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 16 december
L-Tyrosin - L-Tyrosine.svg

Tyrosine (afgekort als Tyr of Y) is een relatief groot, hydrofiel aminozuur met een aromatische zijketen. Als een van de twintig natuurlijk voorkomende α-aminozuren die voor eiwitsynthese worden gebruikt, maakt tyrosine deel uit van vrijwel elk eiwitmolecuul in alle levensvormen. Tyrosine wordt meestal geclassificeerd als een voor mens en dier niet-essentieel aminozuur omdat het lichaam (onder normale omstandigheden) voldoende tyrosine kan vormen uit het wel essentiële aminozuur fenylalanine.

Tyrosine is uitgangsstof voor de aanmaak van een aantal belangrijke hormonen en neurotransmitters. Deze signaalmoleculen vormen een centraal onderdeel van het sympathisch zenuwstelsel en hun concentraties in het lichaam en de hersenen zijn rechtstreeks afhankelijk van de opname van tyrosine uit voedsel of van biosynthese. Ook is het de voornaamste grondstof van het organische pigment melanine, dat verantwoordelijk is voor haar- en huidskleur. Tyrosine speelt eveneens een belangrijke rol bij communicatieprocessen in de cel (signaaltransductie), bijvoorbeeld bij het veroorzaken van veranderingen in de cel als gevolg van koppeling van een hormoon aan een membraanreceptor, dan wel het reguleren van enzymatische activiteit.

Tyrosine bestaat in twee vormen, de enantiomere L- en D-vormen, waarvan alleen de L-vorm natuurlijk voorkomt. Vanwege de aanwezigheid van een fenolische hydroxylgroep, is het een polair aminozuur. Tyrosine bezit door zijn bijzondere structuur zowel hydrofiele als hydrofobe eigenschappen. Het wordt tyrosyl genoemd wanneer ernaar verwezen wordt als functionele groep of zijketen.

Een tekort aan tyrosine (en zijn precursor fenylalanine) veroorzaakt een tekort aan dopamine en noradrenaline, wat gepaard gaat met onder meer depressie en apathie. De werking van tyrosinesuppletie is onderzocht bij onder meer de volgende aandoeningen: depressie, stress, ontwenningsverschijnselen na het stoppen met cocaïne, bij de ziekte van Parkinson, fenylketonurie en narcolepsie, de effectiviteit ervan werd daarbij lang niet altijd aangetoond. Tyrosine wordt als voedingssupplement verkocht en wordt gereguleerd volgens Europese richtlijnen.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 12 november
Louis XIV of France.jpg

Lodewijk XIV van Frankrijk (Frans: Louis XIV; Kasteel van Saint-Germain-en-Laye, 5 september 1638 - Kasteel van Versailles, 1 september 1715), bekend als Lodewijk de Grote (Frans: Louis le Grand) en de Zonnekoning (Frans: le Roi-Soleil), was een telg uit het koninklijke huis Bourbon. Hij was van 1643 tot aan zijn dood koning van Frankrijk en Navarra.

Lodewijk XIV was een zoon van Lodewijk XIII van Frankrijk en Anna van Oostenrijk. Na de vroegtijdige dood van zijn vader werd hij op vierjarige leeftijd koning. Kardinaal Mazarin leidde de Franse politiek tijdens de minderjarigheid van Lodewijk, waarbij hij het beleid van kardinaal Richelieu voortzette. Op zestienjarige leeftijd werd Lodewijk XIV gekroond, maar pas na de dood van Mazarin in 1661 nam hij het bewind zelf in handen. Met behulp van zijn ministerraad, in het bijzonder Colbert en Louvois, werden centralistische hervormingen doorgevoerd in het nog feodale Frankrijk. De adel raakte een aanzienlijk deel van zijn macht kwijt, in ruil voor een plaats aan het hof van de koning in het nieuwgebouwde Versailles. Lodewijk XIV wordt vaak gezien als het ultieme voorbeeld van een absolute vorst.

Door middel van oorlogen met buitenlandse mogendheden, met name Spanje, het Duitse rijk en de Republiek, wist Lodewijk XIV de noord- en zuidgrens van Frankrijk te verleggen op Duits, Nederlands en Spaans grondgebied. Door de vele oorlogen die Lodewijk vocht raakte de Franse staat nagenoeg bankroet. De Zonnekoning was een belangrijke beschermheer van de kunsten en daardoor wordt vaak aan zijn regeerperiode gerefereerd als de Grand Siècle (Grote Eeuw). In deze periode floreerden kunstenaars als Racine, Rigaud, Lully en Le Nôtre.

Lodewijk XIV overleed in 1715 op 76-jarige leeftijd na een koningschap van 72 jaar. Hij werd opgevolgd door zijn achterkleinzoon Lodewijk XV, daar eerder zijn zoon en kleinzoon waren overleden en de Spaanse tak van het huis Bourbon was uitgesloten van successie.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 8 november
Purple geography icon.svg
Amsterdamse tram (→ naar het artikel)

Natuur en landschap:Kilimanjaro (berg) -Mount Pinatubo -Yosemite National Park

Landen en deelstaten:Californië -Filipijnen -Koninkrijk der Nederlanden -Sao Tomé en Principe

Steden en gemeenten: Alpine County - Barcelona (Spanje) -Den Helder -Eindhoven -Gouda -Haarlem -New York (stad) -Philadelphia (Pennsylvania) -Praag -Tongeren (stad) -Veldhoven - Zonhoven

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram -Beurtvaart -Metro van Berlijn -Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen -Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Boerenzwaluw (→ naar het artikel)

Algemeen:Evolutie (biologie) -Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten:Krappa -Nepenthes -Suikerbiet

Schimmels:Ascomyceten

Ongewervelden:Bidsprinkhanen -Bochelcicaden - Coloradokever -Dagpauwoog -Doodshoofdvlinder -Fluweelwormen -Gaasvliegen - Geelgerande watertor -Gehakkelde aurelia -Grote spinnende watertor -Hommels -Kameelhalsvliegen -Meikever -Mierenleeuwen -Monarchvlinder -Oeverloopkevers -Oorwormen -Rechtvleugeligen -Schietmotten -Spinnen (dieren) -Spinnendoders -Teken (dieren) -Trekvlinder -Vliegend hert -Vlinders -Zeekomkommers -Zeekomma's -Zeesterren -Zijdevlinder

Amfibieën:Boomkikker -Kikkers - Olm (salamander) -Ribbensalamander -Vuursalamander

Reptielen: Adder -Brughagedissen -Citipati -Gekko's -Hagedissen - Hazelworm -Ichthyosauria -Kameleons -Karetschildpad -Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad -Plesiosauria -Pterosauriërs -Ringnekslang -Ringslangplatstaart -Schildpadden - Sierschildpad - Slangen -Soepschildpad -Tchoiria -Turfanosuchus -Tyrannosaurus

Vogels:Boerenzwaluw -Dodo -IJsvogel -Kelenken -Roodkopgier -Zwarte specht

Zoogdieren:Apomys gracilirostris -Bultrug -Haas (dier) -Hipposideros diadema -Reuzenotter -Rhynchocyon udzungwensis -Springspitsmuizen -Vari -Vogelbekdier -Zeekoeien -Zoogdieren

P history.png
Carthago (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats:Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Tegelen

Prehistorie:Broch -Ötzi

Oudheid:Ahmose I -Etrusken -Indusbeschaving

Klassieke oudheid:Aspasia -Augustus (keizer) -Caligula - Carthago -Constantijn de Grote -Filistijnen -Gupta's -Iulia Agrippina minor -Kanaal van Corbulo -Livia Drusilla II -Krijgsolifant - Legio X Fretensis -Romeins legionair -Marcus Vipsanius Agrippa -Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen:Æthelflæd -Byzantijnse Rijk - Italiaanse renaissance -Marco Polo -Mongoolse Rijk -Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485-1547) -Timoer Lenk - Vikingschip

Michiel de Ruyter (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd:Admiraliteit van Friesland -Beleg van Breda (1624-1625) -Beleg van Deventer (1578) -Beleg van Groenlo (1627) - Beleg van 's-Hertogenbosch - Beleg van Oostende -Christoffel Columbus -Gouden Eeuw (Nederland) -Habsburgse monarchie -Frederik de Houtman -Maritieme geschiedenis van Nederland -Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) -Frederik Hendrik van Oranje -Lodewijk XIV van Frankrijk -Maurits van Oranje -Pruisen -Madame Roland -Michiel de Ruyter -Slag bij Nieuwpoort -Tachtigjarige Oorlog -Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Moderne tijd:Beleg van Delfzijl (1813-1814) -Belgische Revolutie -Californische goldrush - Lodewijk Napoleon Bonaparte -Maria Aletta Hulshoff - Neutraal Moresnet - Orde van de Unie -Ranavalona I van Madagaskar -Gustave Rolin-Jaequemyns -Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden:Agfacommando -Aliyah Bet -Bijlmerramp -De Draad -Duitse aanval op Nederland in 1940 -Howard Hughes -Kilroy was here -Moskouse Processen -Operatie Overlord -Titanic (schip, 1912) -Slag om de Ardennen

P social sciences.png
Malagassiërs (→ naar het artikel)

Demografie:Hongaarse minderheid in Roemenië -Malagassiërs -Ojibweg

Economie:Édouard Empain - Kredietcrisis -Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken:Lambiek (bier)

Kleding:Beha - Marinière

Sergej Kirov (→ naar het artikel)

Onderwijs:Jan Ligthart

Politiek:Sergej Kirov -Joseph Luns - James Madison -Manuel Quezon -Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 -Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht:Adoptie -Smaad (Nederland)

Vrije tijd:Artis -Bonsai -Breien (textiel)

P art.png
Dom van Utrecht (→ naar het artikel)

Architectuur:Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht -Hilton Chicago -Kruisherenklooster (Maastricht) -One World Trade Center -Slot Loevestein -Jan Wils (architect)

Beeldende kunst:Karel Appel -Theo van Doesburg -Impressionisme -Hubert Minnebo - Henry Moore -Nederlandse schilderkunst in de Gouden Eeuw -Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus -Romantiek (schilderkunst) -Nikè van Samothrake -Gustaaf Sorel -Johannes Vermeer

Computerspellen:Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. -The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur:Adam in ballingschap -Amerikaanse literatuur -Geoffrey Chaucer - Decamerone -Ellesmere Chaucer-manuscript -Gothic novel -Ernest Hemingway -Franz Kafka -Hubert Lampo -Les Très Riches Heures du duc de Berry -Lucifer (toneelstuk) -Madame de Staël -Stendhal -Surinaamse literatuur -The Canterbury Tales -Hendrik IV (toneelstuk) -The Prelude -Voynichmanuscript

Verfransing van Brussel (→ naar het artikel)

Film:Bette Davis -Film noir -De krab met de gulden scharen (film) -Mary Pickford -Mr. Smith Goes to Washington -Peter Lorre -Star Trek

Fotografie:Straatfotografie

Muziek:Beiaard - Jazz in België - Muziek in de Oudheid -Zes suites voor onbegeleide cello (J.S. Bach) -Weihnachtsoratorium -The Resistance Tour -Jacques Brel -The Cats -Crosby, Stills & Nash (& Young) -John Entwistle -Linkin Park -Neutral Milk Hotel -Rage Against the Machine -Pete Townshend -The Who -Stevie Wonder

Mythologie:Hippogrief

Taal en schrift:Geschiedenis van de Nederlandse spelling -Interslavisch - Kunsttaal -Nederlands in Zuid-Afrika -Verfransing van Brussel -Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands

P religion.png

P philosophy.png

Paus Julius II (→ naar het artikel)

Esoterie:Corpus Hermeticum - Loge L'Union Provinciale -Nicolas Flamel -Westerse astrologie

Filosofie:Alchemie -Henry David Thoreau -Heraclitus -Pherecydes van Syros -Timaeus (Plato) -Bernard Williams (filosoof)

Religie:Bernardus Alfrink -Aphrodite -Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake -Jaime Sin -Lijkwade van Turijn -Meher Baba -Mythologie -Paus Benedictus XV -Paus Johannes Paulus I -Paus Julius II - Paus Pius IX -Paus Pius XI - Perkwunos -Pranayama -Romeinse religie -Zonnegroet

P sport.png
Formule 1 (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 -Shorttrack (schaatsen) -Voetbal in Latijns-Amerika -Zweefvliegen (sport)

Sporters:Johan Cruijff -Josep Guardiola -Bok de Korver -Carl Lewis -Win Remmerswaal

Sportevenementen:Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams:Chinees voetbalelftal -Fenerbahçe SK -Iers voetbalelftal -PSV (voetbalclub)

P physics.png
Platentektoniek (→ naar het artikel)

Algemeen:Wetenschap

Aardwetenschappen:Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde -Krijt-Paleogeengrens -Nulmeridiaan - Ouderdom van de Aarde -Platentektoniek - Opwarming van de Aarde -Sedimentair gesteente -Zand

Astronomie:Aarde (planeet) -Mars (planeet) -Titan (maan)

Oceanografie:Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Enigma (codeermachine) (→ naar het artikel)

Scheikunde:Heterocyclische verbinding -Invar -Lithiumaluminiumhydride -Natuurproduct (scheikunde) -Salpeterzuur -Tyrosine -Zwavelzuur

Techniek:Dynamisch positioneringssysteem -Enigma (codeermachine) -F-16 Fighting Falcon -Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Qanat -Rioolwaterzuiveringsinstallatie -George Washington (uitvinder)

Wiskunde en informatica:Geschiedenis van de wiskunde -Grafentheorie -Pi (wiskunde) - Prolog - Tweeplaatsige relatie

Wetenschappers:Christiaan Huygens -Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz -Lise Meitner -Robert Oppenheimer

In andere talen
беларуская (тарашкевіца)‎: Вікіпэдыя:Абраныя артыкулы
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: উইকিপিডিয়া:ফিচার নিবন্ধ
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Wikipedia:Bō̤-ciéng hō̤ ùng
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: विकिपीडिया:Boreantlim borim panam
客家語/Hak-kâ-ngî: Wikipedia:Thi̍t-set Thiàu-muk
kalaallisut: Wikipedia:Anbefalet
Plattdüütsch: Wikipedia:Uns Beste
Nedersaksies: Wikipedie:Etalazie
srpskohrvatski / српскохрватски: Wikipedia:Izabrani članci
oʻzbekcha/ўзбекча: Vikipediya:Tanlangan maqolalar