Wijs

Wijs of modus is een grammaticale categorie waarmee de relatie wordt aangegeven tussen een werkwoord en de werkelijkheid. In veel talen komt wijs tot uitdrukking in de morfologie, meer bepaald de vervoeging van de werkwoorden. Hoewel wijs theoretisch gescheiden wordt van andere categorieën die bij de vervoeging een rol spelen (met name tijd en aspect), drukken concrete werkwoordsvormen veelvuldig meerdere van deze concepten tegelijk uit.

Voorbeelden van wijzen in het Nederlands zijn de indicatief (aantonende wijs), de imperatief (gebiedende wijs) en de conjunctief (aanvoegende wijs).

In het Latijn worden de volgende modi (meervoud van modus) gebruikt: indicativus, coniunctivus, conditionalis, imperativus, infinitivus, participium, supinum, gerundium en gerundivum. In het Oudgrieks daarnaast ook nog de optativus, in het Sanskriet de injunctief en in het Hongaars de adhortatief.

WERKWOORDWIJZEN
moduswijsvoorbeeld
infinitiefonbepaalde wijslopen
participiumdeelwoordlopend
gelopen
indicatiefaantonende wijsik loop
imperatiefgebiedende wijsloop
conjunctiefaanvoegende wijsdat hij lope
conditionalisvoorwaardelijke wijsAls (conditie), zou hij lopen
Als (conditie), liep hij
optatiefwensende wijsmoge hij lopen
gerundiumverbaal substantiefhet lopen
gerundivumverbaal adjectiefer moet worden gelopen
supinumverbaal substantiefom te lopen
In andere talen
Чӑвашла: Тайăлни
dansk: Modus
Esperanto: Gramatika modo
español: Modo gramatical
eesti: Kõneviis
suomi: Tapaluokka
français: Mode (grammaire)
magyar: Igemód
Bahasa Indonesia: Modus
íslenska: Hættir sagna
日本語: 法 (文法)
la .lojban.: gerna selcni
қазақша: Рай
한국어: 서법
Lingua Franca Nova: Moda (gramatica)
lietuvių: Nuosaka
norsk nynorsk: Modus
português: Modo verbal
davvisámegiella: Vuohki (giellaoahpalaš)
slovenščina: Glagolski naklon
svenska: Modus
Türkçe: Kip
українська: Спосіб дієслова
中文: 语气