Wig (gereedschap)

Grondvorm van een wig voor het op- of vastwiggen
Het splijten van hout met stalen wiggen

De werking van een wig
Wiggen voor het vastwiggen

Een wig, keg of keil is een schuin toelopend blok waarmee iets kan worden vastgeklemd of gekloofd. Het is een eenvoudig hulpmiddel. Er zijn wiggen van verschillend materiaal, zoals hout of staal.

Splijten

Een goede wig voor het splijten van materiaal bestaat uit twee gladde vlakken, die een hoek van 5 tot 20 graden met elkaar maken.

Door een wig in de opening tussen twee delen van een werkstuk te slaan kan een grote kracht uitgeoefend worden. Een voorbeeld hiervan is de kloofbijl voor het kloven van openhaardhout. In de kop van een bijl of hamer zit vaak voor het vastzetten van de steel een ijzeren wig geslagen. Ook worden dit soort wiggen gebruikt in een oliemolen, maar dan voor het opvoeren van de druk in de laad voor het slaan (persen) van olie.

De werking van de wig berust op de wet van het hellende vlak. Hoe scherper of spitser de wig is, des te grotere kracht uitgeoefend kan worden. Dus des te sterker de splijtwerking. Het gebruik van de wig heeft zijn beperkingen door de wrijvingsweerstand en de hardheid van de wig.

Een wig van 30 graden verdubbelt de kracht die uitgeoefend wordt op de dwarsrichting van het werkstuk, dus in de breedte in plaats van de lengte (diepte). Bij makkelijk te splijten materiaal splijt dit bij gebruik van zo'n wig eerder dan bij een wig met een kleinere hoek. Bij moeilijk te splijten materiaal wordt met een dergelijke wig te weinig kracht uitgeoefend om het te kunnen splijten en moet een wig met een kleine hoek gebruikt worden.

In andere talen
አማርኛ: ውሻል
aragonés: Falca
العربية: إسفين
asturianu: Cuña (máquina)
башҡортса: Шына (механика)
žemaitėška: Plėištos
български: Клин
bosanski: Klin
català: Falca
čeština: Klín
Чӑвашла: Савăл
dansk: Kile
Deutsch: Keil
Ελληνικά: Σφήνα
Esperanto: Kojno
فارسی: گوه
suomi: Kiila
Võro: Vag'a
galego: Cuña
עברית: טריז
हिन्दी: फन्नी
hrvatski: Klin
magyar: Ék
Bahasa Indonesia: Baji
Ido: Konio
íslenska: Fleygur
italiano: Cuneo (fisica)
日本語: くさび
한국어: 쐐기
Latina: Cuneus
lietuvių: Pleištas
latviešu: Ķīlis
македонски: Клин
മലയാളം: ആപ്പ്
Bahasa Melayu: Baji
नेपाल भाषा: न्वकू
norsk: Kile
occitan: Conhet
português: Cunha (ferramenta)
Runa Simi: Q'imina
Scots: Wadge
srpskohrvatski / српскохрватски: Klin
Simple English: Wedge (mechanics)
slovenčina: Klin (nástroj)
slovenščina: Zagozda
chiShona: Chidzayo
српски / srpski: Клин
Kiswahili: Kabari
தமிழ்: ஆப்பு
ไทย: ลิ่ม
Türkçe: Kama
українська: Клин (механіка)
Tiếng Việt: Nêm
walon: Cougn
Winaray: Kalsó
中文: 楔子
Bân-lâm-gú: Chiⁿ-á
粵語: