Tijdzone

Diagram uit 1862 dat het tijdverschil tussen Washington, D.C., U.S.A. en talrijke steden, verspreid over de hele wereld, in beeld brengt. In het hart van de klokjes worden de afstanden (in mijlen) tussen de betreffende steden en Washington weergegeven.

Een tijdzone is een gebied op aarde met gelijke (standaard)tijd. De zones zijn ontstaan na een eeuwenlange ontwikkeling in het meten van de tijd. Vooral door de ontwikkeling van het spoorvervoer ontstond de nood aan een veralgemeende tijd. Eerder werd per plaats een lokale tijd aangehouden, gebaseerd op de (gemiddelde) lokale 12.00 uur-tijd.

De tijd in een bepaalde tijdzone wordt aangegeven als het tijdverschil van de zone met UTC. UTC is nagenoeg hetzelfde als GMT ( Greenwich Mean Time).

Verklaring

De aarde draait in 24 uur om haar as. Als de aarde in 24 zones wordt verdeeld, is theoretisch iedere tijdzone van één uur 360°/24 = 15° breed. De nulmeridiaan van Greenwich is het centrum van de UTC. Deze tijdzone strekt zich in theorie uit van 7,5° westerlengte tot 7,5° oosterlengte. De Midden-Europese tijdzone ( UTC+1) strekt zich dan in theorie uit van 7,5° oosterlengte tot 22,5° oosterlengte. In de praktijk volgen tijdzones vaak landsgrenzen en hanteren landen uit praktische overwegingen de tijdzone van een belangrijk buurland. Een voorbeeld is de Benelux, die gezien zijn ligging de Greenwich-tijd zou moeten hanteren, maar de Midden-Europese tijd gebruikt sinds de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog.

De verdeling van de aarde in 24 tijdzones van 15° breed is hoofdzakelijk theoretisch en wordt voornamelijk op volle zee in internationale wateren gebruikt (zogenaamde nautische tijd of zeetijd). Er bestaan in de praktijk meer dan 24 verschillende tijdzones. Dit heeft twee oorzaken. In de eerste plaats verschillen niet alle tijdzones een geheel aantal uren van UTC. Ook halve uren en kwartieren komen voor. Zo hanteert bijvoorbeeld Venezuela een tijdzone van UTC−4:30 en Nepal een tijdzone van UTC+5:45. In de tweede plaats zorgt het grillige verloop van de internationale datumgrens ervoor dat sommige plaatsen meer dan 12 uur verschillen ten opzichte van UTC. In totaal zijn er wereldwijd 41 verschillende tijdzones in gebruik.

Er zijn 21 landen die meerdere tijdzones beslaan. Het land met de meeste tijdzones is Frankrijk: dankzij de vele overzeese gebieden zijn dat er in totaal 12 (gedurende de zomertijd 13). Rusland heeft de meeste opeenvolgende tijdzones, namelijk 11 (van UTC+2 tot en met UTC+12). De Volksrepubliek China is het grootste land met één tijdzone: sinds 1949 hanteert het hele land UTC+8. [1] UTC+8 komt globaal overeen met de zonnetijd in de, in het oosten van het land liggende, hoofdstad Peking. In het westen van het land wijken klok en zonnetijd aanzienlijk van elkaar af. De grens tussen Afghanistan en China is de landgrens met het grootste tijdverschil, namelijk 3,5 uur ( UTC+4:30 [2] naar UTC+8).

Iedere dag op aarde begint officieel op de Line-eilanden in Kiribati, waar men 14 uur voor loopt op UTC, begint 26 uur later op de onbewoonde Amerikaanse eilanden Howland en Baker, die onder een (nautische) tijdzone vallen die 12 uur achter loopt op UTC, en eindigt daar nog eens 24 uur later. Twee consequenties hiervan zijn dat iedere datum 50 uur lang ergens op aarde voorkomt en dat gedurende twee uur per etmaal (namelijk tussen 10:00 en 12:00 uur UTC) er drie verschillende data in gebruik zijn: als het bijvoorbeeld in Reykjavik ( UTC+0) 10:30 uur is, dan is het 23:30 uur de vorige dag in Amerikaans-Samoa ( UTC−11) en 0:30 uur de volgende dag op Kiritimati ( UTC+14).

Kaart met tijdzones ten opzichte van UTC
Kaart met tijdzones
−11 −10
HST
−9
AKST
−8
PST
−7
MST
−6
CST
−5
EST
−4
AST
−3 −2 −1 0
UTC
+1
MET
+2
OET
+3 +4 +5 +6 +7 +8
AWST
+9 +10
AEST
+11 +12,13,14
UTC tijdens ophalen van deze pagina: 01:54
In andere talen
Afrikaans: Tydsone
Alemannisch: Zeitzone
አማርኛ: ሰዓት ክልል
aragonés: Zona horaria
العربية: منطقة زمنية
অসমীয়া: সময় অঞ্চল
asturianu: Fusu horariu
azərbaycanca: Saat qurşağı
башҡортса: Сәғәт бүлкәте
Boarisch: Zeidzone
žemaitėška: Čiesa jousta
беларуская: Часавы пояс
беларуская (тарашкевіца)‎: Часавы пас
български: Часова зона
भोजपुरी: टाइम जोन
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সময়র লয়া
brezhoneg: Rann-eur
bosanski: Vremenska zona
català: Zona horària
нохчийн: Сахьтан аса
qırımtatarca: Saat quşağı
čeština: Časové pásmo
Чӑвашла: Вăхăт тăрăхĕ
Cymraeg: Cylchfa amser
dansk: Tidszone
Deutsch: Zeitzone
dolnoserbski: Casowa cona
Ελληνικά: Ζώνη ώρας
emiliàn e rumagnòl: Fûş orâri
English: Time zone
Esperanto: Horzono
español: Huso horario
eesti: Ajavöönd
euskara: Ordu-eremu
Võro: Aovüü
føroyskt: Tíðarsonur
français: Fuseau horaire
furlan: Fûs orari
Frysk: Tiidsône
Gaeilge: Amchrios
Gàidhlig: Roinn-tìde
galego: Fuso horario
Avañe'ẽ: Yvy arapehẽ
Gaelg: Cryss hraa
客家語/Hak-kâ-ngî: Sṳ̀-khî
עברית: אזור זמן
हिन्दी: समय मण्डल
hrvatski: Vremenska zona
hornjoserbsce: Časowe pasmo
magyar: Időzóna
Հայերեն: Ժամային գոտի
interlingua: Fuso horari
Bahasa Indonesia: Zona waktu
Ilokano: Sona ti oras
íslenska: Tímabelti
italiano: Fuso orario
Basa Jawa: Zona wektu
Адыгэбзэ: Сыхьэт зонэ
ភាសាខ្មែរ: ល្វែងម៉ោង
ಕನ್ನಡ: ಸಮಯ ವಲಯ
한국어: 시간대
къарачай-малкъар: Сагъат бёлге
Кыргызча: Убакыт аралыгы
Lëtzebuergesch: Zäitzon
Limburgs: Tiedzaone
lumbaart: Füs urari
lietuvių: Laiko juosta
latviešu: Laika josla
Basa Banyumasan: Zona waktu
олык марий: Шагат ӱштӧ
македонски: Часовен појас
മലയാളം: സമയ മേഖല
монгол: Цагийн бүс
Bahasa Melayu: Zon waktu
မြန်မာဘာသာ: အချိန်ဇုန်
Plattdüütsch: Tietrebeet
norsk nynorsk: Tidssone
norsk: Tidssone
Novial: Tempe-sone
occitan: Fus orari
Livvinkarjala: Aiguvyöhykeh
ଓଡ଼ିଆ: ସମୟ ମଣ୍ଡଳ
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ
Papiamentu: Zona di tempu
Norfuk / Pitkern: Tiemsoen
پنجابی: ویلہ تھاں
português: Fuso horário
Runa Simi: Pacha suyu
română: Fus orar
русский: Часовой пояс
русиньскый: Часова зона
संस्कृतम्: समयवलयः
саха тыла: Кэм курдааһына
sicilianu: Fusu orariu
Scots: Time zone
davvisámegiella: Áigeavádat
srpskohrvatski / српскохрватски: Vremenska zona
Simple English: Time zone
slovenčina: Časové pásmo
slovenščina: Časovni pas
српски / srpski: Временска зона
Seeltersk: Tiedzone
Basa Sunda: Zona wanci
svenska: Tidszon
Kiswahili: Kanda muda
ślůnski: Czasowo strefa
தமிழ்: நேர வலயம்
తెలుగు: సమయప్రాంతం
Tagalog: Sona ng oras
Türkçe: Zaman dilimi
татарча/tatarça: Вакыт зонасы
тыва дыл: Үени хемчээри
українська: Часовий пояс
oʻzbekcha/ўзбекча: Vaqt mintaqasi
vèneto: Fuso orario
vepsän kel’: Aigvö
Tiếng Việt: Múi giờ
Winaray: Zona hin oras
吴语: 时区
მარგალური: ოსაათე ორტყაფუ
ייִדיש: צייט זאנע
中文: 时区
Bân-lâm-gú: Sî-khu
粵語: 時區