Tijdsvereffening

De tijdsvereffening - boven de as het aantal minuten dat de plaatselijke middelbare tijd voorloopt op de zonnewijzer (maximaal 14 minuten), en onder de as het aantal minuten dat hij achterloopt (maximaal 16,5 minuut). De bijdragen van de elliptische aardbaan (groen gestippeld) en de helling van de aardas (rood gestippeld) zijn afzonderlijk aangegeven. Er is geen eenduidige afspraak over het teken van het tijdsverschil, de ene keer is de tijdsvereffening het verschil van middelbare tijd min zonnetijd, de andere keer het verschil van zonnetijd min middelbare tijd. De overeenkomstige grafieken zijn het spiegelbeeld van elkaar.

De tijdsvereffening is het verschil tussen de plaatselijke middelbare tijd en de zonnetijd.

De zonnetijd is de plaatselijke tijd gemeten met een zonnewijzer. Twaalf uur 's middags wordt gedefinieerd als het moment waarop de zon de plaatselijke meridiaan passeert. De zon staat dan in het zuiden (of noorden). De tijd tussen twee opeenvolgende passages is een zonnedag. De lengte van een zonnedag varieert echter in de loop van het jaar, de kloktijd tussen de zonnetijd "12 uur" en de volgende zonnetijd "12 uur" is niet precies 24 klokuren. De mate waarin de kloktijd bij een zonnetijd "12 uur" afwijkt van 12 uur is periodiek veel groter, want dit is de cumulatie van de verschillen van vele dagen, totdat de verschillen van teken wisselen en het gecumuleerde verschil dus weer kleiner wordt.

De middelbare tijd is over een jaar gemiddeld gelijk aan de zonnetijd, maar elk etmaal duurt precies 24 uur. Dankzij de vereffening van de variatie van de zonnetijd kan de middelbare tijd worden weergegeven door gelijkmatig lopende uurwerken.

Het verschil tussen de kloktijd en de plaatselijke middelbare tijd kan weliswaar aanzienlijk zijn (bijvoorbeeld een uur en 40 minuten in de zomer in het westen van Nederland), maar hangt vrijwel alleen af van de ligging in de tijdzone en de eventuele toepassing van zomertijd. Andere verschillen worden kleiner gehouden dan 0,9 s door incidentele toepassing van schrikkelseconden.

In andere talen
azərbaycanca: Vaxt tənliyi
беларуская: Ураўненне часу
Deutsch: Zeitgleichung
हिन्दी: काल समीकरण
magyar: Időegyenlet
日本語: 均時差
한국어: 균시차
lietuvių: Laiko lygtis
português: Equação do tempo
slovenčina: Časová rovnica
slovenščina: Časovna enačba
Türkçe: Zaman denklemi
oʻzbekcha/ўзбекча: Vaqt tenglamasi
中文: 均時差