Symbool

Symbolen op een grafsteen
Symbolen op een speelkaart

Een symbool of zinnebeeld is een teken waarbij geen natuurlijke relatie bestaat tussen de representatie van het teken en de betekenis die ermee wordt uitgedrukt.

Een symbool is een betekenisdrager; het heeft enerzijds een vorm of representatie, en anderzijds een betekenis. De betekenis van een symbool is conventioneel; zij berust meestal op afspraken die de gebruikers van het symbool of (zoals in de taal) de gebruikers van het systeem waar het symbool deel van uitmaakt ooit hebben gemaakt. De semiotiek onderscheidt naast het symbool twee andere soorten tekens: de index en het icoon.

In ons dagelijks leven komen symbolen op allerlei plaatsen terug. Ze bepalen ons straatbeeld met vlaggen, handelsmerken, logo’s en reclameborden. In het verkeer komen we talloze afbeeldingen tegen die ons vertellen wat we wel of niet mogen doen of die ons waarschuwen voor gevaarlijke situaties.

Symbolen worden gebruikt in vrijwel alle wetenschappen zoals de wiskunde, de logica en de natuur- en scheikunde, om te streven naar eenvoud en zo veel mogelijk ondubbelzinnigheid in de uitspraken; er worden, dikwijls na verhitte debatten, nauwkeurige afspraken gemaakt over hun betekenis, zodat later zo precies mogelijk gepraat kan worden over de begrippen die in de betreffende wetenschap worden bestudeerd.

De cultuur wordt ook wel gezien als een groot symbolenspel waar religie, kunst, wetenschappelijkeen filosofische kennis alsmede economische verschijnselen deel van uitmaken. Maar wellicht vinden we een van de meest complexe en tegelijkertijd meest gebruikte vorm van symbolen terug in de gesproken en geschreven taal.

Het woord ‘symbool’ heeft zijn oorsprong in het Griekse zelfstandige naamwoord ‘symbolon’ of ‘sumbolon’, dat teken, kenteken of herkenningsteken betekent, en het werkwoord ‘symballoo’, dat ontmoeten, bijeenbrengen of vergelijken betekent.Ook komt ons woord 'symbool' van het Griekse werkwoord 'syn-ballein' wat 'samenvallen' betekent. In het symbool valt de 'feitelijke' en beleefde werkelijkheid samen; er is geen streng onderscheid tussen beide. Symbolen zijn tekens, beelden, uitdrukkingen die een dubbele gerichtheid bevatten. Het symbool ontleent zijn bijzondere kracht aan het gegeven dat de letterlijke betekenis verwijst naar een tweede, die de eerste overstijgt (Messing, 1977).

In andere talen
Afrikaans: Simbool
Alemannisch: Symbol
العربية: رمز
asturianu: Símbolu
azərbaycanca: Simvol
Bikol Central: Simbolo
беларуская: Сімвал
беларуская (тарашкевіца)‎: Сымбаль (знак)
български: Символ
বাংলা: প্রতীক
bosanski: Simbol
català: Símbol
нохчийн: Символ
کوردی: ھێما
čeština: Symbol
Cymraeg: Symbol
dansk: Symbol
Deutsch: Symbol
Ελληνικά: Σύμβολο
English: Symbol
Esperanto: Simbolo
español: Símbolo
eesti: Sümbol
euskara: Ikur
فارسی: نماد
suomi: Symboli
français: Symbole
Frysk: Symboal
Gaeilge: Siombail
galego: Símbolo
עברית: סמל
हिन्दी: प्रतीक
hrvatski: Simbol
Kreyòl ayisyen: Senbòl
magyar: Szimbólum
հայերեն: Խորհրդանիշ
Bahasa Indonesia: Simbol
Ido: Simbolo
íslenska: Tákn
italiano: Simbolo
日本語: シンボル
ქართული: სიმბოლო
қазақша: Символ
ភាសាខ្មែរ: និមិត្តសញ្ញា
한국어: 상징
Кыргызча: Символ
Latina: Symbolum
lietuvių: Simbolis
latviešu: Simbols
македонски: Симбол
Bahasa Melayu: Simbol
norsk nynorsk: Symbol
norsk: Symbol
Nouormand: Sŷmbole
occitan: Simbòl
ਪੰਜਾਬੀ: ਪ੍ਰਤੀਕ
polski: Symbol
português: Símbolo
Runa Simi: Sanancha
română: Simbol
русский: Символ
sicilianu: Sìmmulu
Scots: Seembol
srpskohrvatski / српскохрватски: Simbol
Simple English: Symbol
slovenčina: Symbol
slovenščina: Simbol
shqip: Simboli
српски / srpski: Симбол
svenska: Symbol
తెలుగు: చిహ్నం
Tagalog: Sagisag
Türkçe: Sembol
татарча/tatarça: Символ
українська: Символ
اردو: علامت
Tiếng Việt: Biểu tượng
Winaray: Simbulu
Wolof: Junj
მარგალური: სიმბოლო
中文: 符号
Bân-lâm-gú: Symbol
粵語: 符號