Speciaal onderwijs

Zie het artikel Zie voor het speciaal onderwijs in Vlaanderen het lemma buitengewoon onderwijs.
Leraar en leerling.

Het speciaal onderwijs is in Nederland de benoeming voor onderwijs aan kinderen die vanwege leer- of gedragsproblemen, vanwege lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke handicaps of door gedragsstoornissen extra zorg op school nodig hebben. Tot 1985 werd het speciaal onderwijs in Nederland 'buitengewoon lager onderwijs' genoemd, afgekort blo. De volksmond maakte daar vaak ' bijzonder onderwijs' van, maar dat is een heel ander begrip waarmee 'niet- openbaar onderwijs' bedoeld werd. Onder het blo vielen vele vormen van onderwijs, bijvoorbeeld ook dat voor kermis- en schipperskinderen.

Clusters

Het onderwijs aan leerlingen die lichamelijk, zintuiglijk of verstandelijk gehandicapt zijn heet sinds 1985 'speciaal onderwijs'. De leerlingen die van dit onderwijs gebruik moeten maken worden ingedeeld in vier categorieën (clusters):

  • Cluster 1: visueel gehandicapte kinderen of meervoudig gehandicapte kinderen met een visuele handicap
  • Cluster 2: dove of slechthorende kinderen, kinderen met ernstige communicatiemoeilijkheden of meervoudig gehandicapte kinderen die één van deze handicaps hebben
  • Cluster 3: lichamelijk gehandicapte kinderen, zeer moeilijk lerende kinderen (ZMLK) en langdurig zieke kinderen met een lichamelijke handicap, of meervoudig gehandicapte kinderen die één van deze handicaps hebben
  • Cluster 4: zeer moeilijk opvoedbare kinderen (ZMOK), kinderen met gedrags- en/of psychiatrische stoornissen, zoals ADHD, PDD-NOS, ODD, CD (Antisociale gedragsstoornis), klassiek autisme, Gilles de la Tourette, hechtingsproblematiek.

Voor deze kinderen is er ook voortgezet speciaal onderwijs. Dit kan gevolgd worden tot de leeftijd van 20. Tegenwoordig is er op meerdere niveaus voortgezet speciaal onderwijs, zoals vmbo maar ook havo. Op de niveaus Basis en Kader kunnen de leerlingen alleen een certificaat halen, omdat de meeste geen stage kunnen volgen, op de Theoretische leerweg en Havo kunnen ze echter wel een diploma halen. Verschillende scholen binnen cluster 4 gaan de samenwerking aan met regulier Voortgezet Onderwijs scholen zodat leerlingen een diploma kunnen halen.

In andere talen