Socialisme

Socialisme
Portret van Karl Marx omstreeks 1875
Portret van Karl Marx omstreeks 1875
Algemene info
Grondlegger(s)Saint-Simon
Karl Marx
Friedrich Engels
(diverse anderen, afhankelijk van afbakening van het begrip socialisme, dat per tijd verschilt)
Ontstaan18de / 19de eeuw
LocatieParijs / Brussel / Londen
IdeologenRobert Owen
Ferdinand Lassalle
William Morris
John Dewey
Edvard Kardelj
Robin Hahnel
Michael Albert
Pierre-Joseph Proudhon
Charles Fourier
Politiek spectrum
Links
Stromingen
Communisme
Democratisch socialisme
Libertair socialisme
Marktsocialisme
Marxisme
Sociaal-anarchisme
Sociaaldemocratie
Syndicalisme
Revolutionair socialisme
Symbolen
Charter van Quaregnon
Internationale
Dag van de Arbeid
Rode roos
Organisaties
Politieke partijenBelgië:
sp.a / PS /SP
PVDA-PTB
LSP-PSL
SAP-LCR
Rood!
Nederland:
PvdA
SP
NCPN
VCP
VakbondenBelgië: ABVV
Nederland: FNV
MutualiteitenBelgië: Soc.mut
Portaal  Portaalicoon  Politiek

Socialisme is een politieke maatschappijvorm gebaseerd op gelijkheid, sociale rechtvaardigheid en solidariteit, of de verzamelnaam voor een verscheidenheid aan politieke en ideologische stromingen die naar een dergelijke maatschappij streven. Kerngedachte binnen deze stromingen is dat het collectief, al dan niet belichaamd door de overheid/staat, de hoogste beslissingsbevoegdheid heeft over de verdeling van macht en goederen. Arbeiderszelfbestuur staat centraal bij verscheidene socialistische theorieën.

Traditioneel wordt hiermee bedoeld dat de staat het verschil in economische macht, dat samenvalt met het verschil tussen arm en rijk, nivelleert en zo een einde maakt aan de klassenmaatschappij. Een wat modernere interpretatie is dat volledige nivellering niet noodzakelijk is voor het verwezenlijken van een eerlijke samenleving, maar vrijwel elke socialistische theorie gaat uit van een sterk overheidsingrijpen om sociale en maatschappelijke problemen op te lossen en kenmerkt zich door een sterke antipathie versus een (te) vrije markt. In dat opzicht staat het socialisme van oudsher lijnrecht tegenover kapitalisme en liberalisme. Het idee van een maakbare samenleving staat centraal in het socialisme.

Of de samenleving gevormd moet worden door overheidsingrijpen of door individueel initiatief is van oudsher strijdpunt binnen de socialistische beweging. Een meerderheid van sociaaldemocraten, marxisten en anderen zien heil in ingrijpen in economie en maatschappij door politieke partijen en regeringsdeelname, terwijl anarchistisch georiënteerde socialisten doorgaans fel gekant zijn geweest tegen staatsmacht, vooral waar die als ondemocratisch wordt ervaren.

In andere talen
Afrikaans: Sosialisme
Alemannisch: Sozialismus
aragonés: Socialismo
العربية: اشتراكية
অসমীয়া: সমাজবাদ
asturianu: Socialismu
azərbaycanca: Sosializm
تۆرکجه: سوسیالیسم
башҡортса: Социализм
žemaitėška: Socēlėzmos
беларуская: Сацыялізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Сацыялізм
български: Социализъм
भोजपुरी: समाजवाद
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সমাজতন্ত্র
brezhoneg: Sokialouriezh
bosanski: Socijalizam
буряад: Социализм
català: Socialisme
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Siâ-huôi-ciō-ngiê
کوردی: سۆسیالیزم
čeština: Socialismus
Чӑвашла: Социализм
Cymraeg: Sosialaeth
dansk: Socialisme
Deutsch: Sozialismus
Zazaki: Sosyalizm
Ελληνικά: Σοσιαλισμός
emiliàn e rumagnòl: Sozialîsum
English: Socialism
Esperanto: Socialismo
español: Socialismo
eesti: Sotsialism
euskara: Sozialismo
فارسی: سوسیالیسم
suomi: Sosialismi
Võro: Sotsialism
føroyskt: Sosialisma
français: Socialisme
Frysk: Sosjalisme
Gaeilge: Sóisialachas
Gàidhlig: Sòisealachd
galego: Socialismo
客家語/Hak-kâ-ngî: Sa-fi chú-ngi
עברית: סוציאליזם
हिन्दी: समाजवाद
Fiji Hindi: Samajwaad
hrvatski: Socijalizam
magyar: Szocializmus
Հայերեն: Սոցիալիզմ
interlingua: Socialismo
Bahasa Indonesia: Sosialisme
Ilokano: Sosialismo
íslenska: Sósíalismi
italiano: Socialismo
日本語: 社会主義
Patois: Suoshalizim
la .lojban.: cemtrusi'o
Basa Jawa: Sosialisme
ქართული: სოციალიზმი
қазақша: Социализм
ಕನ್ನಡ: ಸಮಾಜವಾದ
한국어: 사회주의
къарачай-малкъар: Социализм
kurdî: Sosyalîzm
Кыргызча: Социализм
Latina: Socialismus
Lëtzebuergesch: Sozialismus
Limburgs: Socialisme
lumbaart: Socialism
lingála: Sosialisimɛ
lietuvių: Socializmas
latviešu: Sociālisms
मैथिली: समाजवाद
Malagasy: Sôsialisma
македонски: Социјализам
മലയാളം: സോഷ്യലിസം
монгол: Социализм
मराठी: समाजवाद
Bahasa Melayu: Sosialisme
Mirandés: Socialismo
မြန်မာဘာသာ: ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ
مازِرونی: سوسیالیسم
Plattdüütsch: Sozialismus
नेपाली: समाजवाद
नेपाल भाषा: समाजवाद
norsk nynorsk: Sosialisme
norsk: Sosialisme
occitan: Socialisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਮਾਜਵਾਦ
polski: Socjalizm
Piemontèis: Socialism
پنجابی: سوشلزم
português: Socialismo
Runa Simi: Susyalismu
rumantsch: Socialissem
română: Socialism
русский: Социализм
русиньскый: Соціалізм
саха тыла: Социализм
sicilianu: Sucialìsimu
Scots: Socialism
davvisámegiella: Sosialisma
srpskohrvatski / српскохрватски: Socijalizam
Simple English: Socialism
slovenčina: Socializmus
slovenščina: Socializem
Soomaaliga: Hantiwadaag
shqip: Socializmi
српски / srpski: Социјализам
svenska: Socialism
Kiswahili: Usoshalisti
Tagalog: Sosyalismo
Türkçe: Sosyalizm
татарча/tatarça: Социализм
українська: Соціалізм
oʻzbekcha/ўзбекча: Sotsializm
vèneto: Sociałismo
Tiếng Việt: Chủ nghĩa xã hội
Winaray: Sosyalismo
吴语: 社會主義
ייִדיש: סאציאליזם
中文: 社会主义
文言: 社會主義
Bân-lâm-gú: Siā-hōe-chú-gī
粵語: 社會主義