Schiermonnikoog

Schiermonnikoog
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Schiermonnikoog Wapen van de gemeente Schiermonnikoog
( Details) ( Details)
Map - NL - Municipality code 0088 (2014).png
Situering
Provincie Friesland
Coördinaten 53° 28′ NB, 6° 9′ OL
Algemeen
Oppervlakte 199,07 km²
- land 43,99 km²
- water 155,08 km²
Inwoners (30 april 2017) 946? (22 inw./km²)
Bestuurscentrum Schiermonnikoog
Belangrijke verkeersaders geen
Politiek
Burgemeester ( lijst) Ineke van Gent GroenLinks
Zetels
Gemeenteraad
Ons Belang
CGS
DS10
Schiermonnikoogs Belang

9
4
2
2

1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 30.000 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 250.000
Overig
Postcode(s) 9166
Netnummer(s) 0519
CBS-code 0088
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10355
Website www.schiermonnikoog.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Schiermonnikoog
Bevolkingspiramide (2008)
Foto's
Kaart Schiermonnikoog
Kaart Schiermonnikoog
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Schiermonnikoog ( Geluidsfragment  uitspraak ( info / uitleg)) ( Eilanders: Schiermonnikeig, bijgenaamd Lytje Pole; Fries: Skiermûntseach ( Geluidsfragment  uitspraak ( info / uitleg))) is vanuit het westen gerekend het vijfde bewoonde Nederlandse waddeneiland en behoort tot de provincie Friesland. Het gehele eiland valt onder één gemeente, die dezelfde naam draagt. Het aantal inwoners bedroeg per 30 april 2017: 946 (bron: CBS). Schiermonnikoog is de kleinste gemeente van Nederland qua inwoneraantal. De hoogste duintop is 20 meter (ter vergelijking: op Vlieland 45 meter).

De gemeente leeft voornamelijk van toerisme. Het eiland wordt geprezen om zijn rust, die onder andere in stand wordt gehouden doordat bezoekers hun auto op de vaste wal moeten achterlaten.

Geschiedenis

In de middeleeuwen was Schiermonnikoog een uithof van het cisterciënzer klooster Claercamp uit Rinsumageest bij Dokkum, een van de kloosters in Friesland. De monniken van het klooster, die land indijkten, droegen grijze pijen. Zo ontstond de naam: schier betekent grijs, en oog is etymologisch hetzelfde als ei in eiland. Ter herinnering aan de monniken is in 1961 in het dorp een standbeeld van een monnik, "De Schiere Monnik", geplaatst, gemaakt door Martin van Waning.

De naam Schiermonnikoog wordt voor het eerst genoemd in 1440 in een akte (van Philips van Bourgondië). In 1580 werd Friesland protestants. Het klooster verloor alle bezittingen, en Schiermonnikoog werd onderdeel van het gewest Friesland. Het gewest verkocht het eiland wegens geldgebrek, en tussen 1638 en 1945 was Schiermonnikoog daardoor weer particulier eigendom. De familie Stachouwer bezat het eiland van 1640 tot 1859. Catharina Maria Stachouwer was tussen 1741 en 1761 voor twee derde eigenaar van het eiland. Zij liet zich Freule van Schiermonnikoog noemen. Haar eigenzinnige optreden bracht haar in aanvaring met de plaatselijke bevolking, en tot tweemaal toe riep zij bescherming van de Staten van Friesland in.

Van 1859 tot 1893 was het eiland bezit van de Hagenaar John Eric Banck. Deze liet een nieuwe waddendijk aanleggen en liet de duinen beplanten met helmgras om zandverstuivingen tegen te gaan. De Duitse graaf Hartwig Arthur von Bernstorff-Wehningen, lid van de familie Von Bernstorff, kocht het eiland in 1893 voor 200.000 gulden. Hij liet naaldbossen aanleggen voor de houtproductie. Toen hij in 1939 overleed, erfde zijn zoon Bechtold Eugen graaf von Bernstorff het eiland.

Schiermonnikoog werd gedurende de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers bezet. Zij bouwden ten noordoosten van het dorp een radarpost ("Schleidorp") en legden een smalspoorlijn aan voor het transport van per schip aangevoerd bouwmateriaal. Toen in april 1945 de provincie Groningen werd bevrijd door de Canadezen, vluchtte een groep van ongeveer 120 SS'ers naar het eiland, waar nog steeds een Duits garnizoen aanwezig was. Op 11 juni werden de laatste 600 man Duitse troepen op Schiermonnikoog door de Canadezen afgevoerd. Het eiland werd op 27 december 1945 door de Nederlandse staat geconfisqueerd, omdat het als vijandelijk vermogen werd beschouwd. Graaf Bechtold Eugen von Bernstorff kon het goed vinden met de eilanders, maar kon desondanks niet voorkomen dat het eiland van hem zou worden afgenomen. Na de Tweede Wereldoorlog eiste de Nederlandse regering via een noodwet alle bezittingen op van de Duitsers, NSB'ers en landverraders, en dus ook Schiermonnikoog. Ook in Duitsland werden grote delen van zijn bezit door de Russen afgenomen. In 1964 probeerde de graaf Schiermonnikoog terug te krijgen. Toen dat mislukte eiste hij een schadevergoeding van de Duitse staat. Bijna veertig jaar na de confiscatie kreeg hij in 1983 een vergoeding van 80 000 Duitse marken. De graaf overleed in 1987.

In andere talen
aragonés: Skiermûntseach
العربية: سخيرمونيكوخ
brezhoneg: Skiermûntseach
čeština: Schiermonnikoog
Esperanto: Schiermonnikoog
español: Schiermonnikoog
français: Schiermonnikoog
客家語/Hak-kâ-ngî: Schiermonnikoog
Հայերեն: Շխիրմոնիկոխ
Bahasa Indonesia: Schiermonnikoog
italiano: Schiermonnikoog
Basa Jawa: Schiermonnikoog
Limburgs: Schiermonnikoog
Bahasa Melayu: Schiermonnikoog
Nedersaksies: Schiermonnikoog
norsk nynorsk: Schiermonnikoog
română: Schiermonnikoog
русский: Схирмонниког
Simple English: Schiermonnikoog
Seeltersk: Schiermönkooge
українська: Схірмонніког
Volapük: Schiermonnikoog
Bân-lâm-gú: Schiermonnikoog