Saksen (volk)

Thuisgebied der Saksen tussen de Wezer, Eider en Elbe (geel)

De Saksen ( Latijn: Saxones, Oudengels: Seaxe, Oudsaksisch: Sahson, Nederduits: Sassen, Duits Sachsen) waren een confederatie van Germaanse stammen die zich tijdens de late Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen op de Noord-Duitse Laagvlakte bevonden. Het overgrote merendeel van de Saksen bleef in het huidige Duitsland en bood weerstand tegen het zich uitbreidende Frankische Rijk door het leiderschap van de semi-legendarische Saksische held Widukind. Het vroegste woongebied van de Saksen was waarschijnlijk Noordalbingië. Hun gebied besloeg ongeveer de grootte van wat tegenwoordig zuidelijk Sleeswijk-Holstein is. Dit gebied wordt meestal ook gezien als het leefgebied van de Angelen.

Een deel van de Saksen, samen met de Angelen en andere continentale Germaanse stammen, nam vanaf de 5e eeuw deel aan de Angelsaksische vestiging in Groot-Brittannië. De Brythonisch- Keltische bevolking noemden al deze groepen gezamenlijk Saksen. [1] Het is niet bekend hoe groot hun aantal precies was, hoewel er wordt geschat dat ongeveer tweehonderdduizend Angelsaksen de oversteek maakten naar het eiland Groot-Brittannië. [2] In de middeleeuwen oefenden de Saksen veel invloed uit op de talen en culturen van Noord-Germaanse, Baltische, Finse, Polabische en Pomeriaanse ( West-Slavische) volkeren.

Etymologie

De Saksen hebben vermoedelijk hun naam afgeleid van een bepaald soort mes waar zij om bekendstonden, de sax. [3] De sax heeft nog steeds een symbolische betekenis in Engelse counties zoals Essex en Middlesex. Beide hebben op hun ceremoniële embleem nog steeds drie saxen staan.

Saks als etnoniem voor Engelsen

In de Keltische talen is het woord voor de Engelse nationaliteit afgeleid van het Latijnse Saxones. Het voornaamste voorbeeld hiervan is het Schots-Gaelische Sassenach, wat vaak (vriendelijk) spottend gebruikt wordt in het Schots en Engels.

Het eerst gedocumenteerde gebruik van het woord in het Engels is volgens de Oxford English Dictionary in 1771. In het Schots-Gaelisch is Engeland Sasainn.

Het Ierse Sasana, Sasanach (Engelsman) heeft dezelfde afleiding, evenals de Welshe woorden voor Engelsman (Saeson, sing, Sais), Saesneg (de Engelse taal), en alles wat Engels is in zijn algemeenheid.

In het Cornisch wordt Engels aangeduid met Sawsnek, en Sawson (het Engelse volk) van dezelfde afleiding, in het Bretons met saoz(on), Saozneg (de Engelse taal), Bro-saoz (Engeland).

Romaanse talen

De aanduiding Sasi ( Roemeens voor Saks) werd ook toegepast op de Zevenburger Saksen, Duitse migranten die zich in de 13e eeuw vestigden in Zuidoost- Transsylvanië. Vanuit Transsylvanië zijn sommige van deze Saksen verder getrokken naar Moldavië, zoals de naam van een stad daar aangeeft: Sascut.

Oostzeefinse talen

De Finnen en Esten hebben over de loop van de eeuwen hun gebruik van de term Saksen veranderd om nu geheel Duitsland (Saksa en Saksamaa) en Duitsers (Saksalaiset en sakslasad) aan te duiden. Het Finse woord sakset voor schaar toont een verband aan met het Saksische zwaard, de saks, waar vermoedelijk de benaming van het volk eveneens vandaan komt. In het Estisch betekent saks een edelman of een ander persoon met een hoge status. Als gevolg van de Noordelijke Kruistochten bestond vanaf de middeleeuwen en tot in de 20e eeuw de opperklasse van Estland vooral uit mensen van Duitse komaf.

Saksen als toponiem

Na de ondergang van Hendrik de Leeuw en de daaruit volgende splitsing van het Hertogdom Saksen in verschillende gebieden werd de naam van het stamhertogdom gewisseld naar de landen van de Ascaniërs. Hierdoor ontstond er een onderscheid tussen Nedersaksen, het gebied bezet door de Saksische stam, en Oppersaksen, het gebied dat toebehoorde aan de Wettin familie. Toen het woord Opper verdween van Oppersaksen had een ander gebied dus de Saksische naam verkregen, waardoor in wezen de oorspronkelijke betekenis van het woord was veranderd.

In andere talen
aragonés: Saxons
Ænglisc: Seaxe
العربية: ساكسون
беларуская: Саксы
български: Сакси
brezhoneg: Saksoned
bosanski: Sasi
català: Saxons
čeština: Sasové
Чӑвашла: Сакссем
Cymraeg: Sacsoniaid
dansk: Saksere
Ελληνικά: Σάξονες
English: Saxons
Esperanto: Saksoj
español: Pueblo sajón
eesti: Saksid
euskara: Saxoi
suomi: Saksit
français: Saxons
Gaeilge: Sacsanaigh
galego: Saxóns
עברית: סקסונים
हिन्दी: सैक्सन
hrvatski: Sasi
magyar: Szászok
Հայերեն: Սաքսեր
Bahasa Indonesia: Bangsa Sachsen
italiano: Sassoni
日本語: サクソン人
ქართული: საქსები
қазақша: Сакстер
한국어: 색슨인
Latina: Saxones
lietuvių: Saksai
latviešu: Sakši
македонски: Саси
Mirandés: Saxones
မြန်မာဘာသာ: ဆက္ကဆန်
Plattdüütsch: Sassen (Volk)
Nedersaksies: Saksen (vôlk)
norsk: Saksere
polski: Sasi
پنجابی: سیکسن
português: Saxões
română: Saxoni
русский: Саксы
Scots: Saxons
srpskohrvatski / српскохрватски: Sasi
Simple English: Saxons
slovenčina: Sasi (kmeň)
slovenščina: Sasi
shqip: Saksonët
српски / srpski: Саси
svenska: Saxare
Kiswahili: Wasaksoni
Tagalog: Sakson
Türkçe: Saksonlar
українська: Сакси
Tiếng Việt: Người Sachsen
中文: 撒克遜人
Bân-lâm-gú: Saxon lâng