Saga (literatuur)

Een pagina uit de Heimskringla
Brennu-Njáls saga. Pagina uit het Möðruvallabók, IJslands, ca. 1350

Een saga ( IJslands: Íslendingasögur) is een in het Oudnoords geschreven middeleeuws verhaal over de oude geschiedenis van Scandinavië en Germanië, over de eerste reizen van de Vikingen, over hun kolonisatie van IJsland, en over vetes tussen IJslandse families.

De teksten zijn te definiëren als episch proza, vaak met strofes of hele gedichten in de tekst die vaak allitereren, over heldendaden van lang geleden, verhalen van dappere mannen, meestal Vikingen, soms heidens, soms christelijk. Gewoonlijk zijn de verhalen erg realistisch (behalve natuurlijk legendes, hagiografieën en vertaald werk). In sommige gevallen wel aangedikt en fantasievol, maar ze gaan altijd over mensen waarmee we ons vrij makkelijk kunnen identificeren.

Achtergrond

Het IJslandse woord saga ( meervoud: sögur) verwijst naar (1) "iets dat wordt gezegd" of (2) "verhaal, geschiedenis". IJslandse saga’s zijn verhalen die gedurende meerdere eeuwen mondeling zijn overgeleverd en pas in de 13e eeuw zijn opgetekend, veelal door onbekende auteurs. De sögur zijn vergelijkbaar met de smrti en sruti (herinnerd en gehoord) uit het Sanskriet [1].

Huidig onderzoek naar de saga’s concentreert zich veelal op het eventuele onderscheid tussen fictie en non-fictie, ofwel om uit te maken of de inhoud een werkelijke historische waarde heeft, of de historie geweld is aangedaan om het verhaal mooier te maken, of dat de inhoud (geheel) verzonnen is. De meeste geschriften zijn in de zeventiende eeuw vanaf IJsland naar Zweden en Denemarken gevoerd, maar kwamen later weer terug naar hun oorspronkelijke land.

Veel verhalen gaan over koningen (bijvoorbeeld Heimskringla), alledaagse personen (bijvoorbeeld Bandamanna saga) of heroïsche personen (bijvoorbeeld Egils saga). De saga’s beschrijven een deel van de geschiedenis van de Scandinavische landen. Engeland en zelfs Canada (in de Grœnlendinga saga) komen er in voor. Deze verhalen zijn pas aan het begin van de twintigste eeuw geverifieerd.

Veel saga’s vinden plaats in de periode 930- 1030, soms aangeduid söguöld (saga-eeuw) in de geschiedenis van IJsland. De saga’s over koningen, heiligen, hedendaagse saga’s, etc. zijn in een ander tijdsbestek te plaatsen. De meeste zijn opgeschreven tussen 1190 en 1320, vaak voorafgegaan door een lange orale traditie, andere als pure fictie, en van andere is het niet bekend. De auteur van Sverris saga heeft de historische koning Sverrir echt gekend en hem als een bron gebruikt.

In andere talen
العربية: ساجا
مصرى: ساجا
azərbaycanca: Saqa
беларуская: Сага
беларуская (тарашкевіца)‎: Сагі
български: Сага
বাংলা: সাগা
brezhoneg: Saga
Cymraeg: Saga
dansk: Saga
English: Saga
Esperanto: Sagao
eesti: Saaga
euskara: Saga
suomi: Saaga
Võro: Saaga
français: Saga
עברית: סאגה
hrvatski: Saga
magyar: Saga
Հայերեն: Սագա
Bahasa Indonesia: Saga
Ido: Saga
italiano: Saga
日本語: サガ
Basa Jawa: Saga
қазақша: Сага
한국어: 사가 (문학)
latviešu: Sāgas
кырык мары: Сага
norsk nynorsk: Saga
occitan: Saga
português: Saga (literatura)
română: Saga
русский: Сага
Scots: Saga
srpskohrvatski / српскохрватски: Saga
Simple English: Saga
slovenčina: Sága (literatúra)
српски / srpski: Сага (књижевност)
Türkçe: Saga
українська: Сага