Revolutie

Schilderij over de Belgische Revolutie in 1830.

Een revolutie is een plotselinge opstand van het volk of verandering. Het is daarmee de tegenhanger van evolutie, wat een geleidelijke verandering is. Heden ten dage zijn historici het niet eens welke gebeurtenissen nu wel of niet de term 'revolutie' waardig zijn. Ook worden de termen revolutie en revolte soms door elkaar gebruikt.

In de politiek bedoelt men met revolutie vaak het afzetten van een autoriteit en/of een plotselinge verandering van politieke verhoudingen en politiek systeem. Een geweldloze revolutie wordt een fluwelen revolutie genoemd. Een revolutie die een wijziging van heerser maar niet van systeem inhoudt heet ook wel een paleisrevolutie.

Theda Skocpol maakt in States and Social Revolutions uit 1979 het onderscheid tussen een sociale revolutie waarbij de sociale structuur van een samenleving verandert, een politieke revolutie waarbij de staatsstructuur verandert en een opstand of rebellie waarbij de bestaande sociaal-politieke structuur intact blijft.

Begripsontwikkeling

Copernicus schreef in 1543 zijn verhandeling De revolutionibus orbium coelestium wat "omwenteling van hemellichamen" betekent. Revolutie in de betekenis van "plotselinge ommekeer" kwam pas later. Volgens de Oxford English Dictionary kwam de term in de vroege 15e eeuw reeds voor in deze betekenis maar geraakte hij pas breder bekend eind 17e eeuw in Engeland. Men sprak van the Glorious Revolution van 1688 waarbij koning Jacobus II van Engeland ten val werd gebracht door enkele Engelse parlementsleden en met de steun van Willem III van Oranje die met de hulp van een uit hoofdzaak Nederlandse vloot de militaire confrontatie aanging. Nog later werd het begrip revolutie gebruikt voor een plotselinge of snelle verandering in de sociale of politieke instellingen, maar ook voor een grote culturele of economische omslag.

In andere talen
Afrikaans: Rewolusie
Alemannisch: Revolution
العربية: ثورة
مصرى: ثوره
asturianu: Revolución
azərbaycanca: İnqilab
беларуская: Рэвалюцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Рэвалюцыя
български: Революция
বাংলা: বিপ্লব
bosanski: Revolucija
буряад: Хубисхал
català: Revolució
کوردی: شۆڕش
čeština: Revoluce
Cymraeg: Chwyldro
Deutsch: Revolution
Zazaki: Revolusyon
Ελληνικά: Επανάσταση
English: Revolution
Esperanto: Revolucio
español: Revolución
euskara: Iraultza
فارسی: انقلاب
français: Révolution
Frysk: Revolúsje
Gaeilge: Réabhlóid
Gàidhlig: Rèabhlaid
galego: Revolución
עברית: מהפכה
हिन्दी: क्रान्ति
hrvatski: Revolucija
magyar: Forradalom
Bahasa Indonesia: Revolusi
íslenska: Bylting
italiano: Rivoluzione
日本語: 革命
la .lojban.: sutra binxo
Basa Jawa: Révolusi
ქართული: რევოლუცია
한국어: 혁명
къарачай-малкъар: Революция
Кыргызча: Төңкөрүш
Latina: Res novae
Lëtzebuergesch: Politesch Revolutioun
lietuvių: Revoliucija
latviešu: Revolūcija
олык марий: Революций
македонски: Револуција
മലയാളം: വിപ്ലവം
Bahasa Melayu: Revolusi
မြန်မာဘာသာ: တော်လှန်ရေး
नेपाली: क्रान्ति
norsk nynorsk: Revolusjon
norsk: Revolusjon
occitan: Revolucion
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਨਕਲਾਬ
polski: Rewolucja
پښتو: اوښتون
português: Revolução
Runa Simi: Pachakutiy
română: Revoluție
русский: Революция
русиньскый: Револуция
саха тыла: Өрөбөлүүссүйэ
Scots: Revolution
srpskohrvatski / српскохрватски: Revolucija
Simple English: Revolution
slovenčina: Revolúcia
slovenščina: Revolucija
српски / srpski: Револуција
svenska: Revolution
Kiswahili: Mapinduzi
தமிழ்: புரட்சி
తెలుగు: విప్లవం
Tagalog: Himagsikan
Türkçe: Devrim
татарча/tatarça: Инкыйлаб
тыва дыл: Революция
українська: Революція
اردو: انقلاب
oʻzbekcha/ўзбекча: Inqilob
vèneto: Rivołusion
Tiếng Việt: Cách mạng
walon: Revintreye
吴语: 革命
ייִדיש: רעוואלוציע
中文: 革命
文言: 革命
Bân-lâm-gú: Kek-bēng
粵語: 革命