Paleografie

Handschrift

De paleografie ( Grieks: palaios - 'oud', graphein - 'schrijven') is een hulpwetenschap van de geschiedschrijving. Ze houdt zich bezig met het bestuderen en ontcijferen van oude handschriften en archiefstukken. Paleografie ontstond in de late 17e eeuw als wetenschapstak van de mediëvistiek.

Bij het ontstaan was de paleografie een specialisatie van de oorkondeleer, een hulpwetenschap die dankzij de studie De re diplomatica (1681) van de benedictijn Dom Jean Mabillon voor het eerst vorm kreeg. De paleografie bestudeert de geschiedenis van het handschrift, onder andere de vraag in hoeverre de schrijfstof ( perkament, papier) en schrijfmiddelen ( ganzenveer, pen, inkt) de vorm van de letters en het schrift hebben beïnvloed. Zo worden bijvoorbeeld de oorkonden van een bepaalde heerser of instelling uiterlijk gekenmerkt door het gebruikte kanselarijschrift. Bepaalde soorten schrift, zoals de Karolingische minuskel en de humanistische cursief, werden vanaf specifieke momenten gebruikt en vanuit bepaalde centra verbreid. Deze kennis draagt bij aan de ontcijfering van oude stukken en teksten. Het resultaat van de ontcijfering is een transcriptie in modern schrift.

Om het handschrift te leren lezen is een cursus een goed begin. Niet het minst leert men daarbij om de vele vormen van afkortingen en interpunctie juist te interpreteren, lettertypes te onderscheiden en door ligaturen verbonden letters te herkennen.

In andere talen
العربية: علم الخطاطة
asturianu: Paleografía
azərbaycanca: Paleoqrafiya
беларуская: Палеаграфія
български: Палеография
català: Paleografia
čeština: Paleografie
Чӑвашла: Палеографи
Cymraeg: Palaeograffeg
Deutsch: Paläografie
Ελληνικά: Παλαιογραφία
English: Palaeography
Esperanto: Paleografio
español: Paleografía
euskara: Paleografia
français: Paléographie
עברית: פלאוגרפיה
hrvatski: Paleografija
magyar: Paleográfia
Հայերեն: Հնագրություն
Bahasa Indonesia: Paleografi
íslenska: Handritafræði
italiano: Paleografia
日本語: 古文書
ქართული: პალეოგრაფია
한국어: 고문서학
Кыргызча: Палеография
Lëtzebuergesch: Paleographie
latviešu: Paleogrāfija
македонски: Палеографија
norsk: Paleografi
polski: Paleografia
português: Paleografia
română: Paleografie
русский: Палеография
srpskohrvatski / српскохрватски: Paleografija
Simple English: Paleography
slovenčina: Paleografia
slovenščina: Paleografija
српски / srpski: Палеографија
svenska: Paleografi
Türkmençe: Paleografiýa
Türkçe: Paleografi
українська: Палеографія
Tiếng Việt: Cổ ngữ học
Volapük: Vönapenav
中文: 古文字学
文言: 古文書