Norbert Elias

Norbert Elias
Norbert Elias, onderscheiden door minister Deetman (1987)
Norbert Elias, onderscheiden door minister Deetman (1987)
"I always knew the ruling things are phoney".
Algemene informatie
Geboren Breslau, 22 juni 1897
Overleden Amsterdam, 1 augustus 1990
Land Vlag van Duitsland  Duitsland, Vlag van Verenigd Koninkrijk  Verenigd Koninkrijk
Beroep lector en hoogleraar sociologie
Werk
Genre filosofie, psychologie, Medicijnen, sociologie
Bekende werken Über den Prozeß der Zivilisation (Het civilisatieproces)
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Norbert Elias ( Breslau, 22 juni 1897 - Amsterdam, 1 augustus 1990) was een Duits- Brits- joods socioloog.

Levensloop

Elias werd geboren als zoon van de textielhandelaar Hermann Elias in het destijds Duitse Breslau, het tegenwoordige Wrocław in Polen. Hij volgde het gymnasium en deed in 1915 eindexamen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij van 1915 tot 1919 als vrijwilliger in het Duitse leger, aanvankelijk als telegrafist aan het front en na een psychische crisis in 1917 als ziekenverpleger te Breslau. Hier studeerde hij vanaf 1917 medicijnen, filosofie en psychologie. Toen het vermogen van zijn vader verdampte als gevolg van de naoorlogse hyperinflatie, ging Elias in 1922 bij een ijzerwarenfabriek werken als hoofd Export. In 1924 promoveerde hij aan de Universiteit van Breslau tot doctor in de filosofie en de psychologie op het proefschrift "Idee und Individuum". Toen zijn ouders zich financieel weer konden redden ging hij vanaf 1925 sociologie studeren in Heidelberg bij Alfred Weber. Hier raakte hij bevriend met Karl Mannheim, die toen nog een niet-betaalde docent was (Privatdozent), en hielp hij hem in diens contacten met studenten. Toen Mannheim in 1930 Max Scheler aan de universiteit van Frankfurt opvolgde, nodigde hij Elias uit om zijn assistent te worden met uitzicht op habilitatie na drie jaar. De volgende jaren legde Mannheim zich vooral toe op de grote hoorcolleges voor studenten en bezoekers uit de Frankfurtse intelligentsia, terwijl Elias werkcolleges voor zijn rekening nam en studenten begeleidde bij het schrijven van scripties en dissertaties. Daarnaast werkte hij aan zijn habilitatiestudie (die pas veel later in uitgebreide vorm zou worden uitgegeven als Die höfische Gesellschaft), maar tot het houden van een aanstellingsvoordracht als Privatdozent kwam het na de machtsovername door de Nazis niet meer.

In maart 1933 moest hij Duitsland ontvluchten en zocht hij eerst zijn toevlucht in Parijs, waar hij een fabriekje voor houten speelgoed opzette. Bij ontbreken van enig uitzicht op een universitaire positie vertrok hij, zonder veel kennis van het Engels, anderhalf jaar later naar Londen, waar hij met financiële steun van een joodse vluchtelingenorganisatie kon werken aan " Über den Prozeß der Zivilisation", een groots opgezet onderzoek naar de sociale herkomst van de meer beschaafde gedragsvormen in Europa en de achterliggende ontwikkeling van de westerse staatssamenlevingen, waarvan het tweede deel in 1939 werd voltooid. Hij kreeg een baan als onderzoeker aan de London School of Economics en werd met zijn collega's in het begin van de oorlog geëvacueerd naar Cambridge. Toen Duitsland het Verenigd Koninkrijk dreigde binnen te vallen werden Duitsers als verdachte 'aliens' preventief geïnterneerd, eerst in een kamp bij Liverpool en later op het eiland Man. Na zijn vrijlating, acht maanden later, werkte hij mee aan het volwassenenonderwijs van de Labour Party en van de Universiteit van Londen. Op een onbekend tijdstip werd hij genaturaliseerd tot Engelsman. In 1954 vestigde hij zich in Leicester na zijn benoeming tot lector aan de nieuw opgerichte faculteit sociologie van de universiteit aldaar; zijn pensionering volgde in 1962. Van 1961 tot 1964 was hij als hoogleraar sociologie verbonden aan de Legon University in Accra ( Ghana).

Vanaf 1964 was Elias gasthoogleraar op diverse plaatsen in Duitsland en in Amsterdam (1969-1970) en Den Haag (1971). Hij woonde een groot deel van deze periode in Amsterdam, waar hij op 93-jarige leeftijd overleed. De laatste jaren van zijn leven was hij vrijwel blind en dicteerde hij zijn manuscripten aan assistenten.

In andere talen
asturianu: Norbert Elias
brezhoneg: Norbert Elias
čeština: Norbert Elias
Deutsch: Norbert Elias
English: Norbert Elias
Esperanto: Norbert Elias
español: Norbert Elias
euskara: Norbert Elias
français: Norbert Elias
Bahasa Indonesia: Norbert Elias
íslenska: Norbert Elias
italiano: Norbert Elias
latviešu: Norberts Eliass
Malagasy: Norbert Elias
norsk nynorsk: Norbert Elias
português: Norbert Elias
slovenčina: Norbert Elias
српски / srpski: Норберт Елијас
svenska: Norbert Elias
українська: Норберт Еліас