Muzen

De negen muzen – Clio, Thaleia, Erato, Euterpe, Polyhymnia, Calliope, Terpsichore, Urania, Melpomene – op een Romeinse sarcofaag uit de 2e eeuw

De negen muzen ( Grieks: Μοῦσαι) waren in de Griekse mythologie de godinnen van kunst en wetenschap en stelden de inspiratie voor.

Het begrip muze, dat tegenwoordig voornamelijk wordt gebruikt in de betekenis van inspiratiebron, is hiervan afgeleid.

Muzen in de mythologie

In de mythologie van het oude Griekenland waren de negen muzen dochters van Zeus en de zussen van Apollo, die ze vaak begeleidden. Apollodorus van Athene noemt Mnemosyne (het geheugen) de moeder van de muzen. In andere versies zijn de muzen dan weer de dochters van Gaia en Uranus, de aarde en de lucht. Dat houdt mogelijk verband met hun voorstelling als inspirerende kracht: de kunstenaar kon deze 'geestkracht' verkrijgen door in te ademen.

Aanvankelijk waren de muzen met drie of werden ze voorgesteld als triade. Namen voor de drievoudige muzen waren Melete ('meditatie'), Mneme ('herinnering') en Aoede ('lied'). De negenvoudige muze met haar functies kwam pas voor het eerst voor bij Hesiodus.

De muzen vertoefden het liefst op bergen. Op de Olympus konden ze worden teruggevonden aan de kant van Piëria en op de Parnassus bij de bron van Castalia, die inspiratie bood voor de dichtkunst aan diegenen die van haar water dronken of luisterden naar haar zachte geluid.

Aan de voet van de Helikon, waar ze vertoefden op de met gras begroeide vlakten bij de bron Hippocrene, wedijverden de muzen met de Pieriden, de dochters van de Macedonische koning Piërus, tot deze door hen in eksters werden veranderd.

Een tempel ter ere van de muzen heette in het Grieks Mouseion. De Romeinen identificeerden de muzen later met de Camenae, de Italiaanse bronnimfen.

De negen muzen zijn:

  1. Erato (de muze van de hymne, het lied en de lyriek)
  2. Euterpe (de muze van het fluitspel)
  3. Kalliope (de muze van het heroïsch epos, de filosofie en de retorica)
  4. Clio (de muze van de geschiedschrijving)
  5. Melpomene (de muze van de tragedie)
  6. Polyhymnia (de muze van de retoriek en de gewijde liederen)
  7. Terpsichore (de muze van de dans en de lyrische poëzie)
  8. Thaleia (de muze van de komedie)
  9. Urania (de muze van de sterrenkunde)
In andere talen
Afrikaans: Muse
asturianu: Muses
azərbaycanca: Muzalar
Boarisch: Musen
беларуская: Музы
беларуская (тарашкевіца)‎: Музы
български: Музи
বাংলা: মিউজ
brezhoneg: Muzezed
bosanski: Muza
català: Muses
čeština: Múzy
dansk: Muse
Ελληνικά: Μούσες
English: Muses
Esperanto: Muzoj
español: Musa
eesti: Muusad
euskara: Musa
suomi: Muusa
français: Muses
galego: Musa
עברית: מוזה
hrvatski: Muza
Kreyòl ayisyen: Miz
magyar: Múzsák
Հայերեն: Մուսաներ
Bahasa Indonesia: Musai
Interlingue: Musas
íslenska: Menntagyðjur
日本語: ムーサ
ქართული: 9 მუზა
한국어: 무사 (신화)
Latina: Musae
Lëtzebuergesch: Mus (Mythologie)
Limburgs: Muze
Ligure: Muse
lietuvių: Mūzos
latviešu: Mūzas
македонски: Музи
Plattdüütsch: Muse (Mythologie)
norsk nynorsk: Muser
norsk: Musene
polski: Muzy
português: Musa
română: Muze
русский: Музы
Scots: Muse
srpskohrvatski / српскохрватски: Muze
Simple English: Muse
slovenčina: Múza
slovenščina: Muza
shqip: Muza
српски / srpski: Музе
svenska: Muserna
Kiswahili: Muza
ไทย: มิวส์
Türkçe: Müzler
татарча/tatarça: Muzalar
українська: Музи
oʻzbekcha/ўзбекча: Muzalar
Tiếng Việt: Muse
中文: 缪斯