Moskee

Islam-isoon
Terminologie in islamitische architectuur
Algemeen:
karavanserai · madrassa · mihrab · minaret · moskee
Ottomaanse architectuur:
arasta · avlu · durüşşifa · imaret · külliye · sarayı · türbe
Een interieur van een moskee, links een preekgestoelte, midden een mihrab, rechts de minbar

Een moskee (Arabisch: مسجد, masdjid vaak ook gespeld als masjid = plaats van nederwerping) is een gebedshuis binnen de islam. Het huis van Mohammed in Medina wordt als eerste moskee beschouwd. In een moskee vinden religieuze bijeenkomsten plaats.

De speciale vrijdagsmoskeeën worden ook wel masdjid djami (= verzamelmoskee) of kortweg djami genoemd.

Een moskee kan ook een school [1] zijn, een vergaderplaats, een sociaal centrum of een rechtbank. [2]

Moskeeën ontstonden om te worden gebruikt voor vele publieke functies: militaire, politieke, sociale en educatieve. Scholen en bibliotheken werden vaak gekoppeld aan middeleeuwse moskeeën (bijv., Al-Azhar moskee in Cairo). De moskee fungeerde ook als een Hof van Justitie tot de invoering van seculier recht in vele islamitische landen in de moderne tijd. Terwijl veel van de sociale, educatieve en politieke functies van de moskee zijn overgenomen door andere instellingen in de moderne tijd, blijft het een centrum van grote invloed. In sommige gevallen kan een maktab (basisschool) aan een moskee zijn gevoegd, vooral voor de leer van de Koran, en informele lessen in de rechtspraak en rechtsleer voor mensen van de omliggende wijk.

Aanhalingsteken openen

We also can see how closely interrelated Islam and fighting were when the hadith [3] on jihad allow mosques to be put to use as prisons for enemy captives or as storehouses for weapons.. [4]

Aanhalingsteken sluiten
— David Cook

Omdat het gebed centraal staat kunnen moskeeën sober van opzet zijn, maar vaak zijn het zeer indrukwekkende gebouwen met zeer uiteenlopende architecturen.

Bij de moskee staan een of meer lange, smalle torens: de minaretten. Deze verschenen vanaf het einde van de 7e eeuw. Vanaf een minaret roept de muezzin (ook wel muaddhin) vijf keer per dag op tot het gebed: de salat of salah, en herhaalt hierbij de sjahada. Deze oproep wordt azan (ook wel adzan, athan) genoemd. Andere toevoegingen waren de zuilengangen die de open ruimte (sahn) omringden. Dit type, een grote binnenhof omgeven door overdekte zuilengalerijen, wordt pleinmoskee genoemd. In het inwendige van de moskee is veel aandacht besteed aan de verlichting; er zijn geen zitbanken, maar men knielt neer op tapijten of matten.

Men richt zich bij het bidden in de richting van Mekka. Een muur in de moskee staat loodrecht op deze gebedsrichting, die qibla genoemd wordt. De mihrab is een nis in deze muur die de qibla aangeeft. Aan de kant van de mihrab kan ook een minbar, een soort preekstoel, zijn. Vanaf de minbar wordt de vrijdagse preek ( khutbah of khotbah) gehouden.

Het wordt als een verplichting beschouwd voor moslims om op vrijdag de gebeden gezamenlijk in een moskee te doen.

Traditioneel bidden mannen en vrouwen gescheiden van elkaar. In de Grote Moskee van Parijs baden de vrouwen tot 2013 van achter een scherm. Sinds 2013 moeten ze er in een aparte ruimte bidden. [5]

In Marokkaanse moskeeën speelt het getal 5 een belangrijke rol, vanwege De vijf zuilen van de islam. Turkse moskeeën zijn traditioneel vaak geënt op de regelmatige achthoek ( octagon).

De Grote moskee van Damascus is een van de oudste moskeeën en is gedeeltelijk gebouwd in een Byzantijnse stijl.

In de eerste decennia van de islam namen de oprukkende Arabieren christelijke kerken, zoroastrische vuurtempels en profane gebouwen voor hun eredienst in beslag of gebruikten zij het materiaal daarvan. De bouw van de moskeeën in de veroverde gebieden werd beïnvloed door de ter plaatse heersende bouwstijl. Een belangrijke bijdrage aan de moskee als gebouwtype is geleverd door de Osmaanse architect Sinan (1490-1588). Algemeen bekend is dat de Aya Sofia (of Haghia Sofia) te Istanboel, die voor veel werk van Sinan model heeft gestaan, in de 6e-eeuw onder Justinianus I als Byzantijnse kerk is gebouwd.

Opening van een islamitisch gebedshuis in Nederland. Polygoonjournaal

Nederland

Er zijn diverse moskeeën in Nederland. Zie: Lijst van moskeeën in Nederland.

In andere talen
Acèh: Meuseujid
Afrikaans: Moskee
Alemannisch: Moschee
አማርኛ: መስጊድ
aragonés: Mezquita
العربية: مسجد
مصرى: جامع
asturianu: Mezquita
авар: Мажгит
azərbaycanca: Məscid
تۆرکجه: مسجید
башҡортса: Мәсет
беларуская: Мячэць
беларуская (тарашкевіца)‎: Мячэт
български: Джамия
भोजपुरी: महजिद
Bahasa Banjar: Masigit
বাংলা: মসজিদ
brezhoneg: Moskeenn
bosanski: Džamija
català: Mesquita
нохчийн: Маьждиг
Cebuano: Meskita
کوردی: مزگەوت
čeština: Mešita
Чӑвашла: Мичĕт
Cymraeg: Mosg
dansk: Moské
Deutsch: Moschee
Zazaki: Camiye
Ελληνικά: Τζαμί
English: Mosque
Esperanto: Moskeo
español: Mezquita
eesti: Mošee
euskara: Meskita
فارسی: مسجد
suomi: Moskeija
Võro: Mossee
føroyskt: Moska
français: Mosquée
Frysk: Moskee
Gaeilge: Mosc
Gàidhlig: Mosg
galego: Mesquita
Hausa: Masallaci
עברית: מסגד
हिन्दी: मस्जिद
hrvatski: Džamija
magyar: Mecset
Հայերեն: Մզկիթ
Bahasa Indonesia: Masjid
Ido: Moskeo
íslenska: Moska
italiano: Moschea
日本語: モスク
Patois: Mask
Basa Jawa: Masjid
ქართული: მეჩეთი
қазақша: Мешіт
ಕನ್ನಡ: ಮಸೀದಿ
한국어: 모스크
Ripoarisch: Moschee
Kurdî: Mizgeft
Кыргызча: Мечит
Latina: Meschita
Ladino: Mishkita
Lëtzebuergesch: Moschee
лакку: Мизит
Limburgs: Moskee
lietuvių: Mečetė
latviešu: Mošeja
मैथिली: मस्जिद
Baso Minangkabau: Musajik
македонски: Џамија
монгол: Мечет
मराठी: मशीद
кырык мары: Мечеть
Bahasa Melayu: Masjid
नेपाली: मस्जिद
नेपाल भाषा: मस्जिद
norsk nynorsk: Moské
norsk: Moské
occitan: Mosqueta
Ирон: Мæзджыт
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਸਜਿਦ
polski: Meczet
پنجابی: مسیت
پښتو: جومات
português: Mesquita
Runa Simi: Miskita
Romani: Jamiya
română: Moschee
русский: Мечеть
sicilianu: Muschea
Scots: Mosque
سنڌي: مسجد
srpskohrvatski / српскохрватски: Džamija
Simple English: Mosque
slovenčina: Mešita
slovenščina: Mošeja
Soomaaliga: Masaajid
shqip: Xhamia
српски / srpski: Џамија
Basa Sunda: Masjid
svenska: Moské
Kiswahili: Msikiti
ślůnski: Moszeja
తెలుగు: మస్జిద్
тоҷикӣ: Масҷид
Tagalog: Mosque
Türkçe: Cami
татарча/tatarça: Мәчет
удмурт: Мечеть
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جامى
українська: Мечеть
اردو: مسجد
oʻzbekcha/ўзбекча: Masjid
walon: Moskêye
Winaray: Moske
吴语: 回庙
მარგალური: მეჩეთი
中文: 清真寺
文言: 清真寺
Bân-lâm-gú: Chheng-chin-sī
粵語: 清真寺