Moedertaal

Een moedertaal (of T1) is een taal die tijdens de jeugd, zonder formeel taalonderwijs, wordt verworven. Kenmerkend voor moedertaalsprekers van een taal zijn de intuïties die zij hebben over wat in hun taal al dan niet gezegd kan worden.

Het vermogen een taal zonder formeel onderwijs op een hoog niveau te verwerven vermindert naarmate een persoon ouder wordt. In de moderne taalkunde wordt het intreden van de puberteit doorgaans als afsluiting beschouwd van de zogenaamde kritische periode, waarin moedertaalverwerving mogelijk is.

Bij voldoende blootstelling in hun jeugd kunnen sprekers een groot aantal T1's verwerven. Twee- en meertaligheid zijn in grote delen van de wereld de norm. In de westerse landen verdringen de nationale standaardtalen de regionale variëteiten, en tendeert de bevolking naar eentaligheid.

Een taal die niet als moedertaal wordt beheerst, wordt meestal een tweede taal (T2) genoemd. Het verwerven van T2's gaat veel moeizamer dan van T1's en voor het op niveau houden van de kennis ervan is doorgaans een veelvuldig gebruik noodzakelijk. Onder taalkundigen is het gebruikelijk, bij T1's van ' verwerven' en bij T2's van '(aan) leren' te spreken. Vooral bij T2's die verwant zijn met de moedertaal is de passieve kennis, het begrijpen, meestal beter dan de actieve kennis, het zelf gebruiken van de taal. Zelfs al kan iemand een T2 perfect en zonder moeite spreken, dan nog is vaak te merken dat deze niet de moedertaal van de spreker is vanwege een vreemd accent.

De bestudering van de eigenschappen van moedertalen (in tegenstelling tot tweede talen) vormt de kern van de psycholinguïstiek, zoals in de Chomskiaanse taalkunde.

In andere talen
Afrikaans: Moedertaal
العربية: لغة أم
asturianu: Llingua materna
azərbaycanca: Ana Dili
تۆرکجه: آنا دیلی
беларуская: Родная мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Родная мова
български: Роден език
বাংলা: মাতৃভাষা
brezhoneg: Yezh vamm
bosanski: Maternji jezik
нохчийн: Ненан мотт
čeština: Mateřský jazyk
kaszëbsczi: Rodnô mòwa
Чӑвашла: Тăван чĕлхе
dansk: Modersmål
Deutsch: Muttersprache
dolnoserbski: Maśeršćina
Ελληνικά: Μητρική γλώσσα
Esperanto: Gepatra lingvo
español: Lengua materna
eesti: Emakeel
فارسی: زبان نخست
Frysk: Memmetaal
עברית: שפת אם
हिन्दी: मातृभाषा
hornjoserbsce: Maćeršćina
magyar: Anyanyelv
Bahasa Indonesia: Bahasa ibu
íslenska: Móðurmál
italiano: Madrelingua
日本語: 母語
ქართული: დედაენა
қазақша: Ана тілі
ಕನ್ನಡ: ಮಾತೃಭಾಷೆ
한국어: 모어
Ladino: Lingua madre
Limburgs: Modertaal
lietuvių: Gimtoji kalba
latviešu: Dzimtā valoda
Malagasy: Teny nibeazana
македонски: Мајчин јазик
മലയാളം: മാതൃഭാഷ
монгол: Төрөлх хэл
मराठी: मातृभाषा
Bahasa Melayu: Bahasa pertama
Nedersaksies: Modersproake
नेपाली: मातृभाषा
norsk nynorsk: Morsmål
norsk: Morsmål
occitan: Lenga mairala
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਾਂ ਬੋਲੀ
Papiamentu: Lenga materno
português: Língua materna
Runa Simi: Mama simi
română: Limba maternă
armãneashti: Limba di dadã
русский: Родной язык
sardu: Limba mama
srpskohrvatski / српскохрватски: Maternji jezik
සිංහල: මවු බස
Simple English: First language
slovenčina: Materinský jazyk
slovenščina: Materni jezik
српски / srpski: Maternji jezik
svenska: Modersmål
Kiswahili: Lugha ya kwanza
தமிழ்: தாய்மொழி
తెలుగు: మాతృభాష
ትግርኛ: ቋንቋ ኣደ
Türkçe: Anadili
татарча/tatarça: Туган тел
українська: Рідна мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Ona tili
Tiếng Việt: Ngôn ngữ đầu tiên
中文: 母語
Bân-lâm-gú: Bó-gí
粵語: 母語